Hãy cùng bàn về một kỷ nguyên tài chính không chỉ xoay quanh các phòng họp mà còn cả những phòng ngủ được biến thành studio.
Đó là nền kinh tế đam mê - nơi các nhà sáng tạo cá nhân, chuyên gia và nhà giáo dục biến kiến thức và cá tính của họ thành một mô hình kinh doanh.
Hãy nghĩ đến YouTuber yêu thích của bạn, người viết nội dung trên Substack mà bạn trả tiền để đọc, hoặc chuyên gia bán khóa học chuyên sâu về soạn nhạc phim. Đây là một thị trường đang bùng nổ, và bạn có thể tự hỏi: "Liệu tôi có thể đầu tư vào lĩnh vực này, không chỉ với tư cách người tiêu dùng, mà còn với tư cách nhà đầu tư?" Câu trả lời là "có" một cách cẩn trọng và có chiến lược. Hãy cùng tìm hiểu cách thức thực hiện.
Trước hết, hãy làm rõ điều này. Bạn có thể không mua cổ phiếu của một người sáng tạo duy nhất (họ hiếm khi là các công ty niêm yết công khai). Thay vào đó, bạn đang đầu tư vào các nền tảng, công cụ và cơ sở hạ tầng tài chính cho phép những doanh nhân cá nhân này phát triển mạnh. Đó là việc đầu tư vào những người tạo ra công cụ trong cơn sốt vàng kỹ thuật số, hoặc đôi khi, trở thành một nhà tài trợ nhỏ cho những người khai thác vàng cụ thể.
Đây là con đường dễ tiếp cận và đa dạng nhất. Bạn đang đặt cược vào các công ty cung cấp sân khấu và công cụ cho người sáng tạo.
Nền tảng nội dung & cộng đồng:
Các công ty như Substack (bản tin), Kajabi hoặc Thinkific (khóa học trực tuyến) và Patreon (cộng đồng thành viên) kiếm doanh thu bằng cách lấy phần trăm thu nhập của người sáng tạo hoặc tính phí đăng ký. Mặc dù nhiều công ty vẫn đang hoạt động dưới hình thức tư nhân, bạn có thể theo dõi các cơ hội IPO.
Cơ sở hạ tầng tài chính:
Hãy xem xét các công ty như Square/Block (thông qua Cash App), PayPal và Stripe. Họ xử lý hàng triệu khoản thanh toán nhỏ từ người hâm mộ đến người sáng tạo. Sự phát triển của họ gắn liền trực tiếp với sự mở rộng của các giao dịch kỹ thuật số.
Các tập đoàn truyền thông đại chúng: Một số nền tảng lớn đã niêm yết công khai. Spotify đã đầu tư mạnh vào những người sáng tạo podcast và nội dung độc quyền. YouTube là nền tảng sáng tạo lớn nhất thế giới.
“Các nền tảng tích hợp mới trao quyền cho các doanh nhân kiếm tiền từ cá tính và sự sáng tạo của bản thân”, Li Jin, từ cuốn sách “Nền kinh tế đam mê và tương lai của công việc”, Andreessen Horowitz, cho biết.
Phương pháp này đòi hỏi sự tham gia trực tiếp nhiều hơn và rủi ro cao hơn, nhưng có tiềm năng tạo ra sự liên kết trực tiếp và lợi nhuận cao hơn.
Quỹ đầu tư và khởi nghiệp của người sáng tạo:
Một số người sáng tạo thành công đã huy động vốn đầu tư mạo hiểm để xây dựng thương hiệu của riêng họ thành các công ty lớn hơn (ví dụ: một YouTuber về làm đẹp ra mắt dòng mỹ phẩm). Các nền tảng như Republic hoặc SeedInvest đôi khi cung cấp cơ hội đầu tư vào các công ty khởi nghiệp giai đoạn đầu do người sáng tạo dẫn dắt.
Nền tảng chia sẻ doanh thu và tiền bản quyền:
Các nền tảng mới nổi như Jem (trước đây là Creative Juice) hoặc Spotter cung cấp các cơ chế cho phép nhà đầu tư cung cấp vốn cho người sáng tạo để đổi lấy một tỷ lệ phần trăm doanh thu trong tương lai của họ trong một khoảng thời gian nhất định. Đây là một cách đầu tư trực tiếp, mặc dù phức tạp, vào dòng tiền của người sáng tạo.
Đây là phương pháp trực tiếp nhất, nhưng cũng rủi ro nhất và kém thanh khoản nhất. Bạn đang đóng vai trò như một nhà đầu tư mạo hiểm thu nhỏ.
Cách thức hoạt động:
Các nền tảng như Kickstarter hoặc Indiegogo cho phép bạn tài trợ cho một dự án cụ thể của người sáng tạo (một mùa podcast mới, một bộ phim, một thiết bị công nghệ). Đổi lại, bạn thường nhận được sản phẩm trước hoặc quyền truy cập độc quyền, chứ không phải cổ phần. Để có cổ phần, một số người sáng tạo sử dụng các nền tảng gọi vốn cộng đồng được quản lý (như những nền tảng đã đề cập ở trên).
Thực tế cần lưu ý:
"Đầu tư vào các cá nhân sáng tạo là đầu tư mạo hiểm giai đoạn đầu. Bạn phải chuẩn bị cho khả năng thua lỗ toàn bộ cao, tính thanh khoản thấp và thời gian đầu tư dài. Hãy làm điều đó vì bạn tin tưởng vào người đó và tầm nhìn của họ, chứ không chỉ vì lợi nhuận", Ankur Nagpal, người sáng lập Vibe Capital, một quỹ tập trung vào các công ty khởi nghiệp trong nền kinh tế sáng tạo, cảnh báo (Nguồn: Phỏng vấn trên podcast My First Million).
1. Tự trang bị kiến thức: Theo dõi các xu hướng thông qua các bản tin như The Milk Road hoặc kênh của Colin và Samir. Hiểu rõ mô hình kinh doanh.
2. Bắt đầu với thị trường chứng khoán công khai: Xây dựng danh sách theo dõi các công ty hỗ trợ được niêm yết công khai (Shopify cho thương mại điện tử, Adobe cho công cụ, v.v.). Cân nhắc một quỹ ETF công nghệ rộng nắm giữ các công ty này để đa dạng hóa danh mục đầu tư.
3. Phân bổ vốn một cách khôn ngoan: Nếu bạn tìm hiểu về đầu tư trực tiếp (thỏa thuận bản quyền, gọi vốn cộng đồng), hãy coi đây là danh mục đầu tư "đầu cơ" của bạn - số tiền mà bạn thực sự sẵn sàng mất. Giới hạn nó ở một tỷ lệ rất nhỏ (ví dụ: 1-5%) tổng vốn đầu tư của bạn.
4. Thực hiện thẩm định kỹ lưỡng: Nếu đầu tư trực tiếp vào một người sáng tạo nội dung, hãy xem xét kỹ lưỡng khả năng kinh doanh, lòng trung thành của khán giả hiện có, lịch sử doanh thu và kế hoạch dài hạn của họ. Họ chỉ là hiện tượng nhất thời hay là một doanh nhân tài ba?
Đầu tư vào Nền Kinh tế Đam mê là tin tưởng vào sức mạnh của tài năng cá nhân, được hỗ trợ bởi công nghệ. Con đường thông minh nhất đối với hầu hết mọi người là thông qua các công cụ đã được thiết lập và có khả năng mở rộng. Con đường mạo hiểm hơn dành cho những người muốn được chứng kiến tận mắt hành trình của người sáng tạo. Dù bạn chọn con đường nào, hãy bước vào với đôi mắt mở to, niềm đam mê với lĩnh vực này và sự hiểu biết rõ ràng về rủi ro.
Giờ thì, hãy ủng hộ—hoặc đầu tư vào—những người sáng tạo đang làm cho thế giới kỹ thuật số của bạn trở nên phong phú hơn.