Bạn có nhớ hồi nhỏ từng đổi đồ chơi hay truyện tranh với bạn bè không? Thực ra đó chính là một hình thức đơn giản của “nền kinh tế chia sẻ”! Ngày nay, nhờ công nghệ tiên tiến và những doanh nhân sáng tạo, thói quen tuổi thơ ấy đã được nâng lên một tầm cao mới.
Nền kinh tế chia sẻ kết nối những người có nguồn lực nhàn rỗi với những người đang cần đến, để cả hai cùng hưởng lợi. Các công ty như Uber và Airbnb đã cho chúng ta thấy rằng “chia sẻ” có thể là một mô hình đôi bên cùng thắng.
Nhưng sự chuyển dịch này có ý nghĩa gì với chúng ta, và đâu là những cơ hội lớn nhất?
Kinh tế chia sẻ là gì và vì sao nó quan trọng?
Cốt lõi của kinh tế chia sẻ là tối đa hóa việc sử dụng các nguồn lực nhàn rỗi bằng cách cho phép mọi người chia sẻ hàng hóa hoặc dịch vụ để thu về lợi ích. Các công ty trong lĩnh vực này không cần sở hữu tài sản hay mở cửa hàng truyền thống, nhờ đó lợi nhuận cao. Quy mô toàn cầu của kinh tế chia sẻ, được định giá 15 tỷ đô la vào năm 2013, dự kiến sẽ tăng vọt lên 335 tỷ đô la vào năm 2025. Thực tế, tạp chí Forbes đã báo cáo rằng chỉ riêng năm 2013, hơn 3,5 tỷ đô la đã chảy vào túi những người tham gia kinh tế chia sẻ, với tốc độ tăng trưởng hàng năm vượt 25%. Tác động thật khổng lồ. Chúng ta chứng kiến những ngành truyền thống bị “thay máu” — hãy nghĩ đến cách YouTube ảnh hưởng tới truyền hình, hay blog và mạng xã hội đã thay đổi báo in truyền thống ra sao. Tương lai đang hướng đến một mô hình nơi mọi người vừa là người tiêu dùng vừa là nhà sản xuất, xóa nhòa ranh giới giữa người mua và người bán.
Kinh tế chia sẻ tác động đến chúng ta thế nào?
Kinh tế chia sẻ đang tái định hình cách chúng ta tiêu dùng và tương tác. Nó không còn chỉ là tiết kiệm tiền mà còn là đưa ra những lựa chọn thông minh hơn, giảm lãng phí và xây dựng cộng đồng bền chặt hơn. Thay vì mua một chiếc ô tô mà phần lớn thời gian để không, ta có thể sử dụng dịch vụ đi chung xe khi cần. Hoặc cho thuê phòng trống qua Airbnb để vừa có thêm thu nhập, vừa tận dụng hiệu quả không gian sẵn có. Chúng ta cũng trở nên hiệu quả hơn. Những nguồn lực từng bị bỏ phí nay được tận dụng, mang lợi ích cho cả người cung cấp lẫn người sử dụng. Và khi hệ thống này phát triển, nó mở ra những con đường mới để người bình thường tạo thêm thu nhập, trở thành công cụ mạnh mẽ cho việc nâng cao tài chính cá nhân.
Vì sao kinh tế chia sẻ bùng nổ toàn cầu?
Trên thế giới, kinh tế chia sẻ đang lan tỏa với tốc độ chóng mặt. Uber, chẳng hạn, được định giá 50 tỷ đô la chỉ sau sáu năm thành lập, dù không sở hữu một chiếc xe nào. Airbnb đã trở thành gã khổng lồ trong ngành khách sạn mà không sở hữu khách sạn nào. Lý do thành công nằm ở cách các nền tảng này xây dựng niềm tin, kết nối nhu cầu đa dạng, và mang lại giải pháp tiện lợi mà mô hình truyền thống khó đáp ứng. Tuy nhiên, thách thức then chốt là sự bản địa hóa. Nếu không thích ứng với văn hóa và thói quen tiêu dùng địa phương, tốc độ tăng trưởng sẽ chậm lại. Đây chính là nơi cơ hội còn rộng mở.
Kinh tế chia sẻ phát triển ở Trung Quốc ra sao?
Tại Trung Quốc, kinh tế chia sẻ vẫn còn ở giai đoạn đầu. Nhiều công ty non trẻ, quy mô nhỏ, vẫn đang trong quá trình xây dựng thói quen tiêu dùng. Ngoài những “ông lớn” gọi xe như Didi, rất ít doanh nghiệp nổi bật. Trong khi các nền tảng quốc tế mở rộng xuyên biên giới, thì đa phần nền tảng Trung Quốc vẫn chỉ hoạt động trong nước. Một phần nguyên nhân là Trung Quốc vẫn trong giai đoạn học hỏi. Nhiều ngành chưa đạt đến quy mô bùng nổ. Vấn đề niềm tin cũng là một thách thức. Theo Khảo sát Giá trị Thế giới, chỉ khoảng 13% người Trung Quốc tin tưởng người lạ — đứng cuối trong số 43 quốc gia được khảo sát. Hệ thống tín dụng cá nhân cũng chưa hoàn chỉnh, dữ liệu phân mảnh làm hạn chế sự phát triển của các mô hình dựa trên niềm tin. Tin vui là tình hình đang cải thiện nhanh chóng. Hệ thống tín dụng của Trung Quốc đang phát triển mạnh, mở đường cho tương lai sáng sủa hơn của kinh tế chia sẻ.
Doanh nhân nên tìm cơ hội ở đâu?
Với những ai muốn bước vào kinh tế chia sẻ, điều cốt yếu là kết nối nhu cầu đa dạng, rời rạc với nguồn lực nhàn rỗi — dù là hữu hình hay vô hình. Để thành công, cần tập trung vào ba cơ chế then chốt:
• Cơ chế tín dụng:
Xây dựng hệ thống tạo dựng niềm tin giữa người dùng.
• Cơ chế kết nối:
Ghép nối chính xác cung và cầu để mang lại trải nghiệm liền mạch.
• Cơ chế định giá:
Đảm bảo mức giá công bằng, linh hoạt để thu hút người dùng.
Hiện tại, hầu hết các hoạt động trong kinh tế chia sẻ tại Trung Quốc tập trung vào vận tải, chỗ ở, cho vay ngang hàng, và không gian làm việc. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều lĩnh vực chưa được khai thác.
3 lĩnh vực tiềm năng hàng đầu
1. Chia sẻ chỗ đậu xe:
Khi đô thị ngày càng đông đúc, việc tìm bãi đỗ trở thành cơn ác mộng hằng ngày. Một nền tảng kết nối chỗ đậu trống với tài xế có thể thay đổi cuộc chơi.
2. Chia sẻ logistics và giao hàng:
Sự bùng nổ thương mại điện tử kéo theo nhu cầu lớn về vận chuyển hiệu quả, linh hoạt. Chia sẻ nguồn lực logistics có thể cắt giảm chi phí và rút ngắn thời gian giao hàng.
3. Chia sẻ năng lượng:
Khi thế giới chuyển dịch sang năng lượng tái tạo, các nền tảng cho phép hộ gia đình hay doanh nghiệp chia sẻ năng lượng dư thừa có thể giúp hệ thống điện bền vững và hiệu quả hơn.
Thách thức và triển vọng tương lai
Kinh tế chia sẻ có tiềm năng khổng lồ, nhưng vẫn còn nhiều thách thức. Xây dựng niềm tin, cải thiện hệ thống tín dụng, và đảm bảo bản địa hóa trơn tru là những rào cản chính cần vượt qua. Khi những chướng ngại này được giải quyết, kinh tế chia sẻ có thể trở thành một lực lượng mạnh mẽ tái định hình nền kinh tế toàn cầu và mở ra vô số cơ hội cho các doanh nhân.
Vậy, bạn đã sẵn sàng khám phá những cơ hội đầy hứng khởi này chưa? Dù bạn đang nghĩ đến việc khởi nghiệp hay chỉ muốn tận dụng tối đa lợi ích từ kinh tế chia sẻ, thì ngay lúc này chính là thời điểm để bắt đầu. Tương lai thuộc về chia sẻ — hãy cùng nhau trở thành một phần của sự thay đổi!
