Tiền kỹ thuật số là một khái niệm rộng. Theo Ngân hàng Trung ương Anh, nó đề cập đến các phương thức thanh toán chỉ tồn tại ở dạng điện tử. Có hai loại tiền kỹ thuật số chính.

Loại thứ nhất là tiền kỹ thuật số do Ngân hàng Trung ương phát hành (CBDC), được các ngân hàng trung ương phát hành và đại diện cho đồng tiền hợp pháp dưới dạng mã hóa số.

Đây không phải là những thực thể hữu hình mà được sử dụng cho đầu tư trực tuyến, giao dịch và lưu trữ giá trị. Loại thứ hai là tiền kỹ thuật số do tư nhân phát hành, còn gọi là tiền ảo. Chúng được phát triển và kiểm soát bởi các nhà phát triển tư nhân, không chịu sự quản lý của chính phủ, và lưu hành trong các cộng đồng ảo. Ví dụ tiêu biểu chính là Bitcoin. Nói một cách đơn giản, tiền kỹ thuật số, cũng như tiền truyền thống, có thể dùng để mua hàng hóa và dịch vụ thực.

Tiền kỹ thuật số khác gì với Alipay/WeChat?

Nhiều người có thể thắc mắc đồng nhân dân tệ số (tiền kỹ thuật số của Trung Quốc) khác thế nào so với các nền tảng quen thuộc như WeChat hay Alipay. Theo Báo cáo An ninh Thanh toán Di động năm 2020 của China UnionPay, 98% người được khảo sát coi thanh toán di động là phương thức được sử dụng thường xuyên nhất, tăng 5% so với năm trước. Trong số đó, 85% sử dụng thanh toán bằng mã QR, cũng tăng 6% so với năm 2019.

Thanh toán di động đã trở thành một phần không thể thiếu của đời sống hằng ngày: từ thanh toán hóa đơn, mua sắm trực tuyến, đặt vé, cho đến mua đồ ăn đường phố chỉ với một cú quét nhanh. Vậy tiền kỹ thuật số và thanh toán di động có đối lập nhau không? Hoàn toàn không. Hãy coi WeChat và Alipay như những “ví điện tử” của chúng ta, đóng vai trò hạ tầng cho thanh toán di động. Trong khi đó, tiền kỹ thuật số chính là “tiền” thực sự trong các chiếc ví ấy.

Một lợi thế lớn của tiền kỹ thuật số so với WeChat và Alipay là khả năng thanh toán ngoại tuyến. Ngay cả khi không có mạng hoặc tín hiệu yếu, bạn vẫn có thể chuyển tiền hoặc thanh toán. Chỉ cần lấy điện thoại ra, “chạm” hoặc quét, và giao dịch đã hoàn tất.

Tiền mặt có bị thay thế bởi tiền kỹ thuật số?

Khi công nghệ tiến bộ, cả các tổ chức quốc tế lẫn nhiều ngân hàng trung ương đều thúc đẩy việc áp dụng tiền kỹ thuật số. Vậy liệu tiền mặt có biến mất hoàn toàn? Theo số liệu, đến cuối năm 2019, tiền mặt vẫn chủ yếu được sử dụng bởi trẻ em và người cao tuổi. Hai nhóm này chiếm 16,8% dân số dưới 14 tuổi và 12,6% trên 65 tuổi. Nhiều người trong các nhóm này chưa có khả năng thanh toán độc lập hoặc khó thích ứng với công nghệ mới. Thực tế, đã có những cửa hàng chỉ chấp nhận thanh toán di động, loại bỏ tiền mặt, gây bất tiện cho trẻ em và người già.

Một nhóm khác còn e ngại thanh toán di động là người dân vùng nông thôn. Tính đến năm 2019, hơn 40% dân số Trung Quốc sống tại nông thôn, nơi nhiều người vẫn tin rằng thanh toán bằng tiền mặt an toàn hơn, và một số còn do dự trong việc tiếp nhận phương thức thanh toán mới.

Tiền mặt và tiền kỹ thuật số: Không cạnh tranh, mà cùng tồn tại

Tại Trung Quốc, tiền mặt, cụ thể là Nhân dân tệ (RMB), được phát hành bởi Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc. Bản thân tờ tiền không có giá trị nội tại; chúng chỉ là biểu tượng của giá trị. Việc phát hành cũng giới hạn theo nhu cầu lưu thông.

Bất chấp sự trỗi dậy của tiền kỹ thuật số, chúng ta không nên xem nhẹ tầm quan trọng của tiền mặt trong xã hội, giống như các buồng điện thoại công cộng đang dần biến mất nhưng vẫn hiện diện ở một vài thành phố như một dấu vết lịch sử.

Tiền kỹ thuật số, Alipay/WeChat và tiền mặt không phải là đối thủ cạnh tranh. Để tránh “khoảng cách số” và đảm bảo tính bao trùm, đồng nhân dân tệ số vẫn còn một chặng đường dài phía trước. Trong một thành phố “thông minh”, cả ba đều có thể cùng tồn tại, đáp ứng những nhu cầu khác nhau trong hệ thống thanh toán và tài chính. Sự song hành này chính là chìa khóa để mọi người, từ mọi hoàn cảnh, đều có thể tham gia vào hệ sinh thái tài chính đang phát triển.

Kết luận: Tương lai của tiền kỹ thuật số

Có thể thấy, tiền kỹ thuật số là một lĩnh vực đầy hứa hẹn và đang không ngừng tiến hóa. Nó mở ra những khả năng mới cho thanh toán, đầu tư và lưu trữ giá trị, khiến giao dịch trở nên dễ dàng, nhanh chóng và an toàn hơn. Tuy nhiên, rõ ràng tiền mặt dù dần lùi khỏi tâm điểm, vẫn giữ vai trò ở nhiều cộng đồng.

Khi tiền kỹ thuật số tiếp tục phát triển, điều quan trọng là phải đảm bảo nó phục vụ được tất cả mọi người, bao gồm cả những người chưa sẵn sàng bước vào thế giới số.

Vậy bạn nghĩ sao? Bạn đã sẵn sàng để tiền kỹ thuật số trở thành một phần trong giao dịch hằng ngày của mình chưa, hay vẫn thích gắn bó với cách truyền thống? Hãy cùng trò chuyện nhé!