Phẫu thuật cắt amidan – thủ thuật loại bỏ hai khối amidan khẩu cái – vốn được biết đến nhiều ở trẻ em, nhưng hiện đang ngày càng phổ biến ở người lớn.
Mặc dù cùng tên gọi, việc cắt amidan ở người trưởng thành mang đến những thách thức riêng, từ chỉ định điều trị, kỹ thuật mổ đến thời gian hồi phục và mức độ biến chứng.
Khi Nào Người Lớn Cần Cắt Amidan?
Viêm amidan tái phát nhiều lần:
Những đợt viêm amidan cấp lặp đi lặp lại là lý do phổ biến nhất khiến người lớn được chỉ định cắt bỏ amidan.
Viêm amidan mạn tính và phì đại amidan:
Khi amidan thường xuyên viêm nhiễm, gây đau họng kéo dài, hơi thở có mùi hôi hoặc cảm giác khó nuốt, khó thở khi ngủ – đặc biệt là hội chứng ngưng thở khi ngủ (OSA) – thì phẫu thuật là phương án được cân nhắc để giải phóng đường thở.
Áp xe quanh amidan:
Trường hợp viêm mủ lan rộng quanh amidan (áp xe quinsy) không đáp ứng tốt với chọc hút hoặc kháng sinh, người bệnh có thể cần được cắt amidan để phòng ngừa tái phát.
Khối bất thường nghi ung thư:
Amidan to một bên kèm theo loét, chảy máu hoặc hạch cổ có thể là dấu hiệu nghi ngờ ác tính. Trong những trường hợp này, cắt amidan giúp chẩn đoán xác định bằng mô bệnh học.
Theo Tiến sĩ Stacey Ishman – chuyên gia về tai mũi họng và rối loạn giấc ngủ: “Cắt amidan ở người lớn là thủ thuật phức tạp hơn trẻ em. Lựa chọn đúng bệnh nhân đóng vai trò then chốt để cân bằng giữa hiệu quả và nguy cơ”.
Các Phương Pháp Phẫu Thuật Hiện Đại
Hiện nay, cắt amidan ở người lớn có thể thực hiện qua nhiều kỹ thuật khác nhau như: dao lạnh (cold steel), đốt điện, coblation (sóng tần số thấp), hoặc laser. Trong đó, coblation – sử dụng sóng radio để phân hủy mô ở nhiệt độ thấp – đang được ưa chuộng do ít gây đau và giúp hồi phục nhanh hơn. Mỗi phương pháp đều có ưu, nhược điểm riêng về thời gian mổ, lượng máu mất và mức độ khó chịu sau phẫu thuật.
Hồi Phục: Kéo Dài Và Đòi Hỏi Kiểm Soát Chặt
So với trẻ em, người lớn thường hồi phục chậm hơn và chịu đau nhiều hơn sau khi cắt amidan. Cảm giác đau rát cổ họng có thể kéo dài đến hai tuần, đòi hỏi phối hợp các thuốc giảm đau như paracetamol, NSAID, và đôi khi cả opioid. Duy trì uống đủ nước và ăn thực phẩm mềm, mát là điều quan trọng để hạn chế mất nước và thúc đẩy lành thương.
Biến chứng nghiêm trọng nhất là chảy máu sau mổ, thường xảy ra trong khoảng ngày thứ 5 đến 10. Tỷ lệ xuất huyết ở người lớn cao hơn trẻ nhỏ, do đó cần theo dõi sát và tìm đến cơ sở y tế nếu có dấu hiệu chảy máu.
Giọng nói và việc nuốt có thể bị ảnh hưởng tạm thời, nhưng phần lớn sẽ hồi phục hoàn toàn sau khoảng 2 tuần. Thời gian nghỉ ngơi và quay lại làm việc thường dao động từ 7 đến 14 ngày tùy cơ địa.
Ảnh Hưởng Tích Cực Đến Chất Lượng Cuộc Sống
Không chỉ giảm tần suất viêm nhiễm, phẫu thuật cắt amidan còn cải thiện đáng kể chất lượng sống. Người trưởng thành từng chịu đựng viêm amidan kéo dài hay ngưng thở khi ngủ thường cho biết họ ngủ ngon hơn, ít mệt mỏi và tự tin hơn trong sinh hoạt sau mổ. Một nghiên cứu năm 2024 theo dõi bệnh nhân sau cắt amidan 6 tháng cho thấy các chỉ số sức khỏe tự báo cáo đều được cải thiện rõ rệt – vượt xa mục tiêu điều trị ban đầu.
Chuyên Gia Đánh Giá
Theo Giáo sư – Bác sĩ Christine G. Gourin, chuyên gia đầu ngành tai mũi họng: “Quyết định cắt amidan ở người lớn cần cân nhắc kỹ giữa mức độ triệu chứng, nguy cơ phẫu thuật và kỳ vọng của người bệnh. Nhờ những tiến bộ trong chăm sóc trước và sau mổ, việc hồi phục đã an toàn hơn rất nhiều – nhưng hướng dẫn rõ ràng vẫn là yếu tố then chốt.”
Tóm lại, cắt amidan ở người trưởng thành không chỉ là biện pháp điều trị viêm họng tái phát, mà còn cải thiện giấc ngủ, giảm mệt mỏi và nâng cao chất lượng sống. Tuy vậy, đây là thủ thuật cần được cá nhân hóa, cân nhắc kỹ lưỡng và theo dõi chặt chẽ. Với kỹ thuật hiện đại và sự hỗ trợ từ đội ngũ chuyên môn, người lớn hoàn toàn có thể yên tâm lựa chọn phẫu thuật khi thật sự cần thiết.
Cắt amidan – tưởng quen thuộc – nhưng là bước ngoặt lớn trong hành trình sức khỏe của người trưởng thành.
