Ung thư ở trẻ em tuy hiếm gặp nhưng lại là một trong những chẩn đoán gây chấn động lớn nhất, không chỉ với bệnh nhi mà còn với cả gia đình và cộng đồng xung quanh.
Dù khác biệt so với ung thư ở người lớn, ung thư nhi khoa cũng đối mặt với những thách thức tương tự: phát hiện sớm, điều trị hiệu quả và hỗ trợ tinh thần bền vững.
1. Ung thư nhi khoa là gì?
Ung thư nhi khoa là các dạng ung thư xuất hiện ở trẻ dưới 18 tuổi. Những loại ung thư này thường khác với ung thư ở người trưởng thành cả về tế bào gây bệnh lẫn cách điều trị. Các bệnh phổ biến bao gồm: bạch cầu, u não, u hạch và neuroblastoma.
Không ít trường hợp xảy ra mà không thể xác định rõ nguyên nhân. Dù yếu tố di truyền có thể đóng vai trò, nhưng phần lớn trường hợp là ngẫu nhiên, khiến việc dự phòng trở nên khó khăn.
2. Những dạng ung thư phổ biến ở trẻ
Hiểu về các loại ung thư thường gặp giúp phụ huynh chủ động theo dõi dấu hiệu sớm:
- Bạch cầu: Chiếm khoảng 1/3 tổng số ca ung thư ở trẻ. Dạng phổ biến nhất là bạch cầu lympho cấp (ALL), thường xuất hiện ở trẻ từ 2–5 tuổi.
- U não và tủy sống: Đứng thứ hai sau bạch cầu, có thể lành tính hoặc ác tính, ảnh hưởng đến khả năng vận động, nhận thức hoặc giác quan.
- Neuroblastoma: Bắt nguồn từ mô thần kinh, thường gặp ở tuyến thượng thận, phổ biến ở trẻ dưới 5 tuổi.
- U hạch (lymphoma): Gồm hai nhóm chính là Hodgkin và không Hodgkin, đều ảnh hưởng đến hệ bạch huyết.
- U Wilms: Loại ung thư thận hiếm gặp, thường xuất hiện ở trẻ 3–4 tuổi, phát hiện qua khối u bụng bất thường.
Theo TS. John K. Wilson – chuyên gia huyết học – ung thư ở trẻ cần tiếp cận điều trị đặc thù, và phác đồ đang không ngừng được cải tiến nhờ các nghiên cứu lâm sàng mới.
3. Dấu hiệu ban đầu: Phụ huynh cần lưu ý
Phát hiện sớm đóng vai trò quyết định trong hiệu quả điều trị. Tuy nhiên, các biểu hiện lại thường mơ hồ, dễ bị nhầm lẫn với bệnh lý thông thường như:
- Sụt cân không rõ lý do
- Da xanh xao, uể oải kéo dài
- Đau nhức xương, khớp
- Đau đầu, rối loạn thị lực
- Dễ bầm tím, chảy máu lâu cầm
- Bụng to, sờ thấy khối u
- Sốt kéo dài không rõ nguyên nhân
- Thay đổi hành vi như cáu gắt, mệt mỏi
BS. Linda C. Stork khuyên: “Phụ huynh nên lắng nghe trực giác của mình. Nếu triệu chứng kéo dài, nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa”.
4. Xét nghiệm di truyền và phát hiện sớm
Nhờ tiến bộ về di truyền học, việc phát hiện sớm các đột biến gene đang mở ra hy vọng lớn trong việc nhận diện trẻ có nguy cơ cao.
Những trẻ có tiền sử gia đình hoặc mắc hội chứng di truyền (như Li-Fraumeni, Neurofibromatosis type 1) nên được tầm soát sớm để can thiệp kịp thời.
5. Phương pháp điều trị hiện nay
Việc điều trị được cá nhân hóa tùy theo loại ung thư, giai đoạn bệnh và tình trạng sức khỏe của trẻ:
- Hóa trị: Sử dụng thuốc mạnh để tiêu diệt tế bào ung thư, thường kết hợp với các phương pháp khác.
- Xạ trị: Áp dụng cho các khối u não, u hạch… bằng cách dùng tia năng lượng cao tiêu diệt tế bào ung thư.
- Phẫu thuật: Cắt bỏ khối u rắn, kết hợp với hóa hoặc xạ trị nếu cần.
- Cấy ghép tế bào gốc: Phục hồi tủy xương bị tổn thương, đặc biệt trong điều trị bạch cầu.
- Liệu pháp miễn dịch: Phương pháp mới kích hoạt hệ miễn dịch tiêu diệt tế bào ung thư, hiện đang được nghiên cứu và ứng dụng lâm sàng.
6. Hỗ trợ tâm lý: Liều thuốc cho tinh thần
Ung thư không chỉ là cuộc chiến thể chất mà còn là hành trình tinh thần đầy thử thách. Trẻ em có thể hoang mang, sợ hãi trước các quy trình điều trị phức tạp.
Liệu pháp tâm lý, trị liệu âm nhạc, hội họa và các nhóm hỗ trợ giúp các em bày tỏ cảm xúc, giảm lo âu. Việc đồng hành của cả gia đình trong quá trình trị liệu cũng giúp tăng cường sức mạnh tinh thần cho cả cha mẹ lẫn trẻ.
7. Nghiên cứu mới: Mở ra cánh cửa hy vọng
Tỷ lệ sống sau 5 năm của trẻ mắc ung thư hiện đã đạt khoảng 80% nhờ các tiến bộ trong y học. Tuy nhiên, các nhà khoa học vẫn đang nỗ lực tìm kiếm giải pháp hiệu quả hơn, ít độc tính hơn.
Liệu pháp miễn dịch CAR-T và công nghệ chỉnh sửa gene đang là những bước tiến hứa hẹn trong điều trị các trường hợp ung thư kháng trị.
Ung thư trẻ em là thử thách lớn, nhưng không đồng nghĩa với tuyệt vọng. Với sự tiến bộ của y học, sự chăm sóc tận tâm và hỗ trợ toàn diện, hành trình điều trị không còn là hành trình đơn độc. Hy vọng được thắp lên mỗi ngày – không chỉ trong phòng bệnh mà cả trong lòng những người không ngừng chiến đấu vì trẻ em.
