Trào ngược dạ dày – thực quản (GERD) vốn là vấn đề sức khỏe quen thuộc ở người lớn, nhưng gần đây, số ca mắc ở thanh thiếu niên đang có chiều hướng tăng nhanh, thu hút sự chú ý từ giới chuyên môn.
Tình trạng mãn tính này không chỉ ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa mà còn gây phiền toái đáng kể trong sinh hoạt hàng ngày và chất lượng sống của người trẻ.
1. GERD là gì và vì sao gia tăng ở tuổi teen?
GERD xảy ra khi axit từ dạ dày trào ngược lên thực quản, gây cảm giác nóng rát (ợ nóng), buồn nôn, khó nuốt, đau ngực và ho kéo dài. Nếu không kiểm soát tốt, GERD có thể dẫn đến tổn thương niêm mạc thực quản và nhiều biến chứng nguy hiểm.
Theo BS. Sandeep Gupta – chuyên gia tiêu hóa nhi khoa: “Sự gia tăng GERD ở thanh thiếu niên có liên quan chặt chẽ đến thói quen ăn uống thiếu lành mạnh, tiêu thụ nhiều đồ chiên rán, nước ngọt có ga và lối sống ít vận động.”
2. Vai trò của chế độ ăn trong bệnh GERD ở tuổi vị thành niên
Chế độ ăn nhiều chất béo, thức ăn nhanh, nước uống có đường và caffein đang trở thành xu hướng phổ biến ở giới trẻ. Những thực phẩm này có thể làm giãn cơ vòng thực quản dưới – hàng rào chính ngăn axit dạ dày trào ngược.
Ngoài ra, các thực phẩm kích thích như cà chua, chocolate, trái cây chua hay bạc hà – thường xuất hiện trong khẩu phần của giới trẻ – cũng góp phần làm trầm trọng tình trạng trào ngược, đặc biệt khi kết hợp với thay đổi nội tiết trong giai đoạn dậy thì.
3. Căng thẳng – yếu tố âm thầm gây GERD
Tuổi teen là giai đoạn đầy biến động với áp lực học tập, mối quan hệ bạn bè và gia đình. Căng thẳng kéo dài làm tăng tiết cortisol – hormone có thể kích thích tiết axit dạ dày, khiến niêm mạc thực quản dễ bị tổn thương hơn.
4. Thói quen ít vận động và hệ lụy đến tiêu hóa
Việc dành quá nhiều thời gian cho các thiết bị điện tử khiến nhiều bạn trẻ rơi vào trạng thái lười vận động. Lối sống tĩnh tại không chỉ làm chậm nhu động ruột mà còn khiến nguy cơ trào ngược tăng cao do áp lực lên ổ bụng khi ngồi lâu.
5. Thiếu ngủ – “thủ phạm” ít được nhắc đến
Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong điều hòa chức năng tiêu hóa. Thanh thiếu niên thường xuyên thức khuya vì học tập, giải trí hoặc mạng xã hội, dẫn đến rối loạn giấc ngủ và góp phần làm nặng thêm triệu chứng GERD.
6. Chẩn đoán và điều trị GERD ở thanh thiếu niên
Việc chẩn đoán GERD ở lứa tuổi này cần dựa vào mô tả triệu chứng, theo dõi tiến triển và, nếu cần thiết, thực hiện thêm nội soi, đo pH thực quản hoặc đo áp lực cơ vòng.
Điều trị chủ yếu bắt đầu bằng điều chỉnh lối sống: hạn chế thực phẩm kích thích, ăn thành nhiều bữa nhỏ, tránh ăn sát giờ ngủ và tăng cường vận động. Trường hợp nặng hơn, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng axit, thuốc ức chế bơm proton (PPI) hoặc thuốc tăng trương lực cơ vòng.
7. Dự phòng và theo dõi lâu dài
Nếu kiểm soát tốt, phần lớn thanh thiếu niên mắc GERD có thể sinh hoạt bình thường và không gặp biến chứng. Tuy nhiên, nếu để kéo dài, bệnh có thể gây viêm thực quản mạn tính, loét, sẹo thực quản và làm tăng nguy cơ ung thư biểu mô tuyến thực quản sau này.
Việc theo dõi sát sao từ phụ huynh và nhà trường, cùng với sự chủ động của bản thân các em, là chìa khóa để phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.
GERD đang trở thành hồi chuông cảnh báo cho sức khỏe tiêu hóa ở tuổi vị thành niên. Với kiến thức đúng đắn và điều chỉnh lối sống kịp thời, căn bệnh này hoàn toàn có thể kiểm soát, giúp thế hệ trẻ phát triển khỏe mạnh và tự tin hơn trong cuộc sống.
