Chào bạn, bạn có từng thắc mắc vì sao sau một đợt cảm cúm hay viêm họng, các triệu chứng dị ứng như hắt hơi, nghẹt mũi lại trở nên trầm trọng hơn? Mối quan hệ giữa nhiễm trùng và phản ứng dị ứng lâu nay vẫn là một câu đố khó nhằn trong y học hiện đại.

Bài viết này sẽ cùng bạn khám phá cách hệ miễn dịch "phản ứng chéo" khi đối mặt với tác nhân gây bệnh và dị ứng.

Khi Hệ Miễn Dịch Phản Ứng Sai Mục Tiêu

Nhiệm vụ chính của hệ miễn dịch là bảo vệ cơ thể khỏi vi sinh vật có hại. Thế nhưng, đôi khi hệ thống phòng thủ này lại “lạc hướng”, dẫn đến phản ứng thái quá với các yếu tố vô hại, tạo nên tình trạng dị ứng. Nhiễm trùng do virus, vi khuẩn hay nấm có thể vô tình kích hoạt hệ miễn dịch theo hướng dễ viêm, dẫn đến hiện tượng mẫn cảm.

Giáo sư miễn dịch học Kari Nadeau giải thích: “Một số tác nhân gây bệnh có thể làm lệch hệ miễn dịch, khiến nó thiên về phản ứng dị ứng thay vì phòng vệ thông thường”.

Giả Thuyết Vệ Sinh Và Sự Rối Loạn Miễn Dịch

Một lý thuyết nổi bật – Giả thuyết vệ sinh – cho rằng việc tiếp xúc quá ít với vi khuẩn trong thời thơ ấu khiến hệ miễn dịch phát triển không cân bằng, dễ sinh dị ứng. Khi trẻ ít bị nhiễm trùng, cơ thể có xu hướng “thử sức” với các yếu tố vô hại như phấn hoa, thực phẩm...

Trong những trường hợp đó, tế bào T hỗ trợ nhóm 2 (Th2) – vốn là loại tế bào thúc đẩy phản ứng dị ứng – hoạt động mạnh, dẫn đến sản sinh kháng thể IgE, thủ phạm gây ngứa, nổi mề đay, khó thở và các biểu hiện quen thuộc khác của dị ứng.

Bắt Chước Phân Tử – Cú Lừa Của Hệ Miễn Dịch

Một số vi sinh vật mang các cấu trúc phân tử giống với các dị nguyên – hiện tượng gọi là “mimicry phân tử”. Khi gặp phải điều này, hệ miễn dịch dễ bị nhầm lẫn giữa tác nhân gây bệnh và các chất vô hại từ môi trường, dẫn đến phản ứng quá mức.

Một nghiên cứu gần đây còn phát hiện có loại protein từ vi khuẩn có hình dạng gần giống với các dị nguyên trong không khí, làm tăng nguy cơ dị ứng ngay cả sau khi nhiễm trùng đã qua đi.

Virus Hô Hấp – Kẻ Kích Hoạt Dị Ứng Thầm Lặng

Các loại virus như rhinovirus hay RSV không chỉ gây cảm lạnh mà còn là nguyên nhân khiến các bệnh dị ứng như viêm mũi dị ứng hay hen suyễn trở nên nghiêm trọng hơn. Những virus này làm tổn thương lớp màng bảo vệ của đường hô hấp, đồng thời “gọi” thêm các tế bào miễn dịch tới gây viêm.

Theo TS. Susan Prescott, chuyên gia về dị ứng: “Nhiễm virus hô hấp có thể phá vỡ sự cân bằng miễn dịch, khiến tình trạng dị ứng hiện hữu tồi tệ hơn hoặc thậm chí tạo ra dị ứng mới ở người chưa từng bị”.

Rối Loạn Vi Sinh – Gốc Rễ Từ Hệ Vi Khuẩn Cơ Thể

Ngày càng nhiều nghiên cứu cho thấy nhiễm trùng ảnh hưởng đến hệ vi sinh – đặc biệt là ở đường ruột và mũi họng. Khi các cộng đồng vi khuẩn bị xáo trộn, khả năng dung nạp miễn dịch giảm, dẫn đến tình trạng dị ứng gia tăng.

Gen Di Truyền Và Tác Nhân Môi Trường

Không phải ai bị nhiễm trùng cũng bị dị ứng. Yếu tố di truyền đóng vai trò quyết định khả năng cơ thể phản ứng mạnh mẽ với tác nhân bên ngoài. Ngoài ra, ô nhiễm, chế độ ăn uống và lối sống cũng góp phần ảnh hưởng đến nguy cơ hình thành dị ứng sau nhiễm trùng.

Hướng Điều Trị Mới: Kiểm Soát Dị Ứng Từ Gốc

Hiểu rõ mối liên kết giữa nhiễm trùng và dị ứng mở ra những hướng tiếp cận điều trị mới. Một số phương pháp đang được thử nghiệm như điều chỉnh phản ứng miễn dịch trong giai đoạn nhiễm bệnh hoặc tái cân bằng hệ vi sinh bằng probiotic. Ngoài ra, các liệu pháp sinh học nhắm vào các con đường gây viêm dị ứng cũng đang cho kết quả tích cực.

Các bạn đọc giả thân mến, nếu bạn hoặc người thân thường xuyên bị dị ứng, có thể câu trả lời nằm ở những lần nhiễm trùng tưởng như vô hại trước đó. Đã đến lúc chúng ta nhìn nhận lại cách chăm sóc hệ miễn dịch – từ giấc ngủ, chế độ ăn đến việc để cơ thể “tiếp xúc” tự nhiên hơn với môi trường!