Hành trình khám phá những bí ẩn của Trái Đất bắt đầu từ một công cụ tưởng chừng đơn giản – một chiếc gậy.

Tại Hy Lạp cổ đại, những nhà hiền triết như Pythagoras và Aristotle, dù không có trong tay công nghệ hiện đại, vẫn đưa ra kết luận rằng Trái Đất có hình cầu.

Pythagoras, vào thế kỷ thứ 5 trước Công nguyên, là người đầu tiên đề xuất giả thuyết rằng Trái Đất có dạng hình cầu, dựa trên quan niệm triết học về sự hoàn hảo tuyệt đối của hình cầu.

Còn Aristotle, với khả năng quan sát tinh tế, đã để ý rằng trong các kỳ nguyệt thực, bóng Trái Đất in lên Mặt Trăng luôn có hình tròn – bằng chứng rõ ràng cho thấy hành tinh của chúng ta có hình cầu.

Bên cạnh đó, còn hai chứng cứ quan trọng khác hoàn toàn bác bỏ quan điểm cho rằng Trái Đất phẳng. Đầu tiên là bóng hình elip xuất hiện trên Mặt Trăng trong các lần nguyệt thực – một hiện tượng chỉ xảy ra nếu Trái Đất quay quanh trục và có hình cầu.

Thứ hai là hiện tượng tàu thuyền khi tiến gần đường chân trời sẽ dường như “nhô lên” từ lòng đại dương – điều này chỉ có thể xảy ra nếu bề mặt Trái Đất cong. Hình ảnh này cũng giống như việc một con kiến bò trên trái cam: nó sẽ dần dần hiện ra trước mắt khi vượt qua độ cong của bề mặt.

Những quan sát thiên văn của Aristotle còn củng cố thêm cho lập luận này. Trong chuyến đi đến Ai Cập, ông nhận thấy một số chòm sao quen thuộc ở phương Bắc đã không còn xuất hiện trên bầu trời tại vùng đất này. Điều này dẫn ông đến kết luận rằng hình cầu của Trái Đất chính là nguyên nhân ảnh hưởng đến khả năng quan sát các vì sao từ nhiều vĩ độ khác nhau.

Hiện tượng các chòm sao thay đổi tùy theo vị trí địa lý sẽ không thể xảy ra nếu Trái Đất phẳng – đây là một bằng chứng thuyết phục cho hình dáng cầu của hành tinh.

Thật đáng ngạc nhiên khi những con người thời cổ đại, chỉ với sự tò mò và khả năng quan sát nhạy bén, đã hé mở những bí mật vĩ đại về hình dạng của Trái Đất – đặt nền móng cho nền khoa học hiện đại mà chúng ta thừa hưởng ngày nay.

Chiếc gậy tưởng chừng đơn giản ấy, khi rơi vào tay những bộ óc ham học hỏi của thời cổ đại, đã trở thành chìa khóa mở ra sự thật về hành tinh hình cầu mà chúng ta đang sống.

Pythagoras và Aristotle – những nhà tư tưởng lỗi lạc của Hy Lạp cổ đại – chính là người khởi đầu cho sự hiểu biết về hình dáng của Trái Đất. Pythagoras, với niềm tin vào sự hoàn mỹ hình học, đã trực giác cho rằng Trái Đất là một hình cầu – một giả thuyết đơn giản mà bền vững với thời gian.

Aristotle, bằng những quan sát cẩn trọng về hiện tượng nguyệt thực, đã nhận ra bóng Trái Đất in lên Mặt Trăng luôn có dạng tròn. Chính phát hiện ấy đã củng cố thêm cho ý tưởng rằng hình dáng của Trái Đất tạo nên “vũ điệu” ánh sáng kỳ diệu giữa trời đêm.

Dựa trên nền tảng đó, hai bằng chứng không thể chối cãi đã được xác lập: bóng tròn trong các lần nguyệt thực phản ánh chuyển động xoay quanh trục của Trái Đất và khẳng định hình dáng cầu; đồng thời hiện tượng tàu nổi lên dần nơi chân trời đã trực tiếp minh họa độ cong của bề mặt hành tinh – giống như con kiến trên quả cam vậy.

Những quan sát về thiên văn của Aristotle lại càng củng cố câu chuyện này. Khi ông đến Ai Cập, ông nhận thấy nhiều chòm sao ở phương Bắc biến mất hoàn toàn – điều chỉ có thể xảy ra nếu bề mặt Trái Đất cong. Việc các chòm sao thay đổi theo vĩ độ địa lý chính là một minh chứng sống động bác bỏ giả thuyết Trái Đất phẳng.

Tựu trung, những hiểu biết của người xưa – được hình thành từ triết lý sâu sắc và quan sát thực tế – không chỉ phá bỏ quan niệm sai lầm về thế giới, mà còn mở đường cho khoa học hiện đại phát triển.

Chính từ những điều giản dị – như một chiếc gậy, một cái nhìn lên trời đêm – mà những chân lý vĩ đại về hình dạng Trái Đất đã được hé lộ.