Hoa lan ý có thể thích những giai điệu cổ điển êm ái. Xương rồng lại có vẻ hợp với những âm thanh mạnh mẽ hơn. Tất nhiên, đó chỉ là một cách nói vui.

Tuy nhiên, câu hỏi thực sự phía sau lại rất đáng quan tâm: liệu cây cối có thật sự phản ứng với âm nhạc hay không? Các nghiên cứu hiện nay, dù vẫn đang tiếp tục được mở rộng, liên tục đưa ra một câu trả lời khá bất ngờ là có.

Cây không có não bộ, tế bào thần kinh hay hệ thần kinh như con người. Thay vào đó, chúng sở hữu khả năng cảm nhận môi trường xung quanh vô cùng tinh vi. Cây phản ứng với ánh sáng, sự va chạm, các tín hiệu hóa học và cả những tín hiệu truyền qua hệ rễ. Điều thú vị là chúng cũng phản ứng với âm thanh, bao gồm cả âm nhạc phát ra từ loa.

Cơ chế này hoàn toàn không giống quá trình nghe của con người. Về bản chất, âm thanh là sự rung động và đây chính là yếu tố mà tế bào thực vật có thể cảm nhận được. Khi sóng âm tác động lên các tế bào thực vật, chúng tạo ra những chuyển động cực nhỏ bên trong cấu trúc tế bào. Những chuyển động này có thể kích thích quá trình biểu hiện gen, tăng cường khả năng hấp thụ dinh dưỡng và thúc đẩy hoạt động của tế bào.

Các nhà khoa học mô tả hiện tượng này giống như một hình thức “mát-xa ở cấp độ phân tử”. Tế bào thực vật phản ứng với những kích thích vật lý do sóng âm truyền qua không khí, đất và mô thực vật tạo ra.

Nghiên Cứu Đặt Nền Móng Cho Lĩnh Vực Này

Vào những năm 1970, nhà nghiên cứu Dorothy Retallack đã thực hiện một loạt thí nghiệm tại một trường đại học dành cho nữ ở bang Colorado, góp phần mở đường cho hướng nghiên cứu về tác động của âm thanh đối với thực vật. Bà cho cây tiếp xúc với một nốt nhạc kéo dài trong thời gian dài và nhận thấy chúng phát triển khỏe mạnh hơn so với nhóm cây đối chứng không được nghe âm thanh.

Sau đó, bà tiếp tục thử nghiệm với nhiều thể loại âm nhạc khác nhau. Kết quả cho thấy những cây được nghe nhạc cổ điển hoặc nhạc có giai điệu ngẫu hứng nhẹ nhàng thường phát triển hướng về phía loa phát nhạc, thậm chí quấn quanh khu vực đặt loa. Trong khi đó, những cây tiếp xúc với âm nhạc có cường độ lớn và mạnh mẽ lại phát triển theo hướng tránh xa nguồn âm thanh, đồng thời xuất hiện các dấu hiệu căng thẳng tương tự như khi bị tưới nước quá nhiều.

Trong những năm gần đây, các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm tập trung nhiều hơn vào tần số âm thanh cụ thể thay vì thể loại âm nhạc.

Nhiều nghiên cứu cho thấy các âm thanh nằm trong khoảng từ 500 đến 1.000 héc thường mang lại tác động tích cực đối với quá trình nảy mầm của hạt giống và sự phát triển của bộ rễ. Đây cũng là dải tần xuất hiện phổ biến trong nhiều bản nhạc cổ điển và các tác phẩm sử dụng nhạc cụ mộc.

Những Loại Âm Thanh Có Vẻ Mang Lại Lợi Ích

Âm nhạc cổ điển, đặc biệt là những bản nhạc có hòa âm phong phú và tiết tấu vừa phải của các nhà soạn nhạc nổi tiếng như Mozart hay Bach, thường xuyên xuất hiện trong các thí nghiệm cho kết quả khả quan. Bên cạnh đó, những bản nhạc không lời nhẹ nhàng và các giai điệu mộc mạc, êm dịu cũng cho thấy tác động tích cực đối với sự phát triển của cây.

Các nhà nghiên cứu nhận định rằng những yếu tố quan trọng nhất là âm lượng ổn định ở mức vừa phải và không xuất hiện các tần số quá chói gắt hoặc những thay đổi âm lượng đột ngột.

Ngược lại, âm nhạc phát ở mức âm lượng quá lớn có thể gây áp lực cho cây thay vì hỗ trợ chúng phát triển. Điều tương tự cũng được ghi nhận ở những thể loại âm thanh chứa nhiều tần số mạnh và dồn dập. Một số loài cây có khả năng thích nghi tốt hơn với những âm thanh này, nhưng phần lớn kết quả nghiên cứu vẫn nghiêng về các giai điệu nhẹ nhàng và thư thái.

Tuy nhiên, lĩnh vực khoa học này vẫn còn nhiều hạn chế. Không ít thí nghiệm chưa có hệ thống kiểm soát chặt chẽ, kết quả có thể khác nhau tùy thuộc vào từng loài cây và điều kiện thực nghiệm. Bên cạnh đó, số lượng nghiên cứu được đánh giá độc lập hoặc lặp lại trên quy mô lớn vẫn còn tương đối hạn chế. Vì vậy, các nhà khoa học vẫn giữ thái độ thận trọng và cho rằng cần thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu trước khi đưa ra những kết luận chắc chắn.

Dẫu vậy, nếu bạn yêu thích làm vườn và muốn thử nghiệm điều mới mẻ, việc cho cây nghe từ một đến ba giờ nhạc cổ điển nhẹ nhàng vào buổi sáng sẽ không gây hại và thậm chí có thể mang lại lợi ích nhất định. Biết đâu, một chiếc loa nhỏ bên cạnh khu vườn lại trở thành bí quyết thú vị giúp cây cối phát triển tốt hơn. Điều bất ngờ nhất mà bạn từng thử để chăm sóc khu vườn của mình là gì? Có lẽ âm nhạc cũng xứng đáng được đưa vào danh sách đó.