Hiện nay, trên bề mặt Sao Hỏa có một mẫu đá được lưu giữ bên trong một ống titan và có thể đây là vật thể mang ý nghĩa quan trọng nhất trong lịch sử thám hiểm không gian. Mẫu đá này được đặt biệt danh là “Hẻm Núi Lam Ngọc”.

Sau một năm được các nhà khoa học nghiên cứu và đánh giá kỹ lưỡng, kết quả đã được công bố trên một tạp chí khoa học uy tín với kết luận khiến giới nghiên cứu đặc biệt quan tâm: mẫu đá này chứa những dấu hiệu tiềm năng của sự sống.

Đây là cách diễn đạt thận trọng mà các nhà khoa học sử dụng khi phát hiện những đặc điểm có thể liên quan đến sự sống trong quá khứ nhưng vẫn cần thêm rất nhiều bằng chứng trước khi đưa ra khẳng định chắc chắn. Xe tự hành thám hiểm Sao Hỏa đã phát hiện tảng đá này, có biệt danh là “Thác Cheyava”, tại một lòng sông cổ đã khô cạn nằm trong miệng hố Jezero, nơi từng có nước lỏng chảy qua cách đây hàng tỷ năm. Sau đó, thiết bị đã khoan lấy lõi đá, tạo thành mẫu vật hiện được gọi là “Hẻm Núi Lam Ngọc”, đồng thời gửi dữ liệu chi tiết về Trái Đất để nhóm nghiên cứu phân tích.

Xe Tự Hành Đã Phát Hiện Điều Gì?

Bên trong mẫu đá, các nhà khoa học phát hiện carbon hữu cơ, một trong những thành phần cơ bản liên quan đến sự sống. Tuy nhiên, riêng sự hiện diện của carbon hữu cơ vẫn chưa đủ để chứng minh bất cứ điều gì, bởi các quá trình địa chất tự nhiên cũng có thể tạo ra những hợp chất tương tự. Điều khiến các nhà nghiên cứu đặc biệt chú ý là bên cạnh carbon hữu cơ, họ còn tìm thấy những đốm cực nhỏ được mô tả bằng những biệt danh như “đốm li ti” và “đốm da báo”. Những cấu trúc siêu nhỏ này chứa hàm lượng cao photphat sắt và sunfua sắt, hai hợp chất hóa học mà trên Trái Đất thường được hình thành khi các vi sinh vật phân hủy vật chất hữu cơ. Sự kết hợp giữa carbon hữu cơ và các dấu hiệu khoáng vật đặc trưng đó trong một loại đá được hình thành từ môi trường hồ nước cổ đại đã khiến các nhà khoa học mô tả đây là “mẫu đá bí ẩn, phức tạp và có tiềm năng quan trọng nhất” từng được xe tự hành nghiên cứu. Sau một năm để các chuyên gia độc lập thẩm định dữ liệu, kết quả vẫn được xác nhận. Theo đánh giá của họ, rất khó để giải thích đầy đủ tổ hợp đặc điểm này mà không cân nhắc đến khả năng từng tồn tại hoạt động của vi sinh vật cổ đại.

Vì Sao Mẫu Đá Cần Được Đưa Về Trái Đất?

Điều quan trọng là xe tự hành hiện chưa thể xác nhận sự sống từng tồn tại trên Sao Hỏa. Dù được trang bị những thiết bị tiên tiến, các công cụ trên xe vẫn không đủ khả năng thực hiện các phân tích chuyên sâu trong phòng thí nghiệm nhằm loại trừ hoàn toàn những nguyên nhân không liên quan đến sinh học. Cấp độ phân tích này chỉ có thể được tiến hành tại Trái Đất. Hiện các ống chứa mẫu đá đang được lưu trữ trên bề mặt Sao Hỏa và một phần vẫn nằm trên xe tự hành, chờ một sứ mệnh thu hồi trong tương lai. Kế hoạch đưa các mẫu vật này trở về Trái Đất đã nhiều lần thay đổi do chi phí gia tăng và sự phức tạp trong thiết kế nhiệm vụ. Theo các dự báo hiện nay, quá trình này có thể phải chờ đến những năm 2040 mới trở thành hiện thực.

Đây là khoảng thời gian rất dài đối với một trong những câu hỏi khoa học lớn nhất mà nhân loại từng đặt ra: Liệu sự sống có từng tồn tại ở bất kỳ nơi nào khác ngoài Trái Đất hay không? Trong thời gian chờ đợi, các nhà khoa học vẫn tiếp tục phân tích dữ liệu, thực hiện các thí nghiệm đối chiếu trong phòng thí nghiệm trên Trái Đất và nghiên cứu những môi trường địa chất tương đồng với điều kiện trên Sao Hỏa.

Câu chuyện về Thác Cheyava vẫn chưa kết thúc. Trên thực tế, nó có thể mới chỉ bắt đầu. Nếu một ngày nào đó sự sống cổ đại trên Sao Hỏa được xác nhận, phát hiện ấy có thể làm thay đổi hoàn toàn cách chúng ta nhìn nhận vị trí của mình trong vũ trụ rộng lớn.