Bitcoin nổi tiếng nhất vì một điều: biểu đồ giá khó đoán trước. Có năm nó tăng mạnh, năm sau lại giảm sâu, và sau đó lại phục hồi chậm rãi. Tuy nhiên, nếu nhìn tổng thể, một quy luật bắt đầu xuất hiện. Bitcoin không di chuyển theo đường thẳng. Nó di chuyển theo chu kỳ.

Hiểu được lý do tại sao các chu kỳ này xảy ra là chìa khóa để hiểu về chính Bitcoin.

Ý nghĩa thực sự của “Chu kỳ” trong Bitcoin

Một chu kỳ trong Bitcoin đề cập đến một mô hình lặp đi lặp lại của sự mở rộng và thu hẹp giá theo thời gian. Trong lịch sử, các chu kỳ này thường kéo dài khoảng 4 năm, liên quan chặt chẽ đến một sự kiện được gọi là sự kiện giảm một nửa Bitcoin, trong đó phần thưởng cho việc khai thác Bitcoin mới bị giảm một nửa.

Điều này làm giảm tốc độ Bitcoin mới được đưa vào lưu thông. Vì tốc độ tăng trưởng nguồn cung chậm lại trong khi nhu cầu vẫn biến động, nên biến động giá thường phản ứng theo từng đợt chứ không phải theo một hướng ổn định. Nhưng chỉ riêng sự thay đổi nguồn cung không giải thích đầy đủ hành vi của Bitcoin.

Vai trò của cú sốc nguồn cung và kỳ vọng

Bitcoin có nguồn cung tối đa cố định là 21 triệu đồng tiền. Mỗi lần giảm một nửa đều làm giảm khả năng tạo ra nguồn cung mới, tạo ra điều mà các nhà kinh tế gọi là “cú sốc nguồn cung”. Tuy nhiên, thị trường có tầm nhìn xa. Điều này có nghĩa là các nhà đầu tư không chờ đợi sự kiện giảm một nửa để phản ứng—họ đã dự đoán điều đó. Kết quả là, Bitcoin thường tăng trước sự kiện giảm một nửa, tiếp tục tăng sau đó, và cuối cùng hạ nhiệt khi kỳ vọng thay đổi. Chu kỳ giá thường hình thành khi sự thay đổi nguồn cung tương tác với kỳ vọng của nhà đầu tư chứ không chỉ đơn thuần là sự kiện nguồn cung. Điều này giúp giải thích tại sao biến động giá của Bitcoin có vẻ nhịp nhàng hơn là ngẫu nhiên.

Nhận định của chuyên gia

Nhà kinh tế học Robert Shiller, một nhà nghiên cứu đoạt giải Nobel nổi tiếng với công trình nghiên cứu về tài chính hành vi và bong bóng tài sản, cho biết thị trường bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi tâm lý, câu chuyện và tâm lý nhà đầu tư, chứ không chỉ giá trị cơ bản. Giá tài sản thường biến động theo chu kỳ vì cảm xúc của con người—như sự phấn khích, sợ hãi và sự tự tin thái quá—có xu hướng lặp lại theo những mô hình có thể dự đoán được theo thời gian.

Quan điểm của ông giúp giải thích hành vi của Bitcoin: nó không chỉ là một tài sản tài chính, mà còn là một thị trường được thúc đẩy bởi câu chuyện và được định hình bởi hành vi tập thể của con người.

Tâm lý học: Động lực cảm xúc của chu kỳ Bitcoin

Một trong những động lực mạnh mẽ nhất đằng sau sự biến động theo chu kỳ của Bitcoin là tâm lý nhà đầu tư.

Trong các thị trường tăng trưởng:

• Nhà đầu tư trở nên lạc quan.

• Tin tức được đưa tin nhiều hơn.

• Nỗi sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO) đang lan rộng.

• Nhiều người mua tham gia vào thị trường.

Trong thị trường giảm giá:

• Nỗi sợ hãi thay thế sự lạc quan.

• Nhà đầu tư nhanh chóng giảm vị thế.

• Niềm tin giảm nhanh chóng.

• Hoạt động giao dịch chậm lại.

Sự dao động cảm xúc này tạo ra một mô hình lặp đi lặp lại của sự mở rộng và thu hẹp. Điều này không chỉ xảy ra với Bitcoin, mà Bitcoin khuếch đại nó do tính biến động và khả năng tiếp cận toàn cầu của nó.

Tính thanh khoản: Động lực vô hình

Một yếu tố quan trọng khác đằng sau chu kỳ Bitcoin là tính thanh khoản toàn cầu—lượng tiền có sẵn trong hệ thống tài chính.

Khi lãi suất thấp và tiền dễ tiếp cận, các nhà đầu tư sẵn sàng chấp nhận rủi ro cao hơn. Điều này thường đẩy giá Bitcoin và các tài sản rủi ro cao khác lên cao. Khi tính thanh khoản thắt chặt do lãi suất cao hơn hoặc sự bất ổn kinh tế, các nhà đầu tư giảm mức độ rủi ro, và Bitcoin có xu hướng giảm.

Điều này có nghĩa là chu kỳ Bitcoin một phần liên quan đến điều kiện kinh tế toàn cầu, chứ không chỉ riêng thị trường tiền điện tử.

Tại sao Bitcoin không bao giờ di chuyển theo đường thẳng

Nếu Bitcoin bị chi phối bởi một yếu tố duy nhất, giá của nó có thể di chuyển theo xu hướng tăng đều đặn. Nhưng trên thực tế, nhiều lực lượng tương tác cùng một lúc:

• Lịch trình cung ứng cố định (giảm 50%).

• Tâm lý nhà đầu tư (chu kỳ sợ hãi và chu kỳ tham lam).

• Điều kiện thanh khoản toàn cầu.

• Đầu cơ và các câu chuyện trên thị trường.

• Luồng thông tin nhanh chóng thông qua các nền tảng kỹ thuật số.

Những lực lượng này không hoạt động đồng bộ. Thay vào đó, chúng chồng chéo và dịch chuyển, tạo ra những làn sóng tăng trưởng và suy giảm.

Mô hình đằng sau sự hỗn loạn

Khi nhìn vào biểu đồ Bitcoin từ xa, sự hỗn loạn bắt đầu hình thành cấu trúc. Mỗi chu kỳ có xu hướng tuân theo một trình tự quen thuộc:

• Giai đoạn tích lũy (thị trường yên tĩnh).

• Giai đoạn mở rộng (giá tăng nhanh).

• Giai đoạn hưng phấn (đỉnh điểm của sự phấn khích).

• Giai đoạn điều chỉnh (giảm mạnh).

• Giai đoạn phục hồi (tái thiết chậm).

Mặc dù mỗi chu kỳ khác nhau về quy mô và cường độ, cấu trúc cơ bản thường lặp lại.

Bitcoin vận động theo chu kỳ vì nó nằm ở giao điểm của công nghệ, hành vi con người và tài chính toàn cầu. Nguồn cung cố định tạo nên cấu trúc, nhưng giá của nó lại được định hình bởi cảm xúc và tính thanh khoản.

Điểm mấu chốt là: Bitcoin không phải là một con đường thẳng đi lên hay đi xuống. Nó là một nhịp điệu lặp đi lặp lại của kỳ vọng của con người, điều kiện kinh tế và cơ chế cung cầu diễn ra theo thời gian.