Hãy cùng tìm hiểu một chủ đề đang thay đổi cuộc sống, từng bước một. Bạn có biết cảm giác khi các hệ thống truyền thống dường như... ngoài tầm với? Cho dù đó là khoảng cách đến chi nhánh ngân hàng gần nhất hay chồng giấy tờ khổng lồ cho một khoản vay đơn giản.

Đối với hàng triệu người, đó không chỉ là sự bất tiện mà còn là một rào cản. Nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu điện thoại của bạn có thể trở thành một ngân hàng, một nhân viên cho vay và một cố vấn tài chính, tất cả trước khi bạn uống ly cà phê buổi sáng? Đó là lời hứa của công nghệ tài chính (FinTech), và nó không chỉ sắp đến mà đã hiện hữu rồi.

Vậy "khoảng cách ngân hàng" là gì?

Nói một cách đơn giản, khoảng cách ngân hàng đề cập đến số lượng lớn người dân và các doanh nghiệp nhỏ trên toàn thế giới không có tài khoản ngân hàng hoặc có tài khoản nhưng vẫn phải sử dụng các dịch vụ thay thế đắt đỏ như cho vay tín dụng ngắn hạn hoặc dịch vụ đổi séc lấy tiền mặt.

Nguyên nhân rất phức tạp: khoảng cách địa lý, thiếu giấy tờ cần thiết, thiếu tin tưởng vào các tổ chức, hoặc đơn giản là phí quá cao. Đây không phải là vấn đề nhỏ. Ngân hàng Thế giới ước tính có 1,4 tỷ người trưởng thành trên toàn cầu vẫn chưa có tài khoản ngân hàng. Điều đó có nghĩa là 1,4 tỷ người bị loại trừ khỏi việc tiết kiệm, tín dụng và sự an toàn mà hệ thống tài chính chính thức mang lại.

Bộ công cụ của FinTech: Cách thu hẹp khoảng cách

Các công ty FinTech không chỉ xây dựng những ứng dụng ngân hàng bóng bẩy hơn. Họ đang xây dựng lại hệ thống từ đầu để trở nên toàn diện hơn. Đây là cách họ thực hiện:

1. Giải pháp di động hàng đầu:

Tại các khu vực như châu Phi cận Sahara và Đông Nam Á, nơi sự phổ biến của điện thoại thông minh vượt xa tốc độ xây dựng chi nhánh ngân hàng, dịch vụ thanh toán di động đã trở thành bá chủ. Các dịch vụ như M-Pesa ở Kenya đã biến những chiếc điện thoại di động cơ bản thành cổng thanh toán, tiết kiệm và cho vay. Michele Romanow, doanh nhân fintech và nhà đầu tư trong chương trình Dragons’ Den của đài CBC, nhận xét rằng FinTech đã bỏ qua cơ sở hạ tầng truyền thống để cung cấp các dịch vụ tài chính cốt lõi trên thiết bị đã có sẵn trong túi của mọi người.

2. Dữ liệu thay thế cho tín dụng:

Không có lịch sử tín dụng? Không sao cả. Các công ty FinTech tiên tiến hiện nay đánh giá khả năng tín dụng bằng cách phân tích dữ liệu phi truyền thống—lịch sử thanh toán trên điện thoại di động, hóa đơn tiện ích, hoặc thậm chí là dòng tiền từ nền tảng thương mại điện tử. Điều này tạo ra một danh tính tài chính cho những người không được hệ thống cũ ghi nhận.

3. Đơn giản hóa triệt để & chi phí thấp hơn:

Bằng cách loại bỏ chi phí vận hành cơ sở vật chất truyền thống và tự động hóa các quy trình, các công ty FinTech giảm mạnh chi phí. Họ cung cấp các khoản vay nhỏ, tài khoản tiết kiệm không yêu cầu số dư tối thiểu và dịch vụ chuyển tiền với phí thấp, giúp các công cụ tài chính trở nên khả thi đối với người dùng có thu nhập thấp. Các ứng dụng như Chime và Current tại Mỹ sử dụng mô hình này để giúp người dùng tránh phí thấu chi và nhận lương sớm hơn.

Tác động thực tiễn: Không chỉ đơn thuần là giao dịch

Đây không chỉ là về công nghệ; mà là về sự thay đổi hữu hình.

- Đối với một phụ huynh đơn thân ở Mỹ, một ứng dụng giúp tích lũy tiền lẻ vào tài khoản tiết kiệm có thể giúp họ xây dựng quỹ dự phòng khẩn cấp đầu tiên.

- Đối với một tiểu thương ở Brazil, khoản vay dựa trên lịch sử bán hàng trên nền tảng trực tuyến của họ đồng nghĩa với việc mua thêm hàng tồn kho để phát triển kinh doanh.

Con đường phía trước: Thách thức và sự cùng tồn tại

Hành trình vẫn chưa kết thúc. Những thách thức như kỹ năng số, truy cập internet đáng tin cậy và an ninh mạng vẫn là những trở ngại đáng kể. Hơn nữa, tương lai không nhất thiết là cuộc đối đầu giữa FinTech và ngân hàng. Chúng ta ngày càng thấy một mô hình lai. Brett King, tác giả của cuốn sách Bank 4.0, dự đoán rằng tương lai của ngành ngân hàng không phải là một nơi bạn đến, mà là một việc bạn làm—được nhúng sâu, thường vô hình và được cung cấp bởi sự kết hợp giữa các nhà cung cấp tài chính truyền thống và các công ty FinTech nhanh nhẹn.

Điều này có ý nghĩa gì đối với bạn

Sứ mệnh của FinTech trong việc thu hẹp khoảng cách ngân hàng là một lời nhắc nhở mạnh mẽ rằng tài chính, ở khía cạnh tốt nhất, là một công cụ hỗ trợ chứ không phải là người gác cổng. Nó dân chủ hóa cơ hội. Cho dù bạn bị ảnh hưởng trực tiếp bởi khoảng cách này hay chỉ đơn giản là sử dụng một ứng dụng quản lý ngân sách mới tiện lợi, bạn đều là một phần của sự thay đổi này.

Lần tới khi bạn trả tiền cho bạn bè chỉ bằng hai thao tác chạm hoặc được phê duyệt trước một khoản vay trong vài giây, hãy nhớ rằng: công nghệ đó cũng đang giúp ai đó, ở đâu đó, mở tài khoản tiết kiệm đầu tiên và bước chân lên nấc thang tài chính. Và đó là điều đáng để tận dụng. “Tiêu dùng toàn bộ thu nhập dẫn đến bất ổn tài chính; nhưng kiếm tiền để đầu tư sẽ mở đường đến tự do tài chính.”—Wayne Chirisa.