Hãy cùng bàn về một vấn đề nghe có vẻ khô khan nhưng đang âm thầm định hình lại tiền trong túi bạn và nền kinh tế toàn cầu. Bạn còn nhớ thời kỳ đại dịch chứ? Các ngân hàng trung ương đã nhấn nút "in tiền", bơm tiền vào thế giới để duy trì hoạt động. Nó giống như một liều espresso tài chính toàn cầu khổng lồ vậy.

Nhưng điều gì sẽ xảy ra khi bữa tiệc kết thúc và đến lúc dọn dẹp? Đó là lúc Chính sách Thắt chặt Định lượng (Quantitative Tightening - QT) phát huy tác dụng – giai đoạn thanh lọc ít thú vị hơn nhưng vô cùng quan trọng. Mặc dù nó có thể không xuất hiện trên các trang báo hàng ngày, nhưng tác động của nó đến tính thanh khoản toàn cầu – sự dễ dàng lưu chuyển tiền tệ trên thế giới – là rất lớn. Hãy cùng phân tích sự thay đổi thầm lặng này.

QT 101: Cuộc "Hủy in ấn" vĩ đại

Trước tiên, hãy cùng ôn lại một chút. Chính sách nới lỏng định lượng (QE) chứng kiến ​​các ngân hàng trung ương (như Fed và ECB) mua hàng nghìn tỷ đô la trái phiếu để bơm tiền trực tiếp vào hệ thống tài chính. Chính sách kiểm toán (QT) thì ngược lại. Họ ngừng mua trái phiếu mới và để những trái phiếu đang nắm giữ đáo hạn mà không tái đầu tư số tiền thu được. Về bản chất, họ đang từ từ rút lượng tiền mặt dư thừa đó ra khỏi lưu thông.

Hãy hình dung thanh khoản toàn cầu như mực nước trong một bể bơi chung. Chính sách nới lỏng định lượng (QE) đã làm đầy bể bơi đến tận miệng. Chính sách nới lỏng định lượng (QT) hiện đang rút nút xả, một cách chậm rãi nhưng chắc chắn. Tiến sĩ Mohamed El-Erian, Hiệu trưởng trường Queens' College, Cambridge, lưu ý rằng chúng ta đang trải qua một quá trình chuyển đổi lịch sử từ một thế giới dư thừa thanh khoản sang một thế giới thiếu hụt thanh khoản trầm trọng. Đây không phải là việc đóng vòi nước, mà là một sự rút cạn đáng kể và kéo dài.

Hiệu ứng lan tỏa: Thanh khoản đi về đâu?

Đây không chỉ là bài tập trong sách giáo khoa. Khi thanh khoản cạn kiệt, hiệu ứng sẽ lan tỏa ra ngoài:

1. Điều kiện tài chính thắt chặt hơn:

Lượng tiền lưu thông ít hơn thường đồng nghĩa với việc vay mượn trở nên khó khăn và đắt đỏ hơn. Điều này đẩy lãi suất lên cao và có thể làm giảm đầu tư và giá cả tài sản. Cựu chuyên gia kinh tế trưởng của IMF, Kenneth Rogoff, giải thích rằng chính sách kiểm soát định lượng (QT) hoạt động như một phanh hãm thầm lặng đối với nền kinh tế. Tác động của nó lan tỏa, nhưng nó làm tăng chi phí vốn cho tất cả mọi người, từ chính phủ đến các công ty khởi nghiệp.

2. Áp lực từ đồng đô la mạnh:

Khi cục dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dẫn đầu chiến dịch nới lỏng định lượng (QT), họ thường làm cho đồng đô la Mỹ mạnh lên. Tại sao? Thanh khoản thắt chặt hơn của Mỹ và lãi suất tương đối cao hơn thu hút vốn toàn cầu. Đồng đô la mạnh có vẻ tốt cho khách du lịch Mỹ, nhưng nó lại gây áp lực lên các thị trường mới nổi và các công ty trên toàn thế giới có nợ bằng đô la, khiến việc trả nợ trở nên đắt đỏ hơn nhiều.

3. Biến động thị trường và thời điểm "thủy triều rút":

Trong hơn một thập kỷ, lượng thanh khoản dồi dào đóng vai trò như một lớp đệm, làm giảm bớt những rạn nứt của thị trường. Khi lượng thanh khoản giảm dần, những điểm yếu tiềm ẩn sẽ bị phơi bày. Trong phân tích của Alden, QT loại bỏ lượng thanh khoản trước đây che giấu đòn bẩy và những điểm yếu tài chính, làm lộ ra những rủi ro tích lũy trong thời kỳ tiền tệ dễ dãi.

Tình thế tiến thoái lưỡng nan lớn: Một sự cân bằng tinh tế

Các ngân hàng trung ương đang đi trên dây. Mục tiêu của họ là giảm bớt bảng cân đối kế toán phình to và chống lạm phát mà không gây ra sự tê liệt thị trường hoặc suy thoái kinh tế. Làm quá nhanh, bạn có nguy cơ phá vỡ điều gì đó trong hệ thống tài chính. Làm quá chậm, lạm phát có thể trở nên trầm trọng.

Quá trình này thường được mô tả như "xả hơi khỏi quả bóng" hơn là làm vỡ nó. Lãnh đạo ngân hàng trung ương châu Âu (ECB) Christine Lagarde tuyên bố trong một cuộc họp báo của ECB rằng việc giảm quy mô bảng cân đối kế toán đang diễn ra với tốc độ được kiểm soát và có thể dự đoán được. Đây là một biện pháp thắt chặt chính sách tiền tệ, nhưng không phải là một công cụ chủ động như lãi suất. Hơn nữa, khi thảo luận về quá trình này, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Jerome Powell tuyên bố: "Tôi nghĩ rằng việc giảm quy mô bảng cân đối kế toán đã diễn ra suôn sẻ và đạt được mục đích của nó", cho thấy quá trình này được thiết kế để quản lý và có thể dự đoán được.

Điều này có ý nghĩa gì đối với bạn

Bạn không cần phải theo dõi các cuộc đấu giá trái phiếu, nhưng việc hiểu QT sẽ giúp bạn giải mã bức tranh tài chính:

Hãy chuẩn bị tinh thần cho một cuộc sống bình thường khác biệt: Kỷ nguyên "tiền miễn phí" và giá tài sản dường như không ngừng tăng đã kết thúc. Chi phí vay cao hơn là điều bình thường mới.

Biến động là một đặc điểm, không phải là lỗi: Biến động thị trường không nhất thiết là dấu hiệu của sự hoảng loạn mà là sự điều chỉnh tự nhiên trước sự hỗ trợ thanh khoản giảm sút.

Những nhà đầu tư thông minh đang theo dõi sự suy giảm: Các nhà đầu tư tinh ý đang ít chú ý đến các động thái lãi suất của Fed và chú ý nhiều hơn đến sự thu hẹp bảng cân đối kế toán của cơ quan này, khi họ âm thầm loại bỏ mạng lưới an toàn của nền kinh tế.

Vậy nên, lần tới khi bạn nghe về "sự sụt giảm bảng cân đối kế toán", hãy nhớ rằng – đó không chỉ là thuật ngữ của ngân hàng trung ương. Đó là câu chuyện tài chính mang tính định hình của thập kỷ này, đang từ từ rút cạn bể bơi mà tất cả chúng ta đang bơi trong đó. Đã đến lúc đảm bảo rằng phao cứu sinh tài chính của bạn được buộc chặt.