Nói mớ khi ngủ, hay còn gọi là somniloquy, là một hiện tượng thú vị khi người ta nói chuyện trong lúc ngủ mà không hề hay biết. Cho dù đó là những lời lẩm bẩm, những câu hoàn chỉnh, hay thậm chí là những cuộc trò chuyện mạch lạc, nói mớ khi ngủ có thể từ dễ thương đến kỳ lạ. Nhưng tại sao điều đó lại xảy ra?

Trong hướng dẫn này, chúng ta sẽ tìm hiểu về những lý do đằng sau hiện tượng nói mớ khi ngủ, khoa học về chu kỳ giấc ngủ và những nguyên nhân có thể khiến một số người nói chuyện khi đang ngủ say. Thêm vào đó, chúng ta sẽ xem xét mức độ phổ biến của hành vi này và liệu có cách nào để ngăn chặn nó hay không.

1. Hiểu về chu kỳ giấc ngủ và nói mớ

Các Giai đoạn ngủ khác nhau

Để hiểu về nói mớ, điều quan trọng là phải nhận biết các giai đoạn ngủ khác nhau. Giấc ngủ gồm hai loại chính: Giấc ngủ chuyển động mắt nhanh (REM) và Giấc ngủ không chuyển động mắt nhanh (NREM), mỗi loại đóng vai trò trong các quá trình thể chất và tinh thần khác nhau trong đêm. Nói mớ thường xảy ra nhất trong giấc ngủ NREM, đặc biệt là trong giai đoạn chuyển tiếp giữa giấc ngủ sâu và các giai đoạn ngủ nông hơn.

Đây là lúc não chưa hoàn toàn "ngủ" nhưng cũng chưa hoàn toàn tỉnh táo. Trong giấc ngủ NREM, cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi, nhưng não vẫn đang xử lý ký ức, cảm xúc và trải nghiệm hàng ngày. Tuy nhiên, nói mớ cũng có thể xảy ra trong giấc ngủ REM, khi giấc mơ đạt đỉnh điểm. Trong giấc ngủ REM, cơ thể chúng ta thường bị tê liệt để ngăn chúng ta hành động theo giấc mơ.

Nhưng khi cơ chế tê liệt cơ bắp không hoạt động hoàn toàn, người ta có thể nói hoặc cử động trong khi mơ. Đây là lý do tại sao nói mớ thường xảy ra cùng với những giấc mơ sống động, và tại sao nó nghe giống như một cuộc trò chuyện thực sự hơn là những lời lẩm bẩm ngẫu nhiên.

Tiến sĩ Emily Carter, một nhà nghiên cứu về giấc ngủ tại viện giấc ngủ, giải thích: “Nói mớ thường liên quan đến các giai đoạn ngủ NREM nhẹ, nhưng nó cũng có thể xảy ra trong giấc ngủ REM, đặc biệt là khi ai đó đang mơ rất rõ nét. Lời nói thường không liên quan đến chính giấc mơ, khiến người đó có cảm giác như đang nói chuyện với chính mình hoặc với người khác.”

Hoạt động của não bộ trong khi ngủ

Hiện tượng nói mớ phần lớn liên quan đến hoạt động của não bộ trong một số giai đoạn ngủ nhất định. Não bộ vẫn hoạt động trong khi ngủ, xử lý thông tin từ ban ngày và củng cố ký ức.

Hoạt động não bộ liên tục này có thể kích hoạt việc nói ra lời, ngay cả khi cơ thể không tỉnh táo. Khi nói mớ xảy ra, các phần của não chịu trách nhiệm điều khiển vận động, chẳng hạn như miệng và dây thanh quản, có thể vẫn hoạt động mặc dù cơ thể đang nghỉ ngơi. Điều này dẫn đến việc nói khi vẫn ở trạng thái bán ý thức, thường với rất ít hoặc không nhận thức được hành động của mình.

2. Nguyên nhân phổ biến của nói mớ khi ngủ

Căng thẳng và lo âu

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây nói mớ khi ngủ là căng thẳng hoặc lo âu. Khi bạn bị căng thẳng trong ngày, não bộ thường vẫn xử lý những cảm xúc đó khi bạn ngủ, đôi khi dẫn đến việc phát ra âm thanh.

Nói mớ khi ngủ có thể là một cách để tâm trí "giải tỏa" sự căng thẳng tích tụ trong ngày. Tiến sĩ Sarah Mitchell, một nhà tâm lý học và chuyên gia về giấc ngủ, cho biết: “Căng thẳng và lo âu có thể làm gián đoạn giấc ngủ và làm tăng khả năng nói mớ khi ngủ. Đó là dấu hiệu cho thấy não bộ của bạn vẫn đang cố gắng xử lý những cảm xúc và trải nghiệm trong ngày, ngay cả khi bạn đang ngủ.”

Rối loạn giấc ngủ và các bệnh lý khác

Nói mớ khi ngủ cũng có thể liên quan đến nhiều rối loạn giấc ngủ khác nhau, chẳng hạn như mộng du, ngưng thở khi ngủ hoặc ác mộng ban đêm. Những người mắc các bệnh này có thể trải nghiệm các cơn nói mớ khi ngủ thường xuyên hơn do sự gián đoạn trong chu kỳ giấc ngủ của họ. Ví dụ, những người mắc chứng ngưng thở khi ngủ, trong đó hơi thở liên tục ngừng và bắt đầu lại trong khi ngủ, có thể nói mớ trong giấc ngủ như một phần của sự gián đoạn tổng thể đối với mô hình giấc ngủ bình thường của họ. Tương tự, những người mắc chứng rối loạn hành vi giấc ngủ REM (RBD) có thể hành động theo giấc mơ của họ, bao gồm cả việc nói to.

Thuốc và các chất

Một số loại thuốc, đặc biệt là những loại ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương, có thể gây ra nói mớ trong giấc ngủ như một tác dụng phụ. Thuốc dùng để điều trị lo âu, trầm cảm và thậm chí cả thuốc ngủ không cần kê đơn có thể can thiệp vào chu kỳ giấc ngủ, làm tăng khả năng nói mớ trong giấc ngủ. Một số loại thuốc cũng có thể ảnh hưởng đến mô hình giấc ngủ và gây ra nói mớ trong khi ngủ, vì chúng ảnh hưởng đến chất lượng và độ sâu của giấc ngủ.

Nói mớ khi ngủ là một hành vi kỳ lạ, có thể từ những tiếng lẩm bẩm đơn giản đến những cuộc trò chuyện hoàn chỉnh. Mặc dù thường vô hại, nhưng đôi khi nó có thể liên quan đến căng thẳng, rối loạn giấc ngủ hoặc thuốc men. Hiểu được nguyên nhân gốc rễ của chứng nói mớ khi ngủ có thể giúp giảm bớt lo lắng, và trong hầu hết các trường hợp, tình trạng này sẽ tự khỏi theo thời gian.