Ngáy là hiện tượng ngủ phổ biến, và hầu như ai cũng trải qua ít nhất một lần trong đời. Tuy nhiên, dù ngáy có thể vô hại đối với nhiều người, nó cũng có thể là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn.

Cho dù người bạn đời của bạn ngáy hay chính bạn là người gây mất ngủ cho người khác, việc hiểu lý do tại sao một số người ngáy là bước đầu tiên để giải quyết vấn đề này. Trong hướng dẫn này, chúng ta sẽ tìm hiểu về các nguyên nhân khác nhau gây ra chứng ngáy, tác động của nó đến cơ thể và các bước có thể thực hiện để giảm thiểu nó.

1. Giải phẫu và quá trình ngáy

Ngáy xảy ra như thế nào?

Về cơ bản nhất, ngáy là âm thanh được tạo ra khi không khí đi qua các mô thư giãn trong cổ họng, khiến chúng rung lên. Đường thở có thể bị tắc nghẽn một phần trong khi ngủ, đặc biệt là khi các cơ ở cổ họng và lưỡi thư giãn quá mức. Điều này dẫn đến việc thu hẹp đường dẫn khí, khiến không khí khó lưu thông tự do hơn. Kết quả là, các mô mềm ở phía sau cổ họng rung lên, tạo ra âm thanh ngáy. Tiến sĩ Robert Miller, một chuyên gia về giấc ngủ tại Hiệp hội Giấc ngủ Hoa Kỳ, giải thích: "Khi bạn ngủ, các cơ ở cổ họng thư giãn, điều này có thể khiến đường thở bị thu hẹp. Sự hạn chế luồng không khí này có thể tạo ra các rung động, đó là những gì chúng ta nghe thấy như tiếng ngáy."

Vai trò của lưỡi và vòm miệng mềm

Một trong những nguyên nhân phổ biến gây ngáy ngủ là vị trí của lưỡi. Khi nằm ngửa, trọng lực kéo lưỡi về phía sau cổ họng, làm tắc nghẽn một phần đường thở. Hiệu ứng tương tự cũng xảy ra với vòm miệng mềm, là mô mềm ở phía sau vòm miệng. Khi các mô này bị xẹp hoặc rung, chúng có thể khuếch đại âm thanh ngáy ngủ. Tiến sĩ Miller nói thêm: "Lưỡi và vòm miệng mềm đóng vai trò quan trọng trong việc cản trở luồng không khí. Nếu các mô này chặn đường thở dù chỉ một chút, nó sẽ dẫn đến ngáy ngủ, đặc biệt nếu người đó ngủ nằm ngửa."

2. Các yếu tố góp phần gây ngáy

Tuổi tác và trương lực cơ

Khi con người già đi, các cơ ở cổ họng tự nhiên mất đi trương lực và độ đàn hồi. Điều này có thể dẫn đến xu hướng ngáy nhiều hơn, đặc biệt là trong giai đoạn ngủ sâu. Người lớn tuổi có nhiều khả năng bị giãn cơ cổ họng, điều này có thể làm tắc nghẽn một phần đường thở và làm tăng khả năng ngáy. Ngoài ra, một số yếu tố lối sống—chẳng hạn như thừa cân—có thể góp phần làm mất trương lực cơ và làm trầm trọng thêm chứng ngáy. Các mảng bám quanh cổ và họng có thể làm tăng tắc nghẽn đường thở, khiến chứng ngáy trở nên tồi tệ hơn. Tiến sĩ Sarah Lee, một chuyên gia về y học giấc ngủ, cho biết: "Khi chúng ta già đi, các cơ của chúng ta tự nhiên yếu đi, bao gồm cả các cơ xung quanh cổ họng. Sự giãn cơ này thường là lý do khiến người lớn tuổi ngáy thường xuyên hơn."

Các vấn đề về mũi và xoang

Một nguyên nhân phổ biến khác gây ngáy ngủ là nghẹt mũi, có thể do dị ứng, cảm lạnh hoặc nhiễm trùng xoang. Khi đường mũi bị tắc nghẽn hoặc thu hẹp, việc thở bằng mũi trở nên khó khăn hơn, có thể buộc người ta phải thở bằng miệng khi ngủ. Điều này có thể dẫn đến ngáy nhiều hơn, vì thở bằng miệng làm khô cổ họng và tạo ra nhiều rung động hơn trong khi ngủ. Những người có vấn đề về mũi mãn tính như vẹo vách ngăn mũi hoặc polyp mũi cũng có thể bị ngáy thường xuyên hơn, vì luồng không khí qua mũi bị hạn chế.

Tư thế và thói quen ngủ

Nằm ngửa là một trong những tư thế phổ biến nhất góp phần gây ra chứng ngáy ngủ. Điều này là do, như đã đề cập trước đó, trọng lực kéo lưỡi và vòm họng mềm về phía sau cổ họng, làm tăng khả năng tắc nghẽn đường thở. Những người ngáy ngủ thường được khuyên nên ngủ nghiêng để ngăn ngừa đường thở bị xẹp. Ngoài ra, thói quen ngủ không tốt có thể làm cho chứng ngáy ngủ trở nên tồi tệ hơn. Thiếu ngủ, giờ giấc ngủ không đều hoặc uống các loại đồ uống khác nhau trước khi ngủ có thể làm giãn cơ họng hơn nữa, làm tăng khả năng ngáy ngủ.

Ngáy là một vấn đề phổ biến và thường vô hại, nhưng nó cũng có thể là dấu hiệu của các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn khác. Từ sự giãn cơ họng trong khi ngủ đến nghẹt mũi hoặc tư thế ngủ, nhiều yếu tố góp phần gây ra chứng ngáy. Mặc dù ngáy thỉnh thoảng có thể không đáng lo ngại, nhưng ngáy thường xuyên hoặc to tiếng có thể là dấu hiệu của chứng ngưng thở khi ngủ, một tình trạng cần được chú ý.