Bạn đã bao giờ nghe ai đó gọi Bitcoin là "vàng kỹ thuật số" hay tương lai của tiền tệ chưa? Ý tưởng đó dựa trên một khái niệm cũ nhưng mạnh mẽ mà hầu hết chúng ta chưa từng phải suy nghĩ đến: tiền tệ ổn định. Chúng ta quá quen với tiền mặt do chính phủ phát hành đến nỗi quên mất rằng bản thân tiền tệ cũng có những phẩm chất tốt hoặc xấu.
Vậy, hãy cùng phân tích điều gì làm cho tiền tệ trở nên "ổn định" và tại sao những người tin tưởng nhất vào Bitcoin lại cho rằng đây là loại tiền tệ thực sự ổn định đầu tiên của thời đại kỹ thuật số.
Vậy, "tiền tệ ổn định" là gì?
Hãy tưởng tượng tiền như một thước đo. Một thước đo tốt không nên thay đổi chiều dài tùy thuộc vào người cầm nó hay năm nào. Tiền ổn định chính là như vậy – một thước đo giá trị ổn định và đáng tin cậy. Vấn đề không phải là giá cả không thay đổi; mà là các đặc tính cốt lõi của nó không thay đổi và đáng tin cậy.
Trong lịch sử, tiền tệ ổn định có một vài nguyên tắc vàng:
1. Độ bền: Nó không bị mục nát hay gỉ sét (hãy nghĩ đến tiền xu vàng, chứ không phải vỏ sò).
2. Tính di động: Bạn có thể dễ dàng di chuyển nó (một vấn đề với vàng thỏi).
3. Tính chia nhỏ: Bạn có thể chia nó thành các đơn vị nhỏ để mua sắm nhỏ.
4. Tính khan hiếm (Quan trọng nhất): Nó không thể được tạo ra từ hư không với số lượng không giới hạn. Nguồn cung của nó có hạn và có thể dự đoán được.
Sự khan hiếm chính là chìa khóa. Khi tiền khan hiếm, nó giữ được giá trị theo thời gian. Bạn có thể tiết kiệm nó, và nó sẽ không tan biến trong túi bạn. Điều này trái ngược với những gì xảy ra với tiền tệ không ổn định—hãy hỏi bất cứ ai đã từng trải qua siêu lạm phát, nơi tiền mặt trở nên ít giá trị hơn cả tờ giấy in ra nó.
Loại tiền tệ không ổn định mà chúng ta đang sử dụng
Hệ thống hiện tại của chúng ta sử dụng tiền pháp định—đô la, euro và peso trong tài khoản ngân hàng của bạn. Nó là "tiền" bởi vì chính phủ nói vậy (đó là "tiền pháp định"). Theo những người ủng hộ tiền tệ ổn định, điểm yếu chí mạng là chính quyền trung ương có thể tạo ra thêm tiền bất cứ khi nào họ muốn.
Như Milton Friedman từng nói, "Lạm phát luôn luôn và ở khắp mọi nơi là một hiện tượng tiền tệ". Đó là lý do tại sao ông bà của bạn có thể mua một ngôi nhà với số tiền mà bây giờ chỉ như tiền lẻ. Thước đo đã trở nên ngắn hơn.
Giới thiệu Bitcoin: Thước đo kỹ thuật số
Đây là lúc Bitcoin khẳng định vị thế của mình. Những người tạo ra nó đã thiết kế nó để mô phỏng và cải tiến các đặc tính của tiền tệ ổn định như vàng, nhưng dành cho thời đại internet.
Tính bền vững kỹ thuật số: Nó tồn tại trên một sổ cái toàn cầu bất biến. Nó không thể bị phá hủy.
Tính di động tối ưu: Giá trị một tỷ đô la có thể được gửi đến bất cứ đâu có kết nối internet.
Tính chia nhỏ hoàn hảo: Nó có thể chia nhỏ đến 0,00000001 BTC (một satoshi).
Tính khan hiếm thuật toán: Đây là chiêu thức chủ đạo. Giao thức Bitcoin có giới hạn cứng là 21 triệu đồng tiền. Không chính phủ, công ty hay cá nhân nào có thể thay đổi điều này. Các đồng tiền mới được tạo ra với tốc độ có thể dự đoán được và chậm dần thông qua khai thác cho đến khi đạt giới hạn vào khoảng năm 2140.
Những sự đánh đổi và những người hoài nghi
Tất nhiên, tuyên bố này không phải là không gây tranh cãi. Các nhà phê bình chỉ ra rằng sự biến động của Bitcoin khiến nó trở thành một phương tiện trao đổi kém hiệu quả hiện nay — bạn không muốn giá một ổ bánh mì dao động 10% mỗi ngày. "Tính ổn định" của nó hoàn toàn dựa trên kỹ thuật số, phụ thuộc vào mã lập trình, điện năng và sự đồng thuận của mạng lưới, chứ không phải yếu tố vật lý.
Hơn nữa, các nhà kinh tế học truyền thống như Paul Krugman đã lập luận rằng nguồn cung tiền hoàn toàn không linh hoạt có thể cản trở các phản ứng chính sách kinh tế trong thời kỳ khủng hoảng, trong khi việc tăng nguồn cung tiền có thể là một công cụ để kích thích hoạt động kinh tế.
Tóm lại, điều quan trọng nhất dành cho bạn
Cuộc tranh luận về "tiền tệ ổn định" rốt cuộc xoay quanh vấn đề lòng tin và thời gian. Bạn có tin tưởng một tổ chức do con người điều hành sẽ quản lý nguồn cung tiền một cách có trách nhiệm trong nhiều thập kỷ không? Hay bạn tin tưởng một thuật toán minh bạch, có thể dự đoán được và không thể thay đổi?
Bitcoin không tuyên bố rằng nó là một loại tiền tệ hoàn hảo hiện nay. Nó tuyên bố rằng nó cung cấp một phương tiện lưu trữ giá trị vượt trội trong dài hạn bởi vì các quy tắc của nó không thể bị phá vỡ. Đó là một thử nghiệm trong việc tạo ra một hệ thống tiền tệ dựa trên toán học chứ không phải dựa trên sự tùy ý của con người hay quyền lực tập trung.
Trong một thế giới của việc nới lỏng định lượng không ngừng và nợ quốc gia ngày càng tăng, đó là một tuyên bố đáng để tìm hiểu, cho dù bạn là người tin tưởng vào Bitcoin hay chỉ là một người quan sát tò mò. Nó buộc chúng ta phải đặt ra một câu hỏi cơ bản: Thước đo giá trị của chúng ta thực sự nên được làm từ cái gì?
