Áp lực từ bạn bè là điều mà mọi đứa trẻ đều gặp phải, dù ở trong lớp học, trên sân chơi, hay sau này là ở tuổi thiếu niên. Nó có thể thúc đẩy chúng đưa ra những lựa chọn tích cực, như học hành chăm chỉ hơn cùng bạn bè, hoặc những lựa chọn tiêu cực, như tham gia vào các hành vi mạo hiểm chỉ để hòa nhập.
Hướng dẫn trẻ vượt qua những khoảnh khắc này là một trong những phần quan trọng nhất của giáo dục gia đình. Với sự khuyến khích, giao tiếp cởi mở và những giá trị vững chắc, bạn có thể chuẩn bị cho con mình đối phó với ảnh hưởng của bạn bè mà không đánh mất bản sắc riêng.
Xây dựng nền tảng vững chắc tại nhà
Trước khi trẻ có thể chống lại áp lực tiêu cực từ bạn bè, chúng cần một nền tảng vững chắc về sự tự tin và các giá trị. Nền tảng này bắt đầu từ môi trường hàng ngày mà bạn tạo ra ở nhà.
Xây dựng lòng tin thông qua những cuộc trò chuyện cởi mở
Hãy bắt đầu bằng cách giao tiếp một cách tự nhiên, không gượng ép. Khuyến khích con bạn chia sẻ về một ngày của chúng, bao gồm cả những khoảnh khắc vui vẻ và khó khăn. Khi chúng cảm thấy được lắng nghe mà không bị phán xét, chúng sẽ dễ dàng kể cho bạn nghe về những tình huống mà bạn bè đang ảnh hưởng đến chúng. Lắng nghe tích cực rất hiệu quả - nó cho con bạn thấy rằng cảm xúc của chúng rất quan trọng.
Dạy cho chúng những giá trị cốt lõi
Những đứa trẻ hiểu được các giá trị của gia đình sẽ có nhiều khả năng đứng vững hơn khi bạn bè thử thách giới hạn của chúng. Hãy nói về sự trung thực, lòng tốt, sự tôn trọng và trách nhiệm theo những cách liên quan đến cuộc sống hàng ngày của chúng. Ví dụ, hãy sử dụng những câu chuyện hoặc ví dụ thực tế để minh họa tại sao nói “không” đôi khi lại là lựa chọn dũng cảm nhất.
Khuyến khích tư duy độc lập
Hãy để con bạn thực hành việc đưa ra quyết định từ sớm. Những lựa chọn nhỏ - như tự chọn quần áo hoặc chọn hoạt động cuối tuần - dạy cho trẻ rằng ý kiến của chúng rất quan trọng. Sự độc lập này xây dựng sự tự tin, để sau này khi bị bạn bè gây áp lực, chúng sẽ thoải mái hơn khi tin tưởng vào phán đoán của chính mình thay vì mù quáng làm theo số đông.
Hãy làm gương cho hành vi bạn muốn trẻ thể hiện
Trẻ em quan sát nhiều hơn là nghe. Hãy cho chúng thấy cách bạn đưa ra những lựa chọn thấu đáo, ngay cả khi người khác có thể thúc đẩy bạn theo hướng khác. Bằng cách thể hiện hành vi bình tĩnh, tự tin, bạn chứng minh rằng việc giữ vững giá trị của mình không chỉ khả thi mà còn đáng ngưỡng mộ.
Hướng dẫn trẻ trong các tình huống thực tế
Sau khi đã xây dựng nền tảng, trọng tâm chuyển sang các kỹ năng thực tiễn. Trẻ cần những công cụ mà chúng có thể thực sự sử dụng khi gặp áp lực từ bạn bè. Bạn có thể hướng dẫn chúng bằng cách thực hành các tình huống và đưa ra các chiến lược giúp việc xử lý những khoảnh khắc này bớt đáng sợ hơn.
Đóng vai các tình huống thường gặp
Hãy ngồi xuống với con bạn và diễn lại các tình huống mà chúng có thể gặp phải. Ví dụ, hãy giả vờ bạn là một người bạn đang nhờ chúng làm điều gì đó mà chúng không chắc chắn. Hãy để chúng thực hành nói “không” một cách dứt khoát nhưng lịch sự. Đóng vai giúp trẻ có thời gian diễn tập an toàn, vì vậy các tình huống thực tế sẽ bớt áp lực hơn.
Dạy kỹ năng giao tiếp quyết đoán
Hãy giúp con bạn hiểu sự khác biệt giữa hung hăng, thụ động và quyết đoán. Giao tiếp quyết đoán có nghĩa là nói rõ ràng, giao tiếp bằng mắt và giữ vững lập trường mà không thô lỗ. Những cụm từ đơn giản như “Điều đó không dành cho tôi” hoặc “Tôi không muốn” có thể là những cách mạnh mẽ để giữ vững lập trường của chúng.
Khuyến khích tình bạn tích cực
Môi trường xung quanh rất quan trọng. Hãy khuyến khích con bạn dành thời gian với những người bạn hỗ trợ, chứ không phải gây áp lực cho chúng. Nhóm bạn tích cực thực sự có thể bảo vệ chúng khỏi những ảnh hưởng tiêu cực. Hãy hỏi con bạn về bạn bè của chúng và giúp chúng suy ngẫm xem mối quan hệ nào mang lại cảm giác khích lệ và mối quan hệ nào không.
Cho chúng một kế hoạch thoát hiểm
Đôi khi, trẻ em cần một lối thoát khỏi những tình huống khó chịu. Hãy tạo ra một tín hiệu đơn giản mà chúng có thể sử dụng—chẳng hạn như nhắn tin cho bạn—khi chúng cần giúp đỡ để rời khỏi một môi trường nào đó. Biết rằng chúng có người hỗ trợ sẽ làm giảm lo lắng và cho chúng dũng khí để hành động theo giá trị của mình.
Theo tiến sĩ tâm lý học Yanet Vanegas, việc giúp trẻ đối phó với áp lực từ bạn bè bao gồm việc thúc đẩy giao tiếp cởi mở, dạy trẻ cách phản ứng quyết đoán và khuyến khích trẻ suy ngẫm về các giá trị. Thực hành các tình huống thông qua đóng vai giúp xây dựng sự tự tin và trang bị cho trẻ những câu nói như “Tôi không thích điều đó” hoặc “Chúng ta hãy thử điều khác”, để trẻ có thể xử lý áp lực xã hội một cách tích cực khi nó xảy ra trong cuộc sống thực.
Áp lực từ bạn bè là một phần của quá trình trưởng thành, nhưng nó không nhất thiết phải làm con bạn choáng ngợp. Bằng cách tạo ra một môi trường hỗ trợ tại nhà, dạy dỗ những giá trị rõ ràng và thực hành các chiến lược thực tế, bạn sẽ trang bị cho con bạn sự tự tin để nói “có” với những điều đúng đắn và “không” với những điều sai trái.
Mục tiêu không phải là bảo vệ trẻ em hoàn toàn khỏi ảnh hưởng mà là giúp chúng trưởng thành đủ mạnh mẽ để đưa ra những lựa chọn phản ánh con người của chúng. Với sự hướng dẫn, kiên nhẫn và thực hành, con bạn có thể vượt qua áp lực từ bạn bè một cách rõ ràng và dũng cảm.
