Bạn đã bao giờ ngồi ăn ở hai nhà hàng khác nhau—một nhà hàng Nhật Bản, một nhà hàng Hàn Quốc—và nhận thấy sự khác biệt rõ rệt về hương vị, dù cả hai đều thuộc Đông Á? Sự khác biệt không chỉ nằm ở hương vị.
Chúng phản ánh những thói quen văn hóa, phong cách nấu nướng và triết lý về ẩm thực đã tồn tại qua nhiều thế kỷ.
Triết lý ẩm thực
Ẩm thực Nhật Bản thường đề cao sự đơn giản. Các món ăn thường tập trung vào các nguyên liệu tươi ngon theo mùa, được chế biến theo cách làm nổi bật hương vị tự nhiên của chúng. Một miếng sashimi hay một con cá nướng hoàn hảo thể hiện sự tôn trọng đối với chính nguyên liệu đó. Mặt khác, ẩm thực Hàn Quốc lại đề cao sự mạnh mẽ và nhiều lớp hương vị. Một bữa ăn thường kết hợp các yếu tố ngọt, cay, chua và mặn, tạo nên một hương vị năng động và đậm đà hơn.
Cấu trúc bữa ăn như thế nào?
Cách phục vụ bữa ăn khác nhau tùy thuộc vào phong cách nấu nướng. Một bữa ăn điển hình của Nhật Bản được sắp xếp cân bằng và trật tự: cơm, canh, món chính và một vài món ăn kèm. Cách bày trí phản ánh sự hài hòa và tính thẩm mỹ, chú trọng đến cách trình bày. Bữa ăn của Hàn Quốc thì thiên về sự phong phú. Thay vì một vài món ăn kèm, thực khách được chào đón bằng một loạt các món banchan – những đĩa nhỏ rau củ, dưa muối và các món lên men – được bày khắp bàn.
1. Bữa ăn Nhật Bản: ít món ăn kèm, tập trung vào sự cân bằng.
2. Bữa ăn Hàn Quốc: nhiều món ăn kèm (banchan), tập trung vào sự đa dạng.
3. Cả hai: cơm là món chính, nhưng cách chế biến sẽ làm thay đổi trải nghiệm.
Vai trò của quá trình lên men
Quá trình lên men đóng vai trò trung tâm trong ẩm thực Hàn Quốc. Kimchi, tương đậu nành lên men và rau củ muối chua làm tăng thêm sự phức tạp và chiều sâu cho hầu hết mọi bữa ăn. Chúng không chỉ là món ăn kèm mà còn là những phần thiết yếu của nền ẩm thực. Ở Nhật Bản, quá trình lên men cũng đóng một vai trò quan trọng, nhưng thường tinh tế hơn. Hãy nghĩ đến nước tương, miso và rượu gạo truyền thống—tất cả đều được sử dụng ở mức độ vừa phải để tăng hương vị chứ không phải lấn át nó.
Độ cay
Có lẽ một trong những điểm khác biệt dễ nhận thấy nhất là độ cay. Ẩm thực Hàn Quốc rất ưa chuộng gia vị, với tương ớt đỏ (gochujang) và ớt khô xuất hiện trong vô số món ăn. Ngay cả súp và món hầm cũng có thể rất cay, giúp làm ấm cơ thể trong những mùa lạnh. Ẩm thực Nhật Bản có xu hướng tránh gia vị quá nồng. Thay vào đó, wasabi, gừng hoặc mù tạt mang lại vị cay sắc nét, thanh khiết hơn, được sử dụng một cách tiết kiệm bên cạnh những món ăn tinh tế như sushi.
Kỹ thuật nấu ăn
Ẩm thực Nhật Bản thường sử dụng các kỹ thuật nấu sống hoặc nấu chín sơ – sashimi, sushi, hoặc thịt và rau củ nướng nhanh. Mục tiêu là làm nổi bật hương vị tinh khiết. Ẩm thực Hàn Quốc lại dựa trên các phương pháp nấu nướng thịnh soạn: kho, lên men và ninh chậm. Các món ăn như món hầm và thịt nướng rất đậm đà, nhiều lớp hương vị và no bụng, được thiết kế để chia sẻ giữa các nhóm người.
Văn hóa và nghi thức ăn uống
Ngay cả bầu không khí trên bàn ăn cũng khác biệt. Ăn uống kiểu Nhật thường nhấn mạnh sự thưởng thức thầm lặng và trang trọng. Cách sắp xếp các món ăn, thứ tự ăn và thậm chí cả nghi thức bàn ăn đều bắt nguồn từ sự tôn trọng sự hài hòa. Ngược lại, ăn uống kiểu Hàn Quốc mang tính xã hội và tương tác. Chia sẻ thức ăn là điều bình thường, thực khách với tay qua bàn để lấy banchan hoặc cùng nhau nướng thịt.
Những sự thích nghi hiện đại
Khi nền ẩm thực toàn cầu mở rộng, cả hai nền ẩm thực đều thích nghi. Ẩm thực Nhật Bản đã phổ biến món sushi trên toàn thế giới, trong khi thịt nướng Hàn Quốc và kim chi đã trở thành những món ăn quốc tế quen thuộc. Tuy nhiên, ngay cả khi được phục vụ ở nước ngoài, những triết lý riêng biệt vẫn hiện hữu: một bên đề cao sự đơn giản tinh tế, bên kia lại chú trọng sự đa dạng và táo bạo.
Bữa ăn không chỉ chứa đựng calo; chúng còn mang giá trị văn hóa. Ẩm thực Nhật Bản toát lên vẻ thanh lịch, trong khi ẩm thực Hàn Quốc lại nói lên sự năng động và ấm áp. Cả hai cách tiếp cận đều cho chúng ta thấy rằng thức ăn không chỉ đơn thuần là nguồn nuôi dưỡng—mà còn là sự thể hiện bản sắc.
Lần tới khi bạn ngồi xuống thưởng thức sushi hoặc món hầm cay, hãy để ý xem trải nghiệm ăn uống mang lại cảm giác như thế nào. Sự khác biệt không chỉ nằm ở món ăn; mà còn nằm ở câu chuyện mà mỗi nền ẩm thực đang cố gắng kể.
