Bạn có bao giờ thắc mắc điều gì thực sự xảy ra với các phi hành gia khi họ trở về Trái Đất sau nhiều tuần hoặc nhiều tháng ở ngoài không gian không?

Không chỉ là việc hạ cánh an toàn và vẫy tay chào máy ảnh. Cơ thể họ trải qua một loạt những thay đổi đáng ngạc nhiên — một số tạm thời, một số lâu dài hơn. Hãy cùng phân tích những gì thực sự diễn ra sau khi trở về Trái Đất.

Cuộc sống không trọng lực thay đổi mọi thứ

Đúng là việc lơ lửng trong không gian trông có vẻ thú vị, nhưng nếu không có trọng lực liên tục tác động lên cơ thể, mọi thứ sẽ bắt đầu thay đổi - cả về mặt sinh học lẫn nghĩa đen. Trong không gian, cơ thể bạn thích nghi với môi trường mới, nhưng khi trở về Trái Đất, nó lại phải điều chỉnh lại từ đầu.

Mất cơ: Cuộc chiến thực sự

Không có trọng lực, cơ bắp của bạn không phải hoạt động quá sức. Việc đi bộ, đứng, thậm chí nâng trọng lượng cơ thể trở nên dễ dàng — vì vậy cơ thể bạn phản ứng bằng cách để các cơ đó co lại. Đó là lý do tại sao các phi hành gia dành thời gian tập thể dục mỗi ngày trong không gian, nhưng họ vẫn thường trở về nhà với cảm giác yếu ớt và cần phục hồi chức năng để lấy lại sức mạnh.

Xương mất mật độ nhanh

Vi trọng lực dẫn đến tình trạng mất mật độ xương nghiêm trọng — lên đến 1% mỗi tháng. Tốc độ này nhanh hơn nhiều so với những gì chúng ta thấy ở các tình trạng như loãng xương. Nó khiến các phi hành gia dễ bị gãy xương hơn và đồng nghĩa với việc quá trình phục hồi có thể mất nhiều tháng tập luyện và theo dõi cẩn thận.

Dịch chuyển dịch: Tại sao khuôn mặt trông sưng húp

Trên Trái Đất, trọng lực kéo dịch xuống chân. Trong không gian, dịch dịch lại dịch chuyển lên ngực và đầu. Điều này có thể gây sưng mặt, áp lực xoang, và thậm chí thay đổi thị lực. Một số phi hành gia gặp các vấn đề về thị lực liên quan đến một tình trạng gọi là SANS (Hội chứng thần kinh thị giác liên quan đến du hành vũ trụ), được cho là do sự tích tụ dịch này làm tăng áp lực bên trong hộp sọ.

Tim không còn hoạt động mạnh như trước nữa

Trong điều kiện không trọng lực, tim phải làm việc ít hơn và có thể mất một phần khối lượng cơ. Đó là lý do tại sao một số phi hành gia bị chóng mặt hoặc choáng váng khi mới đứng dậy sau khi hạ cánh — một tình trạng được gọi là không dung nạp tư thế đứng. Hệ thống tim mạch của họ cần thời gian để điều chỉnh lại theo nhu cầu của Trái Đất.

Sự cân bằng và phối hợp bị ảnh hưởng

Hệ thống tiền đình ở tai trong, vốn giúp giữ thăng bằng, bị mất phương hướng trong không gian. Khi các phi hành gia trở về Trái Đất, họ thường gặp phải tình trạng chóng mặt, phối hợp kém và say tàu xe. Não bộ của họ phải học lại cách xử lý sự cân bằng khi trọng lực quay trở lại.

Hệ thống miễn dịch bị rối loạn

Không gian có thể làm mất cân bằng hệ thống miễn dịch. Một số phi hành gia bị tái hoạt động các loại virus tiềm ẩn, phản ứng viêm thay đổi hoặc vết thương chậm lành hơn. Các nhà nghiên cứu vẫn đang tìm hiểu xem các chuyến bay vũ trụ ảnh hưởng đến chức năng miễn dịch về lâu dài như thế nào.

Phơi nhiễm bức xạ: Một nguy cơ tiềm ẩn

Bên ngoài lớp bảo vệ của bầu khí quyển Trái Đất, các phi hành gia phải tiếp xúc với mức độ bức xạ vũ trụ cao hơn. Mặc dù các nhiệm vụ ngắn có thể không quá nguy hiểm, nhưng các nhiệm vụ dài ngày có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư hoặc các vấn đề sức khỏe khác liên quan đến bức xạ.

Sức khỏe tâm thần và căng thẳng khi trở về Trái đất

Sau nhiều tháng bị cô lập, giam cầm và hạn chế tiếp xúc với các giác quan, việc trở lại Trái đất — với tiếng ồn, tốc độ và các tương tác xã hội — có thể rất khó khăn. Nhiều phi hành gia cho biết họ cần thời gian để điều chỉnh lại tinh thần và cảm xúc với cuộc sống ở nhà.

Tóm tắt

Trở về từ không gian không đơn giản chỉ là bước ra khỏi tàu con thoi và trở về nhà. Cơ thể con người trải qua những thay đổi phức tạp để thích nghi với cuộc sống trong điều kiện vi trọng lực, và quá trình phục hồi cần có thời gian. Nhưng với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, huấn luyện và hỗ trợ y tế, các phi hành gia sẽ thích nghi và trở lại bình thường — thường mạnh mẽ và kiên cường hơn trước.

Bạn có thắc mắc về bất kỳ thay đổi nào trong số này hoặc muốn tìm hiểu sâu hơn về một lĩnh vực nào đó không? Hãy tiếp tục thảo luận nhé.