Bạn đã bao giờ nghĩ đến việc robot không còn chỉ là những thiết bị khoa học viễn tưởng hay máy móc công nghiệp nữa chưa? Chúng đang trở thành những siêu anh hùng ngoài đời thực, đặc biệt là khi hỗ trợ người khuyết tật.

Từ việc hỗ trợ các công việc hàng ngày đến cải thiện khả năng giao tiếp và tính tự lập, robot đang thay đổi cuộc sống theo những cách thực sự truyền cảm hứng. Hãy cùng tìm hiểu xem công nghệ này đang tạo nên sự khác biệt như thế nào—và những tiến bộ thú vị nào sẽ xuất hiện tiếp theo.

Robot: Thay đổi cuộc chơi về khả năng tiếp cận

Robot ngày nay thông minh hơn, phản ứng nhanh hơn và được thiết kế với sự tương tác của con người. Đối với những người khuyết tật - dù là thể chất, giác quan hay nhận thức - robot đang cung cấp sự hỗ trợ vừa thiết thực vừa nâng cao chất lượng cuộc sống.

Theo báo cáo năm 2023 của Tổ chức Y tế Thế giới, 1,3 tỷ người trên toàn thế giới đang gặp phải một dạng khuyết tật nào đó. Con số này chiếm khoảng 16% dân số toàn cầu. Ngành robot cung cấp các công cụ giúp phá vỡ rào cản và tăng cường tính độc lập cho nhiều cá nhân này.

Trợ giúp hàng ngày: Robot như trợ lý cá nhân

Một trong những ứng dụng ấn tượng nhất của robot là hỗ trợ các công việc hàng ngày. Hãy tưởng tượng bạn phải vật lộn để nhấc một chiếc cốc, mở cửa hay cài cúc áo. Các thiết bị hỗ trợ robot có thể giúp bạn làm tất cả những việc này và hơn thế nữa.

Lấy chân tay giả robot làm ví dụ: các phiên bản tiên tiến sử dụng cảm biến và AI để phát hiện tín hiệu cơ và chuyển đổi chúng thành các chuyển động mượt mà, chính xác. Ví dụ, bàn tay sinh học do các nhà nghiên cứu tại Đại học Edinburgh phát triển có thể thực hiện các nhiệm vụ tinh vi như cầm một quả trứng mà không làm vỡ nó.

Tiếp theo là bộ xương ngoài - robot đeo được, giúp người bị liệt hoặc yếu cơ phục hồi khả năng vận động. ReWalk, một bộ xương ngoài robot đeo được, đã giúp nhiều người dùng đi lại được, thậm chí còn tham gia các chương trình phục hồi chức năng. Nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Kỹ thuật Thần kinh và Phục hồi chức năng (2020) cho thấy sự cải thiện đáng kể về khả năng vận động và chất lượng cuộc sống cho người sử dụng bộ xương ngoài.

Robot trong chăm sóc người cao tuổi và người khuyết tật cung cấp cho mọi người công cụ để sống theo cách của họ, giảm sự phụ thuộc vào người chăm sóc và mở ra những cơ hội mới cho họ về giáo dục, công việc và kết nối xã hội.

Nâng cao khả năng giao tiếp

Robot cũng đóng một vai trò rất lớn trong việc hỗ trợ giao tiếp. Đối với những người khiếm khuyết về lời nói hoặc các vấn đề phát triển thần kinh như tự kỷ, việc tương tác xã hội có thể gặp nhiều khó khăn.

Các robot như Nao và Milo đã được tích hợp vào các buổi trị liệu để thu hút trẻ em mắc chứng rối loạn phổ tự kỷ (ASD). Các nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Nghiên cứu Tự kỷ (2019) đã chứng minh rằng việc tương tác với những robot này giúp cải thiện các hành vi xã hội như giao tiếp bằng mắt và nhận diện cảm xúc.

Ngoài ra, các thiết bị tạo giọng nói kết hợp với cánh tay robot giúp những người không nói được giao tiếp hiệu quả hơn về nhu cầu của mình, mang lại cho họ tiếng nói mạnh mẽ hơn trong cuộc sống hàng ngày.

Nhà thông minh và sự tự lập

Tương lai của robot dành cho người khuyết tật gắn liền chặt chẽ với công nghệ nhà thông minh. Hãy tưởng tượng một ngôi nhà với cửa tự động mở, đèn điều chỉnh bằng giọng nói và robot hỗ trợ nấu ăn hoặc dọn dẹp. Các công ty như Toyota và Panasonic đang phát triển các trợ lý robot gia đình có thể lấy đồ, nhắc nhở người dùng uống thuốc, hoặc thậm chí theo dõi các dấu hiệu sức khỏe.

Tương lai thậm chí còn hứa hẹn hơn với những đột phá trong giao diện não-máy tính (BCI), nơi người dùng điều khiển thiết bị robot trực tiếp thông qua tín hiệu não. Các dự án như Neuralink của Elon Musk và nghiên cứu tại các tổ chức như Đại học Brown đang thúc đẩy lĩnh vực này, nhằm mục đích khôi phục khả năng vận động và giao tiếp cho những người khuyết tật nặng.

Ngoài ra, những tiến bộ của AI đang giúp robot thích ứng hơn, có khả năng học hỏi sở thích của người dùng và tùy chỉnh hỗ trợ - giúp trải nghiệm trở nên tự nhiên và hiệu quả hơn.

Robot không còn chỉ là một cái nhìn thoáng qua về tương lai nữa—mà nó đang diễn ra ngay trong hiện tại, tạo nên sự khác biệt rõ rệt trong cuộc sống con người. Từ chân tay giả và bộ xương ngoài tiên tiến đến robot giao tiếp và nhà thông minh, công nghệ này đang phá vỡ mọi rào cản và tạo ra nhiều khả năng.