Xin chào các bạn, đã bao giờ tự hỏi liệu chúng ta có thật sự cô đơn trong vũ trụ không? Thành thật mà nói—đã bao nhiêu lần bạn ngước nhìn bầu trời đêm và thầm nghĩ: “Không thể nào chúng ta lại là sinh vật duy nhất ngoài kia”? Bạn không đơn độc đâu.

Từ những bộ phim khoa học viễn tưởng cho đến những giả thuyết ly kỳ trên mạng, câu hỏi ấy cứ liên tục hiện hữu. Tin vui là các nhà khoa học cũng đang nghiêm túc theo đuổi vấn đề này, và công cuộc tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất đã kéo dài hàng thập kỷ.

Vậy hãy cùng khám phá: đâu là điều chúng ta thật sự biết, đâu chỉ là suy đoán, và nhân loại đang làm gì để tìm ra “hàng xóm vũ trụ” của mình.

Vũ trụ quá bao la để có thể trống rỗng

Hãy bắt đầu từ điều căn bản. Vũ trụ khổng lồ—vượt xa mọi giới hạn tưởng tượng. Nó chứa hàng tỷ thiên hà, mỗi thiên hà lại có hàng tỷ ngôi sao và vô số hành tinh. Trái Đất chỉ là một hành tinh nhỏ bé trong một hệ Mặt Trời khiêm tốn. Điều đó đồng nghĩa với việc xác suất có sự sống ở nơi nào khác là cực kỳ cao. Nhiều nhà khoa học đồng thuận rằng—câu hỏi không phải là liệu sự sống ngoài hành tinh có tồn tại, mà là khi nào chúng ta thực sự tìm thấy nó.

Chúng ta đang tìm ở đâu? Exoplanet là tâm điểm

Hiện nay, trọng tâm tìm kiếm tập trung vào các ngoại hành tinh—những hành tinh quay quanh các ngôi sao bên ngoài Hệ Mặt Trời. Nhờ vào các kính viễn vọng không gian mạnh mẽ như Kepler và TESS, chúng ta đã phát hiện ra hàng ngàn hành tinh. Một số thậm chí nằm trong “vùng Goldilocks”—nơi điều kiện có thể vừa đủ để tồn tại nước lỏng và sự sống. Nói ngắn gọn, chúng ta đang dò tìm những thế giới có khả năng giống Trái Đất và số lượng phát hiện vượt xa mọi kỳ vọng ban đầu.

Quên những người tí hon da xanh đi

Hãy làm rõ điều này: sự sống ngoài hành tinh thực sự có lẽ sẽ chẳng giống như hình ảnh trên phim ảnh. Không có da xanh, cũng không có đĩa bay (ít nhất là cho tới lúc này). Dạng sống đầu tiên mà chúng ta phát hiện có thể chỉ nhỏ bé như một vi khuẩn—hoặc kỳ lạ chẳng kém gì những sinh vật kỳ bí dưới đáy đại dương (bạn từng thấy cá cần câu biển sâu chưa?). Điều quan trọng là: sự sống có thể tồn tại dưới muôn hình vạn trạng, và chúng ta không nên mong chờ nó tuân theo những kịch bản Hollywood.

Còn sao Hỏa thì sao?

Sao Hỏa vẫn là ứng viên sáng giá trong việc tìm kiếm sự sống ngay trong Hệ Mặt Trời của chúng ta. Hiện tại, tàu tự hành Perseverance của NASA vẫn đang rong ruổi trên bề mặt hành tinh đỏ, thu thập mẫu vật và tìm kiếm dấu vết của vi sinh vật cổ xưa. Cho đến nay vẫn chưa có phát hiện chắc chắn, nhưng hành trình mới chỉ bắt đầu, và Sao Hỏa vẫn ẩn giấu vô vàn bí mật.

Chúng ta có đang lắng nghe? Hoàn toàn có

Thậm chí còn có hẳn một chương trình mang tên SETI—Search for Extraterrestrial Intelligence—chuyên biệt để lắng nghe những tín hiệu vô tuyến từ không gian. Ý tưởng rất đơn giản: nếu có nền văn minh thông minh nào đó tồn tại, có thể họ cũng đang cố liên lạc với chúng ta. Cho đến nay, chưa có tín hiệu nào được xác nhận là “lời chào” từ ngoài hành tinh, nhưng các nhà khoa học vẫn kiên trì dò sóng.

Chúng ta cũng đã gửi đi thông điệp

Một sự kiện thú vị: vào năm 1977, NASA đã phóng hai tàu Voyager, mỗi tàu mang theo một “Đĩa Vàng”. Đó là một dạng “hộp thời gian” của Trái Đất—bao gồm âm nhạc, lời chào bằng nhiều ngôn ngữ, và cả những âm thanh đặc trưng của hành tinh xanh. Nếu một ngày nào đó người ngoài hành tinh tìm thấy, họ sẽ có một “cái nhìn đầu tiên” về chúng ta.

Tiếp theo sẽ là gì?

Thực tế là chúng ta không biết khi nào hoặc bằng cách nào sự sống ngoài hành tinh sẽ được phát hiện. Nhưng với mỗi hành tinh mới được tìm thấy, mỗi tín hiệu được quét, và mỗi mảnh đá từ Sao Hỏa được thu thập, chúng ta đang tiến gần hơn bao giờ hết. Và hãy thừa nhận đi—điều đó thật sự đầy hứng khởi. Vậy nên, lần tới khi bạn ngước nhìn bầu trời đầy sao, hãy nhớ—biết đâu đó, có ai đó cũng đang dõi theo bạn.