Chúng ta có thể không nhìn thấy hay cảm nhận được mỗi ngày, nhưng Mặt Trời liên tục thổi ra một luồng hạt mang điện, hay còn gọi là "gió Mặt Trời".

Nếu bạn nghĩ điều đó nghe có vẻ nguy hiểm — thì đúng vậy! Nếu Trái Đất không có một lớp lá chắn đặc biệt, những hạt này có thể phá hỏng hệ thống điện, làm tổn hại vệ tinh, thậm chí ảnh hưởng đến sức khỏe của con người.

May mắn thay, chúng ta được bảo vệ bởi một thế lực vô hình nhưng vô cùng mạnh mẽ: từ trường Trái Đất.

Vậy từ trường là gì?

Hành tinh của chúng ta hoạt động như một nam châm khổng lồ. Sâu trong lòng Trái Đất, lớp sắt nóng chảy liên tục chuyển động, tạo ra một từ trường vươn xa vào không gian. Từ trường này còn được gọi là "từ quyển". Nó mạnh nhất ở hai cực Bắc và Nam, yếu hơn quanh xích đạo, nhưng vẫn bao bọc toàn bộ Trái Đất như một chiếc bong bóng bảo vệ khổng lồ.

Làm thế nào để từ trường chặn được gió Mặt Trời?

Khi gió Mặt Trời chạm vào Trái Đất, từ trường không cho phép nó xâm nhập trực tiếp. Thay vào đó, các hạt bị đẩy lệch và dẫn hướng về phía hai cực. Một số hạt có thể lọt vào tầng khí quyển trên cao, nhưng phần lớn bị bẻ cong và đẩy đi nơi khác. Những hạt “lọt lưới” tạo ra hiện tượng tuyệt đẹp mà ta gọi là cực quang phương Bắc và phương Nam. Những màn ánh sáng này chính là minh chứng sống động cho việc từ trường đang làm nhiệm vụ — ngăn chặn các hạt nguy hiểm, trong khi vẫn cho chúng ta thưởng ngoạn một kỳ quan trên bầu trời.

Vì sao lớp bảo vệ này quan trọng?

Nếu thiếu lớp khiên vô hình này, sự sống trên Trái Đất sẽ gặp nguy hiểm. Gió Mặt Trời mang theo bức xạ có thể phá hủy tầng ozone và gây rối loạn hệ thống thông tin liên lạc. Nó có thể làm hỏng các vệ tinh — những thiết bị mà chúng ta đang phụ thuộc để dự báo thời tiết, định vị, và giữ liên lạc. Thậm chí, các tuyến bay ở độ cao lớn cũng có thể trở nên nguy hiểm do bức xạ. Nói cách khác, nếu không có từ trường, cuộc sống hằng ngày của chúng ta có thể bị đảo lộn nghiêm trọng.

Các hành tinh khác thì sao?

Một thông tin thú vị: không phải hành tinh nào cũng có từ trường. Ví dụ, sao Hỏa từng sở hữu từ trường, nhưng nó đã biến mất theo thời gian. Đây cũng là một trong những lý do khiến bề mặt sao Hỏa khô cằn và bầu khí quyển quá mỏng để duy trì sự sống. Theo một cách nào đó, từ trường Trái Đất không chỉ là lá chắn bảo vệ mà còn là một trong những yếu tố giúp hành tinh của chúng ta sống động và phát triển.

Gió Mặt Trời có thể xuyên qua không?

Đôi khi, Mặt Trời trở nên "nóng tính" và phóng ra một cơn bão Mặt Trời. Những đợt bùng nổ này đủ mạnh để làm xáo trộn từ trường Trái Đất. Khi điều đó xảy ra, ta có thể chứng kiến cực quang rực rỡ hơn bình thường — hoặc gặp hiện tượng mất điện, gián đoạn sóng viễn thông trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, trong phần lớn trường hợp, từ quyển sẽ nhanh chóng tự ổn định và tiếp tục nhiệm vụ bảo vệ của mình.

Chúng ta học được gì từ điều này?

Từ trường là một minh chứng tuyệt vời cho sự kỳ diệu và phức tạp của hành tinh chúng ta. Nó âm thầm hoạt động, liên tục bảo vệ Trái Đất khỏi các mối đe dọa đến từ không gian. Và chúng ta hầu như không nhận ra điều đó — trừ khi đang chiêm ngưỡng một dải cực quang rực rỡ, hoặc đọc tin tức về bão Mặt Trời.

Hãy trân trọng người hùng thầm lặng

Lần tới khi bạn nhìn lên bầu trời hay dùng định vị GPS để tìm đường, hãy nhớ rằng có một lực lượng vô hình đang giúp mọi thứ hoạt động suôn sẻ. Từ trường Trái Đất là một trong những điều ít được nhắc đến, nhưng lại là thứ mà mỗi chúng ta đều phụ thuộc vào mỗi ngày.

Bạn đã từng nhìn thấy cực quang hay đọc về các cơn bão Mặt Trời chưa? Hãy chia sẻ cùng chúng tôi — chúng mình rất muốn nghe những câu chuyện không gian từ bạn!