Chúng ta đang sống trên một hành tinh không ngừng chuyển động. Trái Đất vừa tự quay quanh trục, vừa di chuyển theo quỹ đạo quanh Mặt Trời.

Hai chuyển động này—xoay tròn và quay quanh tạo nên mọi trải nghiệm hằng ngày của chúng ta, từ bình minh mỗi sáng cho đến sự thay đổi của các mùa trong năm.

Trái Đất quay như thế nào?

Chuyển động quay của Trái Đất là sự xoay quanh một trục tưởng tượng nối từ Bắc Cực đến Nam Cực, gọi là trục Trái Đất. Một vòng quay hoàn chỉnh mất khoảng 24 giờ. Nếu bạn có thể quan sát từ trên Bắc Cực nhìn xuống, bạn sẽ thấy Trái Đất quay theo chiều ngược kim đồng hồ. Chính chuyển động này tạo nên ngày và đêm, vì các phần khác nhau của hành tinh lần lượt hướng về hoặc quay lưng lại với Mặt Trời khi Trái Đất xoay. Trục của Trái Đất nghiêng khoảng 23,66 độ so với mặt phẳng quỹ đạo quanh Mặt Trời. Chính độ nghiêng này là nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi mùa. Khi một bán cầu nghiêng gần Mặt Trời hơn, khu vực đó sẽ vào mùa hè, trong khi bán cầu còn lại rơi vào mùa đông.

Hành trình quanh Mặt Trời của Trái Đất

Bên cạnh việc tự quay, Trái Đất còn đồng thời di chuyển trên một quỹ đạo quanh Mặt Trời. Quỹ đạo này gần như phẳng và có dạng hình elip—nghĩa là hơi kéo dài chứ không hoàn toàn tròn. Một vòng quay quanh Mặt Trời mất khoảng 365 ngày. Vì trục Trái Đất nghiêng và giữ nguyên hướng khi quay quanh Mặt Trời, lượng ánh sáng Mặt Trời chiếu đến mỗi khu vực thay đổi theo từng thời điểm trong năm. Chính điều này tạo nên xuân, hạ, thu, đông—những mùa chuyển mình của thiên nhiên và khí hậu toàn cầu.

Điều gì sẽ xảy ra nếu Trái Đất đột ngột ngừng quay?

Hãy thử tưởng tượng một viễn cảnh gây sốc: nếu Trái Đất đột ngột dừng quay thì sao? Trước tiên, vì mọi vật trên bề mặt Trái Đất đều đang chuyển động cùng tốc độ với hành tinh, nên theo quán tính, con người, nhà cửa, đại dương và thậm chí cả núi non sẽ tiếp tục lao về phía trước với vận tốc hơn 1.000 km/h—nhanh hơn bất kỳ máy bay phản lực nào! Hậu quả sẽ là thảm họa khôn lường trong chớp mắt. Tiếp theo, các đại dương sẽ tràn lên đất liền, tạo ra những cơn sóng thần khổng lồ. Bầu khí quyển vẫn sẽ tiếp tục chuyển động, gây ra những cơn bão mạnh gấp nhiều lần mọi cơn bão chúng ta từng chứng kiến. Nếu Trái Đất ngừng quay nhưng vẫn tiếp tục quay quanh Mặt Trời, một nửa hành tinh sẽ đối diện với Mặt Trời suốt nhiều tháng, trở nên nóng đến mức không thể chịu nổi—lên tới 100°C. Trong khi đó, nửa còn lại sẽ chìm trong bóng tối và lạnh giá, nhiệt độ có thể xuống dưới -60°C. Sự sống ở cả hai nửa sẽ phải vật lộn để tồn tại. Cuối cùng, từ trường Trái Đất—được tạo ra bởi lớp lõi lỏng đang quay—sẽ suy yếu và biến mất. Mà chính lớp từ trường này đang bảo vệ chúng ta khỏi các tia vũ trụ nguy hiểm. Nếu không có nó, bức xạ vũ trụ sẽ tấn công bề mặt hành tinh, gây ra đột biến gen và những mối nguy lớn cho sức khỏe con người.

Chuyện gì nếu Trái Đất ngừng quay quanh Mặt Trời?

Vậy nếu Trái Đất đột ngột ngừng chuyển động quanh Mặt Trời thì sao? Hiện nay, quỹ đạo của Trái Đất tồn tại nhờ sự cân bằng giữa lực hút của Mặt Trời và chuyển động quán tính của Trái Đất. Nếu quỹ đạo này dừng lại, Trái Đất sẽ bắt đầu rơi thẳng về phía Mặt Trời. Nhưng trước khi điều đó xảy ra, mọi thứ trên bề mặt Trái Đất sẽ bị hất văng với vận tốc khoảng 30 km/giây—hơn 100.000 km/h! Đây là tốc độ lớn hơn cả vận tốc thoát khỏi lực hút Trái Đất, nghĩa là mọi vật sẽ bay thẳng ra ngoài không gian. Chuyển động với vận tốc này trong khí quyển sẽ tạo ra ma sát cực lớn, đủ để đốt cháy mọi thứ trong tích tắc. Nếu Trái Đất vẫn còn nguyên vẹn, nó sẽ lao thẳng vào Mặt Trời trong vòng khoảng 65 ngày. Khi tiến gần hơn, sức nóng sẽ làm bốc hơi các đại dương và làm tan chảy bề mặt hành tinh cho đến khi không còn gì tồn tại.

Vì sao chuyển động của Trái Đất là sống còn?

Những viễn cảnh cực đoan này là lời nhắc nhở về sự cân bằng mong manh mà hành tinh chúng ta đang duy trì. Chuyển động quay và quỹ đạo không chỉ đơn giản tạo ra ngày đêm và bốn mùa—chúng tạo nên điều kiện sống cho muôn loài. Mỗi bình minh, mỗi sự chuyển mùa mà ta trải qua là kết quả của “điệu vũ vũ trụ” kỳ diệu này.

Bạn đã bao giờ tưởng tượng cuộc sống sẽ ra sao nếu Trái Đất ngừng chuyển động? Đó là một lời nhắc sâu sắc để chúng ta thêm yêu, trân trọng hành tinh tuyệt vời này—và những lực lượng âm thầm giữ sự sống luôn tồn tại.