Chắc hẳn ai trong chúng ta cũng từng có những ngày tâm trí không chịu yên lặng—cảm thấy bồn chồn, quá tải, hay đơn giản là không còn là chính mình. Vào những lúc ấy, bạn đã bao giờ cầm lấy cây bút và bắt đầu vẽ vẩn vơ chưa?
Chúng tôi đã từng. Và thật ngạc nhiên, hành động nhỏ bé đó lại có thể mang đến một cảm giác nhẹ nhõm rõ rệt. Vẽ tranh tưởng chừng đơn giản, nhưng với nhiều người trong chúng ta, nó đang dần trở thành một phương thức hiệu quả để xoa dịu căng thẳng và lo âu.
Vẽ – không gian an toàn của cảm xúc
Khi ta vẽ, ta tạo ra một không gian nơi không cần lời giải thích. Không áp lực, không quy tắc—chỉ có những đường nét, sắc màu và hình dạng giúp ta buông bỏ. Theo tiến sĩ Cathy Malchiodi, một chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực liệu pháp nghệ thuật, các hoạt động sáng tạo như vẽ có thể giúp não bộ thoát khỏi trạng thái “chiến đấu hoặc bỏ chạy” và chuyển sang một trạng thái bình tĩnh hơn. Nghĩa là, ta không chỉ đang giết thời gian mà thực sự đang giúp chính mình tái cân bằng.
Vì sao vẽ lại tốt cho tinh thần?
Việc vẽ mang lại nhiều lợi ích hơn ta tưởng. Trước hết, nó giúp ta chậm lại. Khi tập trung vẽ một bông hoa hay tô bóng một gương mặt, nhịp thở của ta trở nên đều đặn hơn. Những dòng suy nghĩ thôi không còn dồn dập. Nó gần giống như thiền—nhưng thay vì ngồi yên, ta để đôi tay di chuyển.
Thứ hai, vẽ mang lại cho ta cảm giác kiểm soát. Trong một thế giới đầy bất định, việc tạo ra những dấu vết trên giấy giúp ta cảm thấy có điểm tựa.
Không cần phải “vẽ đẹp”
Hãy thẳng thắn—nhiều người trong chúng ta ngại vẽ vì cho rằng mình không đủ năng khiếu. Nhưng đây không phải là cuộc thi nghệ thuật. Điều quan trọng là cảm xúc mà quá trình đó mang lại.
Ngay cả những nét vẽ nguệch ngoạc hay hình lặp đơn giản cũng đủ để làm dịu tâm trí. Thực tế, một nghiên cứu năm 2016 cho thấy chỉ 45 phút tạo hình nghệ thuật—dù ở bất kỳ trình độ nào—cũng có thể giúp giảm lượng hormone căng thẳng trong cơ thể.
Các cách vẽ để thư giãn
Có nhiều hình thức vẽ giúp ta giảm bớt lo âu:
1. Vẽ tự do:
Cầm bút lên và để tay bạn dẫn lối—hình khối, gương mặt, động vật hay bất kỳ điều gì xuất hiện trong tâm trí.
2. Vẽ mandala hoặc họa tiết:
Các hình lặp lại có tác dụng đặc biệt làm dịu tâm trạng.
3. Nhật ký hình ảnh:
Kết hợp từ ngữ và hình vẽ để ghi lại ngày hoặc cảm xúc của bạn.
4. Ứng dụng vẽ có hướng dẫn:
Thử các app như “Lake” hay “Pigment” với gợi ý nhẹ nhàng và trang tô màu thư giãn.
Điều cốt lõi không phải là kết quả, mà là sự hiện diện trong quá trình.
Giúp ta hiểu bản thân rõ hơn
Đôi khi, ta không thể diễn đạt cảm xúc bằng lời nhưng ta lại có thể vẽ ra chúng. Và khi làm vậy, ta đang trao cho cảm xúc một hình dạng cụ thể để có thể quan sát và làm việc với chúng. Điều đó có thể dẫn đến những khám phá quý báu. Ta đang né tránh điều gì? Ta đang giữ lại những gì? Vẽ giúp ta tiếp cận những câu hỏi ấy một cách nhẹ nhàng mà không cần phải gượng ép lời giải thích.
Liệu pháp nghệ thuật—một phương thức hỗ trợ thực sự
Ngày càng có nhiều chuyên gia sức khỏe tâm thần đưa nghệ thuật vào liệu pháp điều trị. Vẽ tranh, chẳng hạn, đã được chứng minh là có tác dụng hỗ trợ những người đang đối mặt với lo âu, sang chấn hay trầm cảm. Trong các buổi trị liệu, những nhà trị liệu nghệ thuật được đào tạo sẽ hướng dẫn bệnh nhân bộc lộ cảm xúc và suy nghĩ thông qua hình ảnh. Quá trình này đặc biệt hữu ích với những ai khó mở lòng trong các buổi trị liệu bằng lời nói thông thường.
Biến vẽ thành thói quen hằng ngày
Bạn không cần dụng cụ cầu kỳ để hình thành thói quen vẽ. Chỉ cần một cuốn sổ nhỏ, vài cây bút màu và vài phút yên tĩnh mỗi ngày là đủ. Hãy tạo một khung giờ cố định—có thể vẽ vào buổi sáng trước khi bắt đầu ngày mới, hoặc vào buổi tối để kết thúc một ngày bận rộn. Theo thời gian, bạn có thể sẽ nhận ra mình cảm thấy cân bằng hơn, kết nối với chính mình nhiều hơn.
Hãy vẽ để vượt qua cảm xúc tiêu cực
Lần tới, khi lo lắng kéo đến, hãy thử một điều khác biệt. Thay vì cuộn điện thoại hay suy nghĩ quá mức, hãy cầm lấy cây bút và vẽ trong 10 phút. Cứ để đôi tay bạn chuyển động tự nhiên, không cần kế hoạch. Cứ để tâm trí bạn được thở. Dù chỉ là một nét nguệch ngoạc hay một trang giấy rực rỡ màu sắc, mục tiêu không phải là gây ấn tượng—mà là để kết nối lại với chính mình.
Bạn đã từng vẽ để xoa dịu bản thân?
Chúng tôi rất muốn nghe câu chuyện của bạn. Bạn đã từng dùng nghệ thuật để vượt qua căng thẳng hay những lúc khó khăn chưa? Điều gì giúp bạn nhiều nhất? màu sắc, họa tiết, hay những hình vẽ tự do? Hãy chia sẻ cách bạn biến những công cụ giản dị như bút và giấy thành hành động chữa lành thầm lặng. Vì đôi khi, một nét vẽ đơn sơ lại có thể thay lời muốn nói.
