Khi lợi suất trái phiếu vươn lên mức cao nhất trong gần hai thập kỷ, các nhà đầu tư đang bước vào một kỷ nguyên tài chính mới—nơi chiến lược danh mục, quản trị rủi ro và kỳ vọng lợi nhuận cần được đánh giá lại toàn diện.
Hiểu rõ tác động của môi trường lãi suất cao không chỉ giúp bạn tránh bẫy biến động, mà còn mở ra nhiều cơ hội đáng giá.
Sau nhiều năm lợi suất chạm đáy lịch sử, trái phiếu giờ đây trở lại vị trí là công cụ tạo thu nhập hấp dẫn. Theo dự báo năm 2025 của một tổ chức tài chính danh tiếng, việc lợi suất khởi điểm cao sẽ giúp tổng lợi nhuận từ trái phiếu phụ thuộc nhiều hơn vào lãi định kỳ (coupon), thay vì biến động giá.
Điều này tạo nên “tường thu nhập” (coupon wall) – giúp hạn chế tổn thất tổng thể ngay cả khi lãi suất tăng nhẹ. Với lợi thế này, trái phiếu lại trở thành lựa chọn đáng cân nhắc cho những ai tìm kiếm thu nhập ổn định và sự đa dạng trong danh mục sau một thời gian dài bị lu mờ bởi độ nhạy cảm cao với biến động lãi suất.
Việc lợi suất trái phiếu tăng không chỉ tác động đến thị trường nợ mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến thị trường cổ phiếu. Theo các báo cáo nghiên cứu, phản ứng của chứng khoán phụ thuộc vào nguyên nhân thúc đẩy lợi suất tăng.
Nếu lợi suất đi lên nhờ triển vọng kinh tế sáng sủa, thị trường cổ phiếu thường phản ứng tích cực do kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp cải thiện. Ngược lại, nếu lợi suất tăng vì lo ngại tài khóa hoặc chi phí vay cao, giá cổ phiếu có thể bị áp lực giảm.
Chuyên gia David Kostin nhận định: "Cổ phiếu có thể tăng giá khi lợi suất tăng nhờ kỳ vọng kinh tế tốt lên, nhưng sẽ gặp khó nếu nguyên nhân đến từ rủi ro ngân sách".
Thị trường trái phiếu hiện vẫn biến động mạnh, chịu ảnh hưởng từ chính sách thuế quan, mức nợ chính phủ và triển vọng lạm phát. Đường cong lợi suất hiện tại khá phẳng, phản ánh sự không chắc chắn, nhưng nhiều chuyên gia kỳ vọng nó sẽ dốc lên vào năm 2025—tức lãi suất ngắn hạn giảm trong khi lãi suất dài hạn tiếp tục tăng.
Đây là tín hiệu cho thấy nhà đầu tư yêu cầu bù đắp rủi ro lớn hơn khi nắm giữ trái phiếu dài hạn. Trong bối cảnh này, việc kiểm soát thời hạn đầu tư (duration), đa dạng hóa tài sản và linh hoạt trước biến động trở nên cực kỳ quan trọng.
Sự gia tăng lợi suất cũng khiến biên độ lợi nhuận của trái phiếu doanh nghiệp có rủi ro cao (high-yield) trở nên hấp dẫn hơn. Với mức lợi suất vượt 7%, nhiều trái phiếu đang cho thấy khả năng mang lại lợi nhuận gần như cổ phiếu, nhưng với biến động thấp hơn.
Tuy vậy, phân khúc này tiềm ẩn nguy cơ vỡ nợ cao, đòi hỏi nhà đầu tư phải thẩm định kỹ lưỡng và không “dồn trứng vào một giỏ". Theo chuyên gia Dominic Pappalardo: "Dù rủi ro vẫn tồn tại, nhưng mức thu nhập hiện tại là cơ hội hấp dẫn cho ai biết kiểm soát tín dụng khôn ngoan".
Bối cảnh lãi suất cao đang làm thay đổi cách xây dựng danh mục đầu tư. Trái phiếu lại có thể đóng vai trò tạo thu nhập và giảm rủi ro tổng thể, từ đó giảm bớt sự phụ thuộc vào cổ phiếu trong việc tạo lợi nhuận.
Nhà đầu tư nên cân nhắc phân bổ lại tài sản, tính đến sự cân bằng giữa lợi nhuận và mức độ nhạy cảm với lãi suất. Bên cạnh đó, sử dụng các công cụ phân tích tình huống, kết hợp theo dõi chặt chẽ xu hướng lạm phát, chính sách ngân hàng trung ương và diễn biến ngân sách sẽ giúp tăng cường khả năng thích ứng với thị trường.
Việc lợi suất trái phiếu tăng cao không chỉ là một hiện tượng tài chính đơn thuần, mà là một bước ngoặt chiến lược cho nhà đầu tư toàn cầu. Khi hiểu được nguyên nhân thúc đẩy biến động lợi suất, bạn sẽ có lợi thế lớn trong việc xây dựng danh mục cân bằng, tối ưu hóa thu nhập và duy trì tăng trưởng bền vững trong một thị trường ngày càng nhiều biến số như năm 2025 và các năm tiếp theo.