Bạn đã bao giờ chĩa máy ảnh vào một khung cảnh tuyệt đẹp… nhưng rồi bức ảnh lại trông cứ như thiếu thiếu điều gì đó chưa? Màu sắc thì ổn, ánh sáng cũng không tệ—nhưng rõ ràng vẫn thiếu một thứ.

Và thứ đó chính là “nhân vật chính”. Đúng vậy, ngay cả ảnh phong cảnh cũng cần một điểm nhấn trung tâm. Hãy để tôi kể cho bạn cách tôi phát hiện ra điều này và cách bạn cũng có thể làm được!

Mỗi bức ảnh tuyệt vời đều kể một câu chuyện

Trước đây tôi từng nghĩ nhiếp ảnh phong cảnh chỉ đơn giản là chụp được càng nhiều càng tốt. Góc rộng, bầu trời bao la, cánh đồng trải dài bất tận. Nhưng thực sự mà nói, nếu không có một điểm nhấn rõ ràng, những bức ảnh đó trông cứ... nhạt nhòa. Không có gì để mắt dừng lại. Không có cái neo thị giác. Câu chuyện bị lạc mất giữa cảnh vật.

Vậy “nhân vật chính” trong ảnh là gì?

Trong nhiếp ảnh phong cảnh, “nhân vật chính” không phải là con người mà là yếu tố thị giác thu hút ánh nhìn đầu tiên. Đó có thể là một cái cây cô độc, một con đường quanh co, một chiếc thuyền bé xíu hay chỉ đơn giản là một tia nắng chiếu đúng vào sườn núi. Chính nó tạo nên hướng nhìn và giúp người xem biết mắt mình nên dừng ở đâu.

Tâm lý của điểm tập trung thị giác

Các chuyên gia về thị giác—như Tiến sĩ Aude Oliva từ phòng thí nghiệm CSAIL của MIT—đã chỉ ra rằng đôi mắt chúng ta luôn tìm kiếm sự rõ ràng và trật tự. Khi không có tiêu điểm, não phải làm việc nhiều hơn để phân tích, khiến người xem dễ lướt qua hình ảnh.

“Bộ não của chúng ta được lập trình để tìm kiếm điểm neo thị giác,” Tiến sĩ Oliva chia sẻ.

“Trong nhiếp ảnh, một chủ thể mạnh mẽ sẽ giúp dẫn dắt sự chú ý và tạo ra kết nối cảm xúc”.

Vì thế, chỉ cần một cái cây giữa cánh đồng hay một chú chim đậu trên dây điện cũng đủ làm bức ảnh trở nên trọn vẹn. Bộ não ta sẽ tự động “bắt sóng” với câu chuyện mà chủ thể đó gợi ra.

Làm sao tôi bắt đầu tìm ra ‘nhân vật chính’ của mình

Tôi nhớ một buổi sáng đón bình minh bên hồ. Trời thì tuyệt đẹp, nhưng chẳng có gì nổi bật—cho đến khi tôi nhìn thấy một chiếc ghế gỗ đơn lẻ quay mặt ra phía hồ. Tôi liền bố cục sao cho ghế nằm ở góc ảnh, mặt trời vừa nhú lên phía sau. Boom. Chính chiếc ghế đó đã khiến bức ảnh trở nên bình yên, suy tư và đầy cảm xúc. Khoảnh khắc đó đã làm tôi nhận ra: chụp ảnh không chỉ là ghi lại khung cảnh mà là tìm ra “nhân vật” đang ẩn mình trong đó.

Dùng đôi chân của bạn: Zoom bằng chuyển động, không chỉ bằng ống kính

Huyền thoại nhiếp ảnh ngoài trời Galen Rowell từng nói: “Khác biệt giữa một bức ảnh bình thường và một bức ảnh xuất sắc đôi khi chỉ là hai bước sang trái”.

Lời khuyên đó đã thay đổi hoàn toàn cách tôi chụp ảnh. Thay vì chỉ đứng yên và zoom, tôi bắt đầu di chuyển quanh không gian. Leo lên cao hơn một chút, cúi thấp xuống, bước gần lại với đối tượng có sức hút.

Hãy thử đi—đôi khi “nhân vật chính” vẫn ở đó, bạn chỉ chưa bước đủ gần để nhìn thấy nó mà thôi!

Tìm kiếm sự tương phản hoặc hình dáng đặc biệt

Nếu bạn bị bí ý tưởng, hãy thử tìm thứ gì đó nổi bật so với nền—như một mảng màu rực rỡ hoặc một hình dáng thú vị. Những chi tiết độc đáo (một nhánh cây xoắn, con đường hình ziczac, hay tháp chuông mờ xa) luôn thu hút ánh nhìn. Ngay cả mây cũng có thể là “nhân vật chính” nếu chúng có chút cá tính.

Những điều các nhiếp ảnh gia National Geographic biết rõ

Nhiếp ảnh gia kỳ cựu của National Geographic, Jim Richardson, cho rằng bí quyết để có bố cục tốt chính là “tìm câu chuyện và đặt chủ thể vào đúng nơi để nó tỏa sáng”. Ông thường sử dụng các kỹ thuật như quy tắc một phần ba và đường dẫn thị giác để tạo khung cho chủ thể một cách có chủ đích.

“Phông nền nên làm nền cho chủ thể,” Richardson nhấn mạnh.

“Chứ không phải cạnh tranh với nó”. Vì vậy đừng ngại crop chặt hơn hay di chuyển bố cục cho đến khi chủ thể của bạn thực sự được nâng đỡ—chứ không bị lạc lõng giữa hỗn độn.

Thêm một “dấu ấn con người” cũng là một cách hay

Đôi khi một người nhỏ xíu ở phía xa, một chiếc ba lô trên tảng đá hay dấu chân in trên cát cũng có thể là chủ thể hoàn hảo. Nó tạo ra tỷ lệ, cảm xúc, và bỗng nhiên bức ảnh phong cảnh của bạn có hồn—có câu chuyện và có cả tâm trạng.

Khi bảo tàng yêu sự dang dở

Fun fact: Một số bảo tàng và phòng triển lãm ngày nay còn tổ chức cả các bộ sưu tập chỉ toàn tác phẩm chưa hoàn thiện—như sổ tay phác họa, bản nháp và ghi chú hiện trường. Các triển lãm của MoMA về nhật ký vẽ của Picasso hay Dự án Sketchbook tại V&A chứng minh rằng cái đẹp đôi khi nằm ở quá trình sáng tạo, chứ không phải thành phẩm hoàn hảo.

Chúng khiến người xem cảm thấy gần gũi hơn với nghệ sĩ—giống như được hé lộ một bí mật sáng tạo. Và đó là lời nhắc nhở: đôi khi chính sự dang dở, thô mộc và chưa hoàn thiện lại là kiệt tác thực sự.

Bây giờ đến lượt bạn chia sẻ!

Bạn đã từng bắt được “nhân vật chính” nào thật đặc biệt trong một bức ảnh phong cảnh chưa? Hay vẫn đang loay hoay tìm kiếm như tôi trước đây? Hãy chia sẻ trong bình luận hoặc gắn thẻ tôi trong bài đăng của bạn—tôi rất muốn xem! Lần sau khi bạn mang máy ảnh theo, đừng chỉ chụp phong cảnh—hãy tìm nhân vật đang ẩn mình trong đó. Đó mới là thứ khiến người ta dừng lại khi đang lướt ảnh.