Bạn có từng ngước nhìn ánh đỏ rực của sao Hỏa và tự hỏi liệu nơi đó có tồn tại sự sống hay thậm chí là ai đó không? Chắc hẳn ai trong chúng ta cũng từng tự hỏi điều đó ít nhất một lần.

Đây là một trong những bí ẩn lớn nhất của khoa học hiện đại: Liệu sao Hỏa có dấu hiệu của sự sống? Hãy cùng khám phá những gì chúng ta đã biết, những gì còn chưa sáng tỏ và lý do vì sao câu hỏi này cứ mãi thôi thúc nhân loại quay lại hành tinh đỏ.

Sao Hỏa: Người hàng xóm nhỏ bé của Trái Đất

Sao Hỏa là hành tinh thứ tư tính từ Mặt Trời, ngay sau Trái Đất. Đây là một thế giới lạnh giá, khô cằn với bề mặt đá và lớp khí quyển mỏng chủ yếu là carbon dioxide. So với Trái Đất, hành tinh này nhỏ hơn và khô hơn nhiều. Tuy nhiên, điều khiến sao Hỏa trở nên hấp dẫn là: từ hàng tỷ năm trước, nơi đây có thể từng sở hữu sông hồ, thậm chí là đại dương – mở ra khả năng rằng sự sống đã từng tồn tại trên đó.

Dấu tích trong đất và đá

Trong nhiều năm qua, các tàu thám hiểm như Curiosity và Perseverance đã lăn bánh trên bề mặt sao Hỏa, thu thập mẫu vật và gửi về những dữ liệu quý giá. Một trong những phát hiện nổi bật là các phân tử hữu cơ – những hợp chất chứa carbon thường liên quan đến sự sống. Dù không phải bằng chứng trực tiếp, nhưng sự hiện diện của chúng cho thấy sao Hỏa có thể đang nắm giữ những “viên gạch nền” cho sự sống.

Chúng ta còn phát hiện ra những mẫu đá có hoa văn tương tự như dấu vết của vi sinh vật trên Trái Đất. Một lần nữa, chưa thể khẳng định điều gì, nhưng hy vọng thì vẫn luôn cháy sáng trong giới khoa học.

Bí ẩn khí methane

Một trong những dấu hiệu kích thích trí tò mò nhất là khí methane. Trên Trái Đất, nhiều dạng sống – như vi khuẩn – tạo ra methane. Vì thế, khi tàu Curiosity của NASA phát hiện nồng độ methane trong khí quyển sao Hỏa tăng vọt theo mùa, cả cộng đồng khoa học đã rúng động.

Nguyên nhân vẫn chưa rõ: đó có thể là dấu vết của sự sống ẩn sâu dưới lòng đất, hoặc đơn giản chỉ là phản ứng hóa học giữa đá và khoáng chất trên hành tinh này. Câu trả lời vẫn đang được tìm kiếm.

Liệu sao Hỏa có nước không?

Nước là yếu tố thiết yếu cho sự sống như chúng ta biết. Vì vậy, việc tìm kiếm nước trên sao Hỏa luôn là ưu tiên hàng đầu. Các nhà khoa học đã phát hiện băng ở hai cực của hành tinh, và thậm chí là nước muối bên dưới bề mặt.

Vào năm 2018, một phát hiện gây chấn động: có thể tồn tại một hồ nước lỏng bị chôn vùi dưới lớp băng ở cực nam. Nếu đúng, nơi đó rất có thể là nơi trú ẩn cho các sinh vật siêu nhỏ.

Sự sống đã qua hay vẫn còn hiện hữu?

Có sự khác biệt lớn giữa việc hỏi: “Liệu sự sống từng tồn tại trên sao Hỏa?” và “Liệu bây giờ vẫn còn sự sống ở đó?”. Hầu hết các nhà khoa học đồng ý rằng, nếu sao Hỏa từng có sự sống, thì điều đó đã xảy ra hàng tỷ năm trước – khi hành tinh này còn ấm áp và có bầu khí quyển dày hơn.

Tuy nhiên, vẫn có người tin rằng các vi sinh vật đơn giản có thể đang trú ẩn sâu dưới lòng đất – nơi ấm áp và có khả năng tồn tại nước. Và đó chính là lý do khiến các sứ mệnh hiện tại và sắp tới trở nên vô cùng quan trọng.

Tàu Perseverance của NASA đang thu thập các mẫu đá, với hy vọng một ngày nào đó sẽ mang chúng về Trái Đất và biết đâu, những mẫu vật ấy sẽ tiết lộ câu trả lời rõ ràng nhất từ trước đến nay.

Vì sao câu hỏi này lại quan trọng với chúng ta?

Tại sao con người lại khao khát biết được sự sống có tồn tại trên sao Hỏa hay không? Bởi vì nếu sự sống đã từng hoặc đang hiện hữu tại một nơi khác ngoài Trái Đất, điều đó có nghĩa là: sự sống có thể không hề hiếm trong vũ trụ.

Đó cũng là cách để hiểu rõ hơn về nguồn gốc của chính sự sống trên hành tinh xanh – và khả năng thích nghi, tồn tại trong những điều kiện khắc nghiệt. Hơn nữa, nếu một ngày nào đó con người muốn đặt chân lên sao Hỏa, hoặc thậm chí là xây dựng nơi cư trú tại đó, chúng ta cần biết rõ môi trường này có gì – và có an toàn không.

Kết luận: Hành trình tìm kiếm vẫn tiếp tục

Vậy, sao Hỏa có sự sống hay không? Chúng ta vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng là “có” hay “không” – nhưng những manh mối thì vô cùng hấp dẫn. Từ các hợp chất hóa học kỳ lạ cho đến dấu tích của những dòng sông cổ, sao Hỏa vẫn đang giữ chặt những bí mật mà chúng ta quyết tâm khám phá.

Bạn nghĩ sao? Liệu nơi đó có từng hay vẫn đang là mái nhà của một dạng sống nào đó? Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn nhé! Cuộc hành trình này mới chỉ bắt đầu, và tất cả chúng ta đều đang là một phần trong chuyến phiêu lưu vũ trụ kỳ thú ấy.