Khi nhắc đến từ “robot”, chúng ta thường hình dung đến những hình ảnh bước ra từ phim khoa học viễn tưởng — một hình người máy biết đi, đèn nhấp nháy, thậm chí là giọng nói bằng kim loại. Nhưng thực tế, robot ngày nay lại thực dụng và đa dạng hơn nhiều.

Từ những chiếc máy hút bụi nhỏ bé trong nhà cho đến những cánh tay cơ khí trong dây chuyền sản xuất, robot đã len lỏi vào đời sống hằng ngày của chúng ta.

Dù không phải lúc nào cũng nhận ra sự hiện diện của chúng, nhưng robot đang âm thầm thay đổi cách chúng ta sống và làm việc.

Robot thực chất là gì?

Robot là một cỗ máy do con người tạo ra, có khả năng thực hiện các nhiệm vụ một cách tự động. Những công việc này thường mang tính lặp đi lặp lại, phức tạp hoặc nguy hiểm với con người. Khác với các công cụ đơn giản, robot có thể được lập trình để đưa ra quyết định, cảm nhận môi trường xung quanh, thậm chí trong một số trường hợp còn có khả năng “học hỏi”. Có rất nhiều loại robot — từ máy hút bụi gia đình, robot khám phá không gian, đến robot mô phỏng động vật như chó hoặc cá máy.

Robot trong đời sống thực

Dù những robot hình người như ASIMO của Honda thường gây chú ý trên mặt báo, nhưng những robot thực sự xuất hiện trong nhà bạn lại không hề phô trương. Hãy nghĩ đến chiếc robot hút bụi tròn tròn âm thầm làm sạch sàn nhà khi bạn đi làm. Hoặc các cánh tay máy trong nhà máy ô tô, hàn các bộ phận lại với độ chính xác tuyệt đối. Những cỗ máy này được thiết kế để làm tốt một nhiệm vụ duy nhất — tiết kiệm thời gian, công sức và đôi khi là giúp tránh nguy hiểm.

Bộ não của robot: Chúng hoạt động như thế nào?

Robot vận hành nhờ sự kết hợp giữa các bộ phận cơ khí, cảm biến và chương trình điều khiển. Một số robot được điều khiển từ xa, nhưng phần lớn ngày nay là tự động hoặc bán tự động. Nghĩa là chúng có thể thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập, sử dụng camera, cảm biến và hệ thống xử lý tích hợp để “nhìn thấy” và “quyết định” phải làm gì. Đằng sau mỗi con robot thông minh là một hệ điều khiển tinh vi — giống như bộ não xử lý mọi dữ liệu nhận được.

Robot trong nhà máy: Tăng tốc và an toàn

Trong ngành công nghiệp, robot thường được sử dụng để thực hiện các công việc nguy hiểm hoặc lặp đi lặp lại. Ví dụ, tại nhà máy ô tô, robot có thể di chuyển các bộ phận kim loại nặng hoặc hàn chúng lại — những việc có thể gây rủi ro cho con người. Chúng cũng giúp tăng tốc độ sản xuất và đảm bảo sự đồng nhất. Tuy nhiên, tại các quốc gia mới bắt đầu áp dụng công nghệ này, có thể gặp khó khăn ban đầu như thiếu nhân lực đào tạo hoặc tỷ lệ sai sót cao trong giai đoạn đầu.

Robot ở những nơi con người không thể đến

Có những nhiệm vụ quá nguy hiểm, quá nhỏ hoặc quá xa mà con người không thể thực hiện. Đây chính là “sân chơi” của robot. Chúng được dùng để khám phá đáy đại dương, nghiên cứu núi lửa hay thậm chí sửa chữa vệ tinh trong không gian. Thậm chí ngày nay, các nhà khoa học còn đang phát triển “nano robot” có thể di chuyển trong cơ thể con người để phát hiện hoặc chữa trị bệnh. Thật kỳ diệu khi robot có thể giúp ta chạm tới những giới hạn mà trước đây là bất khả thi.

Mối bận tâm về robot: Chúng sẽ thay thế con người?

Khi robot ngày càng đảm nhận nhiều vai trò hơn, nhiều người tự hỏi: Liệu chúng có thay thế chúng ta? Có khiến con người mất việc? Trong một số ngành, đúng là robot đã thay thế công việc lặp lại, nhưng đồng thời cũng tạo ra những ngành nghề mới đòi hỏi con người lập trình, chế tạo và bảo trì chúng. Thêm vào đó, robot có thể đảm nhận những công việc nhàm chán hoặc nguy hiểm, giúp con người tập trung vào những công việc sáng tạo và có ý nghĩa hơn. Đây là một sự chuyển dịch lớn — nhưng không hẳn là điều xấu.

Robot và đạo đức: Ranh giới ở đâu?

Khi robot trở nên thông minh hơn, xã hội cũng bắt đầu đặt ra những câu hỏi mới. Chúng nên được phép kiểm soát đến mức nào? Có nên đưa ra quyết định thay cho con người? Giới hạn ở đâu? Những câu hỏi này trước đây chỉ xuất hiện trong tiểu thuyết viễn tưởng, giờ đã trở thành mối quan tâm thật sự. Việc thiết kế robot có đạo đức đang là mối ưu tiên lớn với các kỹ sư và nhà khoa học. Mục tiêu là tạo ra công nghệ phục vụ con người — chứ không gây hại.

Tương lai đang mở ra?

Ngày nay, robot đang trở nên thông minh hơn, rẻ hơn và hữu ích hơn. Trong tương lai gần, chúng ta sẽ thấy robot xuất hiện nhiều hơn trong bệnh viện, trường học, dịch vụ giao hàng và cả chăm sóc cá nhân. Chúng ta đang bước vào kỷ nguyên mà việc sống cùng robot trở nên bình thường. Điều quan trọng là sử dụng robot một cách thông minh và không ngừng học hỏi cách hòa hợp với chúng trong cuộc sống hằng ngày.