Vũ trụ bao la không ngừng vận động và biến đổi. Vậy Trái Đất cùng hệ Mặt Trời quen thuộc của chúng ta đã được hình thành như thế nào?
Trái Đất và hệ Mặt Trời là kết quả của một quá trình tiến hóa vũ trụ kỳ diệu, kéo dài hàng tỷ năm. Giả thuyết nổi bật nhất hiện nay về sự hình thành này là giả thuyết tinh vân.
Khoảng 4,6 tỷ năm trước, một đám mây khí khổng lồ trong vũ trụ — được gọi là tinh vân Mặt Trời — bắt đầu co lại dưới tác động của lực hấp dẫn. Quá trình này tạo ra một đĩa khí bụi quay tròn, trong đó phần lớn vật chất tập trung về trung tâm và hình thành nên tiền Mặt Trời, tức Mặt Trời non.
Bên trong đĩa quay này, những hạt bụi và khí nhỏ bắt đầu va chạm và kết dính với nhau thông qua quá trình kết tụ. Những khối vật chất hình thành từ đây — gọi là thể hành tinh — tiếp tục hợp nhất, dần dần phát triển thành các tiền hành tinh. Trong số đó có một khối sẽ trở thành Trái Đất ngày nay.
Khi khối tiền hành tinh này tiếp tục lớn lên, lực hấp dẫn và áp suất gia tăng đã khiến nó phân tầng thành các lớp cấu trúc. Những nguyên tố nặng chìm sâu vào tâm tạo thành lõi kim loại dày đặc, trong khi các nguyên tố nhẹ hơn dâng lên bề mặt, tạo thành lớp vỏ. Giữa lõi và vỏ là lớp manti – nơi chứa đá và khoáng chất ít đậm đặc hơn.
Trong giai đoạn đầu hình thành, Trái Đất trải qua một thời kỳ gọi là Sự oanh tạc mạnh muộn, khi các thiên thạch, sao chổi và vật thể vũ trụ liên tục va chạm, mang theo vật chất, nước và hợp chất hữu cơ — những yếu tố tiền đề cho sự sống sau này.
Một sự kiện trọng đại khác chính là sự ra đời của Mặt Trăng. Theo giả thuyết phổ biến, khoảng 4,5 tỷ năm trước, một thiên thể cỡ sao Hỏa — được đặt tên là Theia — đã va chạm dữ dội với Trái Đất non. Vụ va chạm tạo ra một lượng lớn mảnh vỡ bị bắn vào không gian và sau đó kết hợp lại để tạo thành Mặt Trăng. Giả thuyết này lý giải sự tương đồng về thành phần giữa đá Mặt Trăng và lớp manti của Trái Đất.
Sự hình thành hệ Mặt Trời là kết quả của vô số tương tác hấp dẫn giữa các hành tinh. Theo thời gian, các hành tinh đã dịch chuyển vị trí — hiện tượng gọi là di cư hành tinh — và cuối cùng ổn định ở quỹ đạo hiện nay. Quá trình này được thúc đẩy bởi sự tương tác với lượng khí và thể hành tinh còn lại trong tinh vân.
Hiện tại, cấu trúc ổn định của hệ Mặt Trời là minh chứng cho sự phối hợp tuyệt vời giữa vật lý thiên văn và thời gian, mở ra cái nhìn sâu sắc về cội nguồn của hành tinh xanh nơi chúng ta đang sống.
