Chạm khắc là quá trình cắt hoặc điêu khắc gỗ, đá hay các vật liệu khác thành những hình dạng mong muốn. Các công cụ thường được sử dụng gồm dao, đục, dùi, rìu và búa.
Trong phương pháp chạm khắc phổ biến nhất, một tay giữ đục, tay còn lại dùng búa gỗ gõ nhẹ để tạo hình trên gỗ hoặc đá.
Dù trong thế kỷ qua, các kỹ thuật gia công kim loại như hàn và lắp ráp ngày càng phát triển, thì chạm khắc và đúc khuôn vẫn là hai phương pháp điêu khắc quan trọng hàng đầu. Một tác phẩm điêu khắc có thể được gọi là "chạm khắc", nhưng thuật ngữ "điêu khắc" thường dành cho những tác phẩm mang giá trị nghệ thuật hoặc thẩm mỹ sâu sắc.
Là một trong những nghề thủ công truyền thống lâu đời nhất, đặc biệt trong lĩnh vực chạm khắc ngọc, kỹ thuật điêu luyện của nghệ nhân đóng vai trò quyết định. Mỗi tác phẩm không chỉ thể hiện sự sáng tạo mà còn chứa đựng sự tinh tế văn hóa và cảm quan thẩm mỹ của người thợ. Do yêu cầu cao về khả năng xử lý chất liệu, khắc phục khuyết điểm, tôn vinh màu sắc và tạo nên những đường nét tinh xảo, những tác phẩm này sở hữu sức hút độc nhất – điều mà các máy khắc khó có thể tái hiện. Chính vì vậy, chạm khắc thủ công luôn được giới mộ điệu trân trọng và đầu tư như một loại hình nghệ thuật giá trị.
Trong thế giới hiện đại phát triển với tốc độ chóng mặt, nhiều sản phẩm chạm khắc gỗ có thể được sản xuất hàng loạt bằng máy móc được gọi là điêu khắc gỗ công nghiệp. So với chạm khắc thủ công, phương pháp này không chỉ rút ngắn thời gian mà còn tiết kiệm đáng kể chi phí sản xuất.
Tuy nhiên, khi thị trường tràn ngập những sản phẩm điêu khắc bằng máy giống hệt nhau, giá trị của đồ gỗ chạm khắc thủ công lại càng trở nên quý giá. Mỗi tác phẩm thủ công đều mang một "linh hồn" và giá trị riêng, khác biệt hoàn toàn so với những món đồ sản xuất hàng loạt. Chạm khắc thủ công không chỉ đơn thuần là một kỹ thuật lỗi thời hay chậm chạp, mà trên nhiều phương diện, nó thể hiện được sự tinh tế và biểu cảm vượt trội hơn so với sản phẩm công nghiệp.
Không giống như các sản phẩm gỗ điêu khắc bằng máy, nghệ thuật chạm khắc thủ công mang ý nghĩa đặc biệt, đại diện cho sự kế thừa và phát triển của văn hóa nghệ thuật. Trải qua hàng thế kỷ, nghề chạm khắc đã đúc kết tinh hoa từ thế hệ này sang thế hệ khác, không ngừng hoàn thiện để đạt đến vẻ đẹp mà chúng ta thấy ngày nay.
Theo dòng chảy thời gian, con người ngày càng tìm kiếm những giá trị tinh thần, khiến các tác phẩm điêu khắc gỗ mang bề dày lịch sử và văn hóa trở thành những món đồ sưu tầm được săn đón. Từ những đường nét chạm khắc đơn sơ ban đầu, cho đến những tác phẩm tinh xảo ngày nay, nghệ thuật chạm khắc đã trải qua hành trình từ hoang sơ đến đỉnh cao, trở thành một loại hình nghệ thuật đầy giá trị và đáng trân trọng. Khi một mảnh gỗ được thổi hồn nghệ thuật, vẻ đẹp của nó sẽ ngày càng tỏa sáng theo thời gian. Đây không chỉ đơn thuần là một nghề thủ công, mà còn là một loại hình nghệ thuật đẳng cấp.
Mỗi tác phẩm điêu khắc gỗ mang linh hồn riêng – đó là sự kết tinh của nghệ thuật, văn hóa và tâm huyết của người nghệ nhân. Chúng không chỉ thể hiện giá trị thẩm mỹ mà còn phản ánh quá trình mài giũa bản thân và theo đuổi sự hoàn mỹ.
Khi xã hội phát triển và những nghề thủ công truyền thống bước vào thời đại công nghệ, chạm khắc thủ công đứng trước làn sóng cạnh tranh mạnh mẽ từ điêu khắc máy móc. Chính vì thế, những tác phẩm chạm khắc thủ công lại càng được trân trọng và giữ gìn.
Tình yêu dành cho chạm khắc gỗ thủ công không đơn thuần là hoài niệm về quá khứ, mà còn là sự khẳng định về cái đẹp, về giá trị truyền thống không thể thay thế. Trong một thế giới không ngừng thay đổi, chạm khắc thủ công vẫn luôn giữ vững vị trí của mình như một biểu tượng nghệ thuật vĩnh cửu.
