Phần lớn cha mẹ thường nghĩ rằng việc học chỉ diễn ra khi trẻ ngồi vào bàn, mở sách bài tập và cầm bút làm bài. Nhưng thực tế không phải vậy.
Căn bếp, giỏ quần áo hay thậm chí quãng đường đi bộ ra hộp thư đều chứa đựng vô số cơ hội để trẻ học hỏi. Điều quan trọng là cha mẹ biết nhận ra và tận dụng những khoảnh khắc ấy.
Hãy đưa cho trẻ danh sách mua sắm cùng ngân sách 40 đô la. Chỉ trong một chuyến đi siêu thị, trẻ đã có cơ hội thực hành phép cộng, phép trừ và kỹ năng ước lượng. Bạn có thể yêu cầu con so sánh đơn giá của hai hộp ngũ cốc và tìm xem loại nào rẻ hơn nếu tính theo mỗi đơn vị ounce. Chỉ một câu hỏi đơn giản như vậy cũng giúp trẻ luyện phép chia và so sánh số thập phân mà không cần đến bất kỳ trang bài tập nào. Khi đến quầy thanh toán, hãy để trẻ dự đoán tổng số tiền trước khi nhân viên thu ngân quét món hàng cuối cùng. Ban đầu, con có thể tính lệch vài đô la, nhưng sau một tháng luyện tập, kết quả ước lượng sẽ ngày càng chính xác hơn. Nấu ăn cũng mang lại những cơ hội học toán tương tự. Khi tăng gấp đôi lượng nguyên liệu trong công thức, trẻ cần thực hiện phép nhân phân số; còn khi giảm công thức xuống một nửa, trẻ sẽ phải vận dụng phép chia. Một cốc bột mì, nửa cốc đường và ba phần tư thìa cà phê muối có thể biến mỗi lần làm bánh thành một buổi thực hành phân số đầy thú vị.
Những đứa trẻ không thích đọc sách dài nhiều chương đôi khi vẫn hào hứng đọc thông tin phía sau hộp ngũ cốc, tấm thẻ ghi công thức nấu ăn hoặc thực đơn đồ ăn mang về. Hãy để những vật dụng này ở nơi trẻ dễ nhìn thấy và khuyến khích con đọc chúng. Bạn cũng có thể nhờ trẻ đọc to hướng dẫn của một trò chơi trên bàn. Hãy để con đọc bản tin dự báo thời tiết rồi tự quyết định xem có cần mặc áo khoác hay không. Khi gia đình nhận được một kiện hàng, hãy cho trẻ đọc nhãn địa chỉ và tìm tên con đường nơi mình sinh sống. Đây đều là những hoạt động đọc ngắn gọn, gắn liền với tình huống thực tế và có mục đích rõ ràng. Chính tính ứng dụng ấy giúp trẻ ghi nhớ và tiếp thu kiến thức tốt hơn.
Hãy đổ nước vào một chiếc bát rồi để trẻ thử nghiệm xem những vật nào có thể nổi và vật nào sẽ chìm. Một đồng xu sẽ chìm xuống đáy, trong khi nắp chai nhựa có thể nổi trên mặt nước. Một quả cam còn nguyên vỏ thường nổi, nhưng khi bóc vỏ lại có thể chìm vì lớp vỏ chứa những khoảng không khí nhỏ giúp quả cam nổi trên nước. Hãy hỏi trẻ tại sao hiện tượng đó xảy ra. Mục tiêu không phải là tìm ra câu trả lời chính xác ngay lập tức, mà là khuyến khích con đưa ra dự đoán rồi tự kiểm chứng. Trộn muối nở với giấm trong một chiếc cốc sẽ tạo ra phản ứng hóa học mà trẻ có thể nhìn thấy và nghe được. Quan sát viên đá tan trên đĩa giúp con hiểu về sự thay đổi trạng thái của vật chất. Bạn cũng có thể cùng trẻ gieo một hạt đậu vào cốc đất và để con tự tưới nước. Sau khoảng một tuần, mầm cây bắt đầu nhú lên, mang đến bài học về sinh học và sự kiên nhẫn.
Phân loại quần áo theo màu sắc giúp trẻ rèn luyện khả năng nhận biết và sắp xếp theo nhóm. Ghép những chiếc tất thành từng đôi phát triển kỹ năng phân biệt bằng thị giác, cũng là khả năng cần thiết để nhận ra sự khác nhau giữa hai chữ cái viết thường như b và d. Việc bày bàn ăn giúp trẻ hiểu nguyên tắc tương ứng một với một, nền tảng quan trọng của kỹ năng đếm số. Trong khi đó, gấp khăn lại là một cách tiếp cận hình học, bởi một hình chữ nhật khi gấp đôi sẽ tạo thành hình chữ nhật nhỏ hơn. Hãy giao cho trẻ một nhiệm vụ đơn giản với kết quả cần đạt được thật rõ ràng. Chẳng hạn, yêu cầu "Con hãy bỏ tất cả những chiếc tất màu trắng vào chiếc giỏ này" sẽ hiệu quả hơn câu nói chung chung "Con giúp mẹ giặt giũ nhé". Những hướng dẫn cụ thể thường dễ được trẻ thực hiện hơn, trong khi yêu cầu mơ hồ có thể khiến con không biết phải bắt đầu từ đâu.
Hãy cho trẻ đeo đồng hồ và nhờ con nhắc khi đến giờ cho bữa tối vào lò nướng. Bạn cũng có thể hỏi còn bao nhiêu phút nữa xe buýt sẽ đến. Một tấm lịch treo tường là công cụ đơn giản để trẻ làm quen với ngày, tuần và tháng. Mỗi ngày, cha mẹ có thể cùng con đánh dấu ngày đã qua và đếm xem còn bao lâu nữa đến sinh nhật hoặc chuyến du lịch sắp tới. Hãy đưa cho trẻ 5 đô la khi đến một khu chợ bán đồ cũ và để con tự quyết định sẽ mua gì. Trẻ sẽ nhanh chóng nhận ra rằng cùng một số tiền, mình có thể mua một món đồ chơi hoặc vài món đồ nhỏ hơn. Đây là bài học thực tế về sự đánh đổi khi lựa chọn, thường để lại ấn tượng sâu sắc hơn nhiều so với những lời giảng giải đơn thuần về tiết kiệm.
Hãy hỏi con đã nhận thấy điều gì thú vị trong ngày. Thay vì câu hỏi quen thuộc "Hôm nay đi học thế nào?", vốn thường chỉ nhận được câu trả lời ngắn gọn, hãy thử hỏi "Hôm nay con nhìn thấy điều gì kỳ lạ nhất?" hoặc "Chuyện gì khiến con bật cười?". Sau đó, hãy thực sự lắng nghe câu trả lời của trẻ. Khi con đặt câu hỏi, đừng vội giải đáp ngay. Trước tiên, hãy hỏi lại "Thế con nghĩ sao?". Cách này giúp cha mẹ hiểu được quá trình suy luận của trẻ và biết con đã có những kiến thức gì. Bạn không cần xây dựng một chương trình học riêng hay lịch trình cố định, đôi khi chỉ cần dành thêm 30 giây để đặt một câu hỏi gợi mở. Lần tới, khi con đứng cạnh trong lúc bạn nấu ăn, hãy đưa cho trẻ một chiếc cốc đong và để con tự tay rót nguyên liệu. Những trải nghiệm nhỏ bé như vậy chính là cơ hội để trẻ học hỏi và phát triển mỗi ngày.