Khi tìm kiếm những cơ hội đầu tư ngoài cổ phiếu và trái phiếu truyền thống, ngày càng nhiều nhà đầu tư bắt đầu chú ý đến lĩnh vực nuôi trồng thủy sản bền vững.

Trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ thủy sản toàn cầu không ngừng gia tăng, còn nhiều nguồn lợi thủy sản tự nhiên đang chịu áp lực khai thác, các mô hình nuôi trồng có trách nhiệm không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn mở ra tiềm năng sinh lời hấp dẫn.

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ nuôi trồng thủy sản bền vững là gì, vì sao lĩnh vực này có thể giúp đa dạng hóa danh mục đầu tư, những cơ hội đáng chú ý và các rủi ro cần cân nhắc.

Sự phát triển của ngành nuôi trồng thủy sản bền vững

Nuôi trồng thủy sản bền vững là hoạt động nuôi cá, động vật có vỏ và các sinh vật thủy sinh khác theo phương thức hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường, duy trì sự cân bằng của hệ sinh thái và bảo đảm năng suất lâu dài. Ngược lại, các phương pháp nuôi trồng truyền thống có thể gây ô nhiễm nguồn nước, làm suy thoái môi trường sống và gia tăng áp lực lên nguồn cá tự nhiên được khai thác để sản xuất thức ăn chăn nuôi. Ngành này hiện đóng vai trò quan trọng trong nguồn cung thực phẩm toàn cầu. Nuôi trồng thủy sản đang cung cấp gần 60% lượng thủy sản trên thế giới và được đánh giá là một trong những nguồn cung cấp protein động vật có dấu chân carbon thấp nhất, đồng thời tạo ra lượng khí thải nhà kính tương đối ít. Khi bình luận về báo cáo năm 2025 của Ngân hàng Thế giới và Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF), Sergio Nates, Giám đốc cấp cao phụ trách lĩnh vực nuôi trồng thủy sản tại WWF, nhận định rằng nuôi trồng thủy sản là một trong những phương thức sản xuất protein động vật bền vững nhất. Theo ông, đây là giải pháp thiết yếu để đáp ứng nhu cầu lương thực của dân số thế giới ngày càng tăng. Các nhà đầu tư cũng dần nhận ra rằng những doanh nghiệp áp dụng phương pháp sản xuất bền vững thường có lợi thế nhờ chính sách hỗ trợ, sự ưu tiên của thị trường và khả năng duy trì hoạt động ổn định trước biến động. Những yếu tố này có thể góp phần cải thiện hiệu quả tài chính trong dài hạn.

Vì sao nên đa dạng hóa đầu tư vào thủy sản?

Đa dạng hóa là một trong những nguyên tắc quan trọng của chiến lược đầu tư. Ngành nuôi trồng thủy sản mang đến cơ hội tiếp cận một lĩnh vực chủ yếu được thúc đẩy bởi nhu cầu thực phẩm, vốn có thể biến động khác với thị trường chứng khoán hoặc bất động sản. Việc bổ sung lĩnh vực này vào danh mục có thể giúp phân tán rủi ro, đồng thời tạo thêm cơ hội tăng trưởng. Nhu cầu tiêu thụ chính là động lực quan trọng. Sản lượng thủy sản được dự báo sẽ tăng 14% vào năm 2032, mở ra triển vọng cho các trang trại được quản lý có trách nhiệm, doanh nghiệp cung cấp công nghệ và những đơn vị tham gia chuỗi cung ứng chú trọng phát triển bền vững. Bên cạnh đó, các chứng nhận quốc tế cũng đóng vai trò đáng kể. Những trang trại đạt chứng nhận của Hội đồng Quản lý Nuôi trồng Thủy sản (ASC) hoặc đáp ứng tiêu chuẩn Thực hành Nuôi trồng Thủy sản Tốt nhất (BAP) thường có khả năng bán sản phẩm với mức giá cao hơn và thuận lợi tiếp cận thị trường quốc tế, qua đó góp phần nâng cao lợi nhuận.

Quy mô và tiềm năng của thị trường

Báo cáo "Khai thác tiềm năng nguồn nước" của Ngân hàng Thế giới và WWF đưa ra hai kịch bản phát triển ngành nuôi trồng thủy sản đến năm 2050. Trong kịch bản duy trì tốc độ phát triển như hiện nay, khoản đầu tư 500 tỷ USD có thể giúp sản lượng tăng lên 159 triệu tấn và tạo ra tới 14 triệu việc làm. Ở kịch bản tham vọng hơn, tổng vốn đầu tư 1.500 tỷ USD có thể nâng sản lượng lên 255 triệu tấn, đồng thời hỗ trợ tạo ra tới 22 triệu việc làm. Báo cáo nhấn mạnh rằng để đạt được quy mô này, ngành cần những giải pháp huy động vốn sáng tạo, đặc biệt tại các thị trường mới nổi. Đồng thời, hoạt động sản xuất cũng cần chuyển dịch từ những mô hình nhỏ lẻ sang phương thức nuôi trồng tập trung, có năng suất cao hơn nhưng vẫn bảo đảm tính bền vững.

Những cơ hội đầu tư đáng chú ý

Ngành nuôi trồng thủy sản bền vững mang đến nhiều hình thức tham gia đầu tư khác nhau:

- Trang trại nuôi trồng thủy sản: Góp vốn sở hữu hoặc hợp tác kinh doanh với các trang trại được quản lý có trách nhiệm để thu lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh thủy sản.

- Quỹ đầu tư và quỹ hoán đổi danh mục (ETF): Đầu tư thông qua các quỹ nắm giữ cổ phần của doanh nghiệp nuôi trồng và kinh doanh thủy sản mà không cần trực tiếp tham gia vận hành.

- Doanh nghiệp cung cấp công nghệ: Rót vốn vào những công ty phát triển hệ thống lọc nước, cải tiến thức ăn nuôi trồng và công nghệ giám sát môi trường.

- Chuỗi cung ứng và dịch vụ hậu cần: Khai thác cơ hội trong lĩnh vực bao bì thân thiện với môi trường, vận chuyển bảo quản lạnh và phân phối thủy sản.

Việc lựa chọn những doanh nghiệp có cam kết và thành tích rõ ràng về phát triển bền vững sẽ giúp nhà đầu tư hướng đến cả hai mục tiêu: tạo ra tác động tích cực cho môi trường và gia tăng giá trị tài chính.

Quản lý rủi ro khi đầu tư

Giống như bất kỳ lĩnh vực đầu tư nào khác, nuôi trồng thủy sản bền vững cũng tiềm ẩn những rủi ro nhất định. Dịch bệnh bùng phát, thay đổi chính sách quản lý và các tác động liên quan đến biến đổi khí hậu đều có thể ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh và lợi nhuận. Những doanh nghiệp sở hữu hệ thống quản lý môi trường chặt chẽ, công khai minh bạch thông tin và ứng dụng công nghệ hiện đại thường có khả năng ứng phó tốt hơn trước các thách thức này. Ngoài ra, nhà đầu tư có thể phân bổ vốn vào nhiều loài thủy sản, khu vực địa lý và mô hình kinh doanh khác nhau nhằm hạn chế tác động từ những vấn đề phát sinh tại từng địa phương.

Triển vọng phát triển dài hạn

Nuôi trồng thủy sản bền vững không còn là một thị trường ngách mà đang trở thành ngành kinh tế phát triển trên phạm vi toàn cầu, phù hợp với những xu hướng dài hạn về môi trường và tăng trưởng kinh tế. Khi người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các sản phẩm thủy sản có nguồn gốc rõ ràng và được sản xuất có trách nhiệm, những doanh nghiệp đáp ứng tốt các yêu cầu này sẽ có nhiều lợi thế để mở rộng hoạt động.

Trước khi quyết định đầu tư, bạn nên kiểm tra xem trang trại hoặc doanh nghiệp có sở hữu chứng nhận ASC hay BAP hay không, có công bố báo cáo môi trường minh bạch và có hoạt động tại nhiều khu vực khác nhau hay không. Bắt đầu với một khoản vốn nhỏ thông qua quỹ đầu tư cũng là cách tiếp cận hợp lý, giúp bạn từng bước tìm hiểu đặc điểm của ngành trước khi cân nhắc góp vốn trực tiếp vào các doanh nghiệp nuôi trồng thủy sản.