Quan niệm về việc tạo dựng sự giàu có đã thay đổi đáng kể trong vài thập kỷ qua. Trước đây, quá trình tạo ra của cải phụ thuộc nhiều vào các tài sản hữu hình như đất đai, nhà máy và nguồn nhân lực.

Ngày nay, công nghệ đã trở thành một trong những động lực mạnh mẽ nhất thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tác động đến mọi khía cạnh, từ các mô hình kinh doanh và hoạt động đầu tư cho đến thu nhập cá nhân và thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, liệu công nghệ có thực sự được coi là nhân tố tối ưu giúp nhân lên sự thịnh vượng?

Công nghệ chắc chắn đã thay đổi cách thức tạo ra giá trị, song sức mạnh thực sự của nó lại nằm ở khả năng nâng cao năng suất, mở rộng cơ hội và tạo điều kiện cho việc mở rộng quy mô.

Công nghệ nhân lên sự thịnh vượng như thế nào

Về bản chất, công nghệ đóng vai trò như một yếu tố nhân rộng hiệu quả, giúp con người và doanh nghiệp đạt được nhiều kết quả hơn với nguồn lực ít hơn. Khác với các loại tài sản truyền thống vốn thường đòi hỏi sự gia tăng tương ứng về nhân lực và vốn đầu tư, công nghệ cho phép sản lượng tăng trưởng theo cấp số nhân.

Ví dụ, một ứng dụng phần mềm duy nhất có thể phục vụ hàng triệu người dùng trên toàn thế giới mà không cần đến hàng triệu nhân viên. Các nền tảng kỹ thuật số, điện toán đám mây và hệ thống tự động hóa cho phép doanh nghiệp cắt giảm chi phí, đồng thời nâng cao hiệu quả và mở rộng phạm vi tiếp cận.

Sự phát triển của thương mại điện tử là một ví dụ điển hình. Các doanh nghiệp nhỏ – vốn trước đây chỉ phục vụ khách hàng tại địa phương – nay đã có thể tiếp cận khách hàng toàn cầu thông qua các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Tương tự, những người sáng tạo nội dung, nhà giáo dục và người làm việc tự do cũng tận dụng các công cụ kỹ thuật số để kiếm thu nhập từ kỹ năng và kiến ​​thức của mình trên phạm vi toàn cầu.

Công nghệ cũng đã định hình lại các cơ hội đầu tư. Các nền tảng công nghệ tài chính (fintech) đã giúp việc đầu tư trở nên dễ tiếp cận hơn thông qua việc cung cấp các ứng dụng giao dịch trên thiết bị di động, dịch vụ ngân hàng số và các công cụ đầu tư tự động. Khả năng tiếp cận rộng rãi này cho phép các cá nhân tham gia vào những thị trường mà trước đây vốn chủ yếu dành cho các tổ chức hoặc nhà đầu tư giàu có.

Lợi thế về năng suất

Một trong những lập luận thuyết phục nhất cho thấy công nghệ là yếu tố nhân rộng sự thịnh vượng chính là tác động của nó đối với năng suất.

Trong lịch sử, các bước đột phá công nghệ quan trọng – từ động cơ hơi nước đến điện năng và máy tính – đã thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhờ việc nâng cao hiệu quả hoạt động. Ngày nay, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và phân tích dữ liệu cũng đang đóng vai trò tương tự.

Các công cụ AI có thể tự động hóa những công việc lặp đi lặp lại, phân tích các tập dữ liệu khổng lồ, cải thiện dịch vụ khách hàng và đẩy nhanh quá trình ra quyết định. Các doanh nghiệp ứng dụng AI thường ghi nhận sự gia tăng về hiệu suất và quy trình làm việc nhanh chóng hơn. Các nghiên cứu của giới chuyên môn về AI tạo sinh đã cho thấy sự cải thiện rõ rệt về năng suất ở những người lao động sử dụng các công cụ hỗ trợ bằng AI. Năng suất cao hơn thường dẫn đến sản lượng tăng, hiệu quả kinh doanh được nâng cao và thu nhập có khả năng tăng lên; tất cả những yếu tố này đều góp phần tạo ra của cải.

Góc nhìn chuyên gia: Công nghệ phát huy hiệu quả tốt nhất khi đóng vai trò là công cụ khuếch đại

Erik Brynjolfsson là Giáo sư tại Đại học Stanford kiêm Giám đốc Phòng thí nghiệm Kinh tế Kỹ thuật số Stanford. Ông là một trong những nhà nghiên cứu hàng đầu về mối quan hệ giữa công nghệ kỹ thuật số và tăng trưởng kinh tế. Ông cho rằng không nên xem công nghệ đơn thuần là yếu tố thay thế sức lao động của con người, mà thay vào đó, hãy coi nó là công cụ giúp khuếch đại năng lực con người.

Dựa trên các nghiên cứu và thảo luận công khai của ông về AI và năng suất, công nghệ mang lại giá trị kinh tế lớn nhất khi các tổ chức tái thiết kế quy trình làm việc, đầu tư vào phát triển kỹ năng và kết hợp chuyên môn của con người với các công cụ kỹ thuật số. Nói cách khác, bản thân công nghệ không tạo ra của cải; nó giúp nâng cao năng lực của con người trong việc tạo ra của cải đó.

Quan điểm này làm nổi bật một thực tế quan trọng: việc sở hữu công nghệ không quan trọng bằng việc sử dụng nó một cách hiệu quả.

Thách thức và hạn chế

Mặc dù sở hữu tiềm năng to lớn, công nghệ không phải là con đường tự động dẫn đến sự giàu có. Tình trạng bất bình đẳng trong việc tiếp cận công nghệ vẫn tồn tại giữa các khu vực và các nhóm thu nhập khác nhau. Những cá nhân có kỹ năng số, vốn và cơ sở hạ tầng công nghệ thường hưởng lợi nhiều hơn so với những người không có các yếu tố này. Thực tế đó đã khiến các nhà kinh tế và các nhà hoạch định chính sách thảo luận về việc liệu tiến bộ công nghệ có thể làm gia tăng khoảng cách về thu nhập và tài sản hay không.

Sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ cũng gây ra những xáo trộn. Tự động hóa có thể thay thế một số công việc nhất định, đồng thời tạo ra nhu cầu về những kỹ năng hoàn toàn mới. Người lao động và doanh nghiệp không kịp thích nghi có thể gặp nhiều khó khăn trong giai đoạn chuyển đổi. Các rủi ro về an ninh mạng, lo ngại về quyền riêng tư dữ liệu và sự phụ thuộc vào hệ thống kỹ thuật số là những thách thức đi kèm với sự phát triển của công nghệ.

Tương lai của việc tạo dựng sự thịnh vượng

Công nghệ nhiều khả năng sẽ tiếp tục là động lực chính thúc đẩy quá trình tạo dựng sự thịnh vượng trong những thập kỷ tới. Trí tuệ nhân tạo, công nghệ năng lượng tái tạo, robot, công nghệ sinh học và tài chính kỹ thuật số đang định hình lại các ngành công nghiệp và tạo ra những thị trường mới. Tuy nhiên, bản thân công nghệ không phải là lời giải đáp cuối cùng; giá trị của nó còn phụ thuộc vào giáo dục, sự đổi mới, khả năng thích ứng và các quyết định của con người.

Bài học rút ra rất đơn giản: công nghệ có thể là công cụ nhân lên tài sản phi thường, nhưng sức mạnh thực sự của nó chỉ bộc lộ khi được kết hợp với kiến ​​thức, sự sáng tạo và tinh thần không ngừng học hỏi. Trong nền kinh tế hiện đại, những ai thấu hiểu và sử dụng công nghệ một cách hiệu quả sẽ có lợi thế lớn nhất để biến cơ hội thành tài sản bền vững.