Blockchain không còn chỉ là một thuật ngữ công nghệ được nhắc đến rộng rãi.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp lớn đang thử nghiệm ứng dụng công nghệ này để quản lý dòng tiền trên quy mô lớn, từ việc chuyển tiền giữa các công ty con đến theo dõi những khoản phải thu và phải trả.

Không chỉ giúp đẩy nhanh tốc độ thanh toán, blockchain còn có thể giải phóng nguồn vốn, giảm thiểu rủi ro và hỗ trợ bộ phận tài chính kiểm soát hoạt động hiệu quả hơn. Về bản chất, blockchain là một hệ thống sổ cái kỹ thuật số dùng chung, trong đó tất cả các bên tham gia đều có thể xem cùng một dữ liệu giao dịch và những thông tin đã được ghi nhận không thể âm thầm chỉnh sửa về sau. Dưới đây là tám cách doanh nghiệp ứng dụng công nghệ này trong quản lý ngân quỹ, bộ phận chịu trách nhiệm quản lý tiền mặt, nguồn vốn và rủi ro tài chính.

1. Tối ưu hóa thanh khoản theo thời gian thực

Một số tập đoàn đa quốc gia sử dụng blockchain để theo dõi ngay lập tức tình hình tiền mặt tại các công ty con và trên nhiều loại tiền tệ khác nhau. Khi tất cả dòng tiền được ghi nhận trên cùng một hệ thống sổ cái dùng chung, bộ phận quản lý ngân quỹ có thể nhanh chóng xác định nguồn tiền nhàn rỗi, điều chuyển vốn đến những nơi cần thiết và thực hiện các khoản đầu tư ngắn hạn kịp thời hơn. Nhờ đó, doanh nghiệp sử dụng vốn lưu động hiệu quả hơn mà không phải chờ đợi các báo cáo riêng lẻ từ nhiều ngân hàng.

2. Tự động hóa thanh toán xuyên biên giới

Thay vì phải chuyển tiền qua nhiều tầng ngân hàng đại lý, tức những ngân hàng trung gian hỗ trợ thực hiện giao dịch quốc tế, các doanh nghiệp đang từng bước áp dụng hệ thống bù trừ và thanh toán dựa trên blockchain. Cơ chế bù trừ cho phép đối trừ các khoản nợ giữa những công ty trong cùng tập đoàn, nhờ đó chỉ cần chuyển phần chênh lệch còn lại.

Phương pháp này có thể rút ngắn thời gian hoàn tất thanh toán từ vài ngày xuống còn vài giờ, đồng thời giảm tổn thất phát sinh từ việc chuyển đổi ngoại tệ, đặc biệt đối với những doanh nghiệp sở hữu chuỗi cung ứng toàn cầu phức tạp.

3. Hợp đồng thông minh cho các khoản thanh toán có điều kiện

Hợp đồng thông minh là những chương trình nhỏ hoạt động trên nền tảng blockchain, có khả năng tự động thực hiện hành động đã thỏa thuận khi các điều kiện xác định trước được đáp ứng. Không chỉ dừng lại ở việc tự động xử lý hóa đơn, công nghệ này còn được ứng dụng trong những khoản thanh toán phụ thuộc vào điều kiện hoặc kết quả thực hiện công việc, chẳng hạn như thanh toán theo tiến độ trong xây dựng hoặc chi trả tiền bản quyền.

Hệ thống sổ cái tự động xác nhận khi các điều kiện thanh toán được đáp ứng, qua đó hạn chế tranh chấp và giúp doanh nghiệp dự đoán các khoản tiền chi ra chính xác hơn.

4. Mã hóa tài sản để tiếp cận nguồn vốn

Mã hóa tài sản là quá trình chuyển đổi tài sản thực, chẳng hạn như hàng tồn kho, các khoản phải thu hoặc quyền sở hữu trí tuệ, thành những đơn vị tài sản số được ghi nhận trên blockchain. Doanh nghiệp có thể sử dụng các đơn vị tài sản số này làm tài sản bảo đảm hoặc bán cho các nhà đầu tư tổ chức. Điều đó mở ra những kênh huy động vốn mới bên cạnh hình thức tài trợ truyền thống qua ngân hàng, vốn thường mất nhiều thời gian hơn.

Nguyên tắc tương tự cũng có thể được áp dụng để huy động vốn. Một số doanh nghiệp thực hiện phát hành chứng khoán dưới dạng tài sản số, trong đó các đơn vị tài sản số đại diện cho quyền sở hữu một phần hoặc quyền lợi đối với tài sản hay doanh nghiệp. Giống như những hình thức chào bán đầu tư khác, hoạt động này phải tuân thủ các quy định pháp luật và tiềm ẩn rủi ro đối với nhà đầu tư. Vì vậy, việc tham khảo ý kiến tư vấn pháp lý là một phần quan trọng của quá trình triển khai.

5. Đổi mới hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng

Blockchain mang đến cho bên mua, nhà cung cấp và ngân hàng một hệ thống thông tin chung về hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng. Việc theo dõi hàng hóa, hóa đơn và thanh toán theo thời gian thực giúp giảm chậm trễ, đồng thời tạo điều kiện để nhà cung cấp tham gia các chương trình thanh toán sớm nhanh hơn. Nhờ đó, dòng tiền của cả bên mua lẫn bên bán đều được cải thiện, đặc biệt trong những chuỗi cung ứng phân tán với nhiều nhà cung cấp nhỏ.

Hệ thống dữ liệu dùng chung này cũng hỗ trợ quản lý hàng tồn kho. Khả năng cập nhật thông tin theo thời gian thực cho phép doanh nghiệp theo dõi lượng hàng dự trữ, nắm bắt nhu cầu và tự động đặt hàng bổ sung. Nhờ vậy, doanh nghiệp có thể giảm lượng vốn bị tồn đọng trong hàng hóa lưu kho.

6. Phòng ngừa linh hoạt rủi ro tỷ giá và lãi suất

Các bộ phận quản lý ngân quỹ đang thử nghiệm những công cụ phái sinh được triển khai trực tiếp trên blockchain và các giải pháp phòng ngừa rủi ro dưới dạng tài sản số nhằm ứng phó với biến động tỷ giá hối đoái và lãi suất. Việc ghi nhận những giao dịch phòng ngừa rủi ro này trên blockchain giúp doanh nghiệp thể hiện rõ mức độ tiếp xúc với rủi ro, đồng thời giảm rủi ro thanh toán, tức nguy cơ một bên không thực hiện nghĩa vụ chuyển giao theo thỏa thuận, trong khi vẫn bảo đảm tuân thủ các quy định pháp luật.

7. Tăng cường phòng chống gian lận và bảo đảm tính toàn vẹn giao dịch

Sổ cái blockchain có khả năng lưu giữ dữ liệu lâu dài và hỗ trợ kiểm tra, đối chiếu, nhờ đó góp phần bảo vệ những khoản thanh toán doanh nghiệp có giá trị lớn. Do nhiều bên phải tham gia xác thực từng bản ghi, các hành vi chuyển tiền gian lận, lập hóa đơn trùng lặp hoặc thao túng dữ liệu nội bộ trở nên khó thực hiện hơn. Hiện nay, một số doanh nghiệp còn tích hợp các cơ chế xác minh bằng mật mã vào quy trình quản lý ngân quỹ nhằm tăng cường kiểm soát nội bộ.

Công nghệ mật mã cũng góp phần bảo vệ những dữ liệu liên quan đến giao dịch, chẳng hạn như hồ sơ tài chính và tài sản trí tuệ, trước nguy cơ truy cập trái phép. Trong cuốn sách xuất bản năm 2016 mang tên Cuộc cách mạng Blockchain, Don Tapscott, hiện là Chủ tịch điều hành Viện Nghiên cứu Blockchain, cùng con trai Alex Tapscott cho rằng hệ thống sổ cái dùng chung có thể tạo dựng lòng tin giữa những bên vốn không quen biết nhau.

8. Đơn giản hóa kiểm toán và báo cáo tuân thủ

Các bản ghi trên blockchain có thể được xác minh, gắn dấu thời gian và cho phép phát hiện dấu hiệu chỉnh sửa trái phép, khiến công nghệ này trở thành công cụ hữu ích đối với hoạt động kiểm toán. Một số doanh nghiệp đang tự động hóa quy trình tuân thủ bằng cách liên kết trực tiếp các quy tắc báo cáo với giao dịch trên blockchain. Cách làm này giúp giảm công việc đối soát thủ công, vốn đòi hỏi nhiều thời gian để so khớp dữ liệu giữa các hệ thống, đồng thời duy trì hồ sơ kế toán trong trạng thái sẵn sàng phục vụ kiểm toán bất cứ lúc nào.

Đối với phần lớn doanh nghiệp, cách tiếp cận đơn giản nhất là bắt đầu với một ứng dụng có phạm vi cụ thể, chẳng hạn như thanh toán giữa các công ty con hoặc triển khai chương trình thanh toán sớm cho những nhà cung cấp chủ chốt. Việc vận hành thử nghiệm song song với hệ thống hiện có sẽ giúp doanh nghiệp đánh giá mức tiết kiệm thực tế trước khi mở rộng quy mô. Đồng thời, xác minh ngay từ đầu rằng kiểm toán viên, ngân hàng và cơ quan quản lý chấp nhận những hồ sơ được ghi nhận trên blockchain sẽ giúp tránh phát sinh chi phí lớn do phải điều chỉnh hoặc thực hiện lại quy trình về sau.