Điều khiến nhiều người làm vườn bất ngờ về cây việt quất là chúng có thể sống và cho quả liên tục từ 15 đến 20 năm, thậm chí lâu hơn nếu được chăm sóc đúng cách.
Mùa hè đầu tiên khi bạn thưởng thức một quả việt quất do chính mình trồng, còn ấm dưới ánh nắng mặt trời và ngọt đậm đà theo cách mà những quả mua sẵn khó có thể sánh được, đó sẽ là một trải nghiệm hoàn toàn khác biệt.
Thành quả ấy xứng đáng với sự kiên nhẫn và công sức bỏ ra ngay từ những bước chuẩn bị ban đầu.
Không phải tất cả các giống việt quất đều phù hợp với mọi vùng khí hậu. Các giống việt quất bụi cao miền Bắc là lựa chọn phổ biến nhất và phù hợp với phần lớn các khu vườn gia đình. Các giống lai bụi cao miền Nam chịu được mùa đông ấm áp hơn và thường cho quả sớm. Giống việt quất mắt thỏ phát triển mạnh trong điều kiện mùa hè nóng bức. Trong khi đó, các giống việt quất bụi thấp có khả năng chịu lạnh tốt nhất, phát triển thành những thảm cây thấp phủ sát mặt đất.
Nên trồng từ hai giống trở lên có thời gian ra hoa trùng nhau. Mặc dù cây việt quất vẫn có thể đậu quả khi trồng đơn lẻ, nhưng việc thụ phấn chéo sẽ giúp quả to hơn và năng suất cao hơn đáng kể. Thông thường, khoảng hai cây cho mỗi người là đủ để đáp ứng nhu cầu ăn tươi, làm bánh và bảo quản trong suốt mùa thu hoạch.
Việt quất là loài cây ưa đất chua, và đây chính là yếu tố quyết định liệu cây có phát triển mạnh mẽ hay chỉ tồn tại cầm chừng. Độ pH lý tưởng của đất nằm trong khoảng từ 4,5 đến 5,5. Trong khi đó, phần lớn đất vườn thông thường lại có độ kiềm cao hơn mức cây cần, vì vậy cần được cải tạo trước khi trồng.
Hãy kiểm tra độ pH của đất trước khi bắt đầu thay vì phỏng đoán. Để giảm độ pH, bạn có thể bổ sung than bùn rêu và vụn vỏ thông vào khu vực trồng, đồng thời sử dụng lưu huỳnh theo đúng hướng dẫn trên bao bì sản phẩm. Với đất sét nặng, nên trộn thêm than bùn với tỷ lệ tối đa khoảng một phần ba hỗn hợp đất hoặc cân nhắc làm luống trồng cao để tăng khả năng thoát nước. Bổ sung chất hữu cơ như lá cây đã phân hủy, lá thông hoặc lá khô nghiền nhỏ vào lớp đất mặt sâu khoảng 20–30 cm. Tránh sử dụng các loại phân chuồng có hàm lượng muối cao ngay thời điểm mới trồng cây.
Khi trồng, đặt phần gốc cây ngang bằng với mặt đất, trong khi bộ rễ nằm ngay dưới bề mặt đất. Lấp đất đã được cải tạo xung quanh gốc và tưới đẫm nước để đất ổn định.
Sau đó, phủ một lớp vật liệu giữ ẩm dày khoảng 5–10 cm bằng lá thông, vỏ thông hoặc lá cây nghiền nhỏ. Giữ lớp phủ cách thân cây khoảng 5–8 cm để tránh tình trạng ẩm quá mức quanh gốc. Trong một hoặc hai năm đầu tiên, nên ngắt bỏ các nụ hoa xuất hiện trên cây. Việc để cây non kết quả quá sớm sẽ khiến năng lượng bị phân tán khỏi quá trình phát triển bộ rễ. Sự kiên nhẫn ở giai đoạn này sẽ mang lại những vụ thu hoạch lớn hơn và ổn định hơn khi cây trưởng thành.
Việt quất có hệ rễ nông và dạng sợi nên rất dễ bị khô hạn. Trong hai năm đầu, cây cần khoảng 2,5–5 cm nước mỗi tuần. Hệ thống tưới thấm chậm là lựa chọn hiệu quả vì giúp nước ngấm sâu mà không làm ướt lá.
Duy trì lớp phủ dày từ 5–10 cm quanh năm để giữ độ ẩm và hỗ trợ duy trì môi trường đất chua. Về phân bón, hãy sử dụng các loại chuyên dành cho cây ưa đất chua như đỗ quyên, trà mi hoặc việt quất. Bón lần đầu vào đầu mùa xuân khi cây bắt đầu phát triển và bón bổ sung sau đó khoảng sáu tuần. Ngừng bón phân vào giữa mùa hè. Việc bón quá nhiều phân có thể khiến cây phát triển cành lá yếu, đồng thời làm giảm năng suất quả.
Trong khoảng bốn năm đầu, cây việt quất hầu như không cần cắt tỉa tạo tán. Sau giai đoạn này, hãy tiến hành cắt tỉa vào cuối mùa đông khi cây đang trong thời kỳ ngủ nghỉ. Loại bỏ các cành chết, cành yếu và những cành mọc chồng chéo lên nhau.
Để duy trì năng suất cao, mỗi năm nên loại bỏ một vài cành già nhất ngay từ gốc. Việt quất cho quả trên các cành non khoảng một năm tuổi, vì vậy việc kích thích cây tạo cành mới sẽ giúp sản lượng luôn ổn định.
Một điều chắc chắn là chim sẽ phát hiện những chùm quả chín trước cả bạn. Dùng lưới phủ trên khung hoặc cọc đỡ là biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ mùa vụ. Hãy che kín các khoảng hở gần mặt đất và tháo lưới sau khi kết thúc thu hoạch.
Quả việt quất thường chuyển sang màu xanh trước khi thực sự chín hoàn toàn. Sau khi đổi màu, hãy chờ thêm khoảng 7–10 ngày để quả đạt độ ngọt tối đa. Những quả chín sẽ dễ dàng tách khỏi cành khi chạm nhẹ bằng tay. Thời gian thu hoạch thường kéo dài nhiều tuần trên cùng một cây, vì vậy hãy kiểm tra cây vài ngày một lần trong giai đoạn cao điểm.
Trồng các loại quả mọng tại nhà là cách đơn giản nhưng vô cùng thú vị để thưởng thức những trái cây tươi ngon, ngọt tự nhiên ngay từ khu vườn của mình. Với điều kiện ánh sáng, chăm sóc và môi trường phát triển phù hợp, những quả mọng tự trồng thường có hương vị vượt trội hơn so với sản phẩm mua sẵn. Dù được trồng trong vườn hay trong chậu, bất kỳ ai cũng có thể tận hưởng niềm vui khi tự tay thu hoạch những trái quả ngọt lành và tươi mới ngay tại nhà.