Đã có một thời điểm mà công nghệ xanh không còn chỉ là một xu hướng nhất thời mà trở thành tiêu chuẩn phát triển mới của nền kinh tế toàn cầu.
Hiện nay, lĩnh vực này không còn là thị trường ngách chỉ được thúc đẩy bởi trợ cấp hay những nhà đầu tư mang tính lý tưởng.
Nền kinh tế xanh đã vượt mốc 5 nghìn tỷ đô la giá trị và được dự báo sẽ đạt khoảng 7 nghìn tỷ đô la vào năm 2030, trở thành lĩnh vực tăng trưởng nhanh thứ hai thế giới chỉ sau công nghệ. Với các doanh nghiệp vẫn xem phát triển bền vững là lựa chọn phụ, tốc độ tăng trưởng này chính là tín hiệu rõ ràng cho thấy cuộc chơi đã thay đổi.
Patrick Herhold, Giám đốc điều hành và đối tác cấp cao tại Tập đoàn Tư vấn Boston, cho biết: “Cơ hội thương mại trong nền kinh tế xanh trải rộng trên nhiều ngành nghề và khu vực khác nhau. Với khoảng 2 nghìn tỷ đô la tăng trưởng dự kiến trong 5 năm tới, vẫn còn rất nhiều cơ hội để các doanh nghiệp khai thác.”
Chi phí giảm mạnh là một trong những lý do quan trọng khiến công nghệ xanh bùng nổ nhanh chóng. Giá điện từ năng lượng mặt trời đã giảm khoảng 82% trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2019 và xu hướng này vẫn tiếp tục. Chi phí pin lithium cũng giảm gần 90% kể từ năm 2010, trong khi điện gió ngoài khơi giảm khoảng 50% trong cùng thời gian. Khi bài toán kinh tế trở nên hiệu quả như vậy, việc áp dụng công nghệ xanh không còn cần đến sự ép buộc. Các doanh nghiệp và người tiêu dùng tự động chuyển đổi đơn giản vì đây là lựa chọn tiết kiệm hơn.
Sự phát triển của công nghệ xanh không chỉ tập trung ở một vài trung tâm công nghệ lớn mà đang lan rộng sang nhiều khu vực từng không được xem là đầu tàu kinh tế. Các trang trại điện gió ở vùng nông thôn, nhà máy sản xuất pin tại các thành phố quy mô trung bình hay cơ sở lưu trữ năng lượng tại các khu công nghiệp cũ đều đang tạo ra việc làm thực tế và nguồn thu thuế mới cho địa phương.
Thị trường công nghệ xanh và phát triển bền vững được dự báo sẽ đạt gần 74 tỷ đô la vào năm 2030, phần lớn nhờ sự kết hợp của trí tuệ nhân tạo và áp lực tuân thủ tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị từ các quỹ đầu tư lớn.
Áp lực từ các tiêu chuẩn bền vững hiện nay quan trọng hơn nhiều người nghĩ. Các quỹ hưu trí và tổ chức đầu tư lớn đã bắt đầu đưa yếu tố phát triển bền vững vào tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp. Điều đó đồng nghĩa với việc những công ty không có chiến lược xanh rõ ràng đang dần gặp bất lợi thực sự trong việc huy động vốn chứ không chỉ đơn thuần là vấn đề hình ảnh thương hiệu.
Hai công nghệ từng bị xem là “vẫn còn xa mới khả thi” hiện đang bắt đầu tạo ra bước tiến rõ rệt. Hệ thống thu giữ carbon giờ đây có thể giữ lại tới 90% lượng khí CO2 phát thải trong một số quy trình công nghiệp. Đây là con số rất đáng chú ý đối với các ngành khó điện hóa như thép và xi măng.
Trong khi đó, hydro sạch được sản xuất bằng năng lượng tái tạo thay vì nhiên liệu hóa thạch đang mở rộng quy mô nhanh chóng tại châu Âu và nhiều khu vực ở châu Á. Các khoản đầu tư cho cơ sở hạ tầng liên quan cũng đang tăng tốc đáng kể.
Dĩ nhiên, đây chưa phải giải pháp hoàn hảo. Công nghệ thu giữ carbon vẫn cần lượng năng lượng lớn để vận hành, còn hydro xanh vẫn có chi phí sản xuất cao khi triển khai ở quy mô lớn. Tuy nhiên, điều quan trọng là cả hai đang chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang triển khai thương mại thực tế, điều này làm thay đổi hoàn toàn cách nhìn về hiệu quả kinh tế của chúng.
Theo phân tích chung của Tập đoàn Tư vấn Boston và Diễn đàn Kinh tế Thế giới, hiện nay hơn 55% lượng khí thải toàn cầu đã có thể được xử lý bằng các công nghệ có tính cạnh tranh về chi phí. Khoảng 20% lượng phát thải khác cũng có thể được giải quyết nếu có chính sách hỗ trợ phù hợp với mức chi phí tăng thêm không quá lớn.
Đây là bức tranh hoàn toàn khác so với chỉ vài năm trước, khi các giải pháp sạch vẫn đắt đỏ hơn đáng kể so với nhiên liệu hóa thạch trong hầu hết lĩnh vực.
Năng lượng và giao thông vẫn là hai khu vực tăng trưởng cốt lõi, nhưng các giải pháp kinh tế tuần hoàn, công nghệ nông nghiệp bền vững và cơ sở hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu cũng đang mở rộng với tốc độ rất nhanh.
Những doanh nghiệp đầu tư sớm vào các lĩnh vực này hiện liên tục vượt trội hơn các đối thủ truyền thống về tốc độ tăng trưởng doanh thu. Dữ liệu ngày càng chứng minh điều mà những người tiên phong từng đặt cược: phát triển xanh không còn là chi phí phải gánh chịu mà đang trở thành lợi thế cạnh tranh thực sự.