Hãy thử hình dung một thành phố rộn ràng tiếng máy móc, cần cẩu vươn cao khắp bầu trời, công nhân đội mũ bảo hộ làm việc không ngừng, và những con đường treo đầy biểu ngữ mới tinh.

Thế vận hội vẫn còn vài năm nữa mới diễn ra, nhưng sự thay đổi đã bắt đầu từ rất sớm.

Việc đăng cai không chỉ đơn giản là xây dựng các sân vận động, mà còn là quá trình tái định hình toàn bộ một đô thị để chào đón vận động viên, du khách và ánh nhìn của cả thế giới. Vậy các thành phố chủ nhà thực sự chuẩn bị cho sự kiện khổng lồ này như thế nào? Hãy cùng khám phá phía sau hậu trường.

Xây dựng nhiều hơn cả sân vận động

Điều đầu tiên nhiều người nghĩ đến thường là các đấu trường thể thao. Đúng là chúng đóng vai trò quan trọng, nhưng thử thách thực sự còn lớn hơn rất nhiều. Thành phố chủ nhà phải xây dựng làng vận động viên, trung tâm truyền thông cho báo chí và hệ thống giao thông đủ sức phục vụ hàng trăm nghìn người cùng lúc.

1. Các sân vận động phải đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế nghiêm ngặt, từ kích thước hồ bơi cho đến độ cong của đường chạy đều được kiểm tra và phê duyệt kỹ lưỡng.

2. Làng vận động viên không chỉ là nơi ở mà giống như một thành phố thu nhỏ với phòng tập, khu ăn uống và trung tâm y tế đầy đủ.

3. Đường sá, sân bay và hệ thống đường sắt thường được nâng cấp quy mô lớn nhằm tránh tình trạng tắc nghẽn khi người hâm mộ đổ về.

Những dự án này không chỉ phục vụ Thế vận hội mà còn tạo nên di sản lâu dài. Một tuyến tàu điện ngầm được xây dựng cho sự kiện, chẳng hạn, có thể trở thành phương tiện đi lại hằng ngày của người dân nhiều năm sau lễ bế mạc.

Đồng hồ luôn chạy không ngừng

Điều khiến công tác chuẩn bị trở nên căng thẳng chính là thời gian. Các thành phố thường giành quyền đăng cai trước khoảng bảy năm — nghe có vẻ dài, nhưng khi phải cải tổ toàn bộ cơ sở hạ tầng, bảy năm đôi khi trôi qua nhanh như vài tháng.

Vì thế, các mốc thời hạn gần như mang tính tuyệt đối. Những sự kiện thử nghiệm thường được tổ chức trước Thế vận hội nhiều tháng để kiểm tra địa điểm thi đấu, hệ thống vận hành và đội ngũ nhân sự. Nếu một nhà thi đấu bơi lội chưa hoàn thiện kịp cho giải kiểm tra, đó là dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng và đồng nghĩa với việc các đội thi công phải làm việc ngày đêm.

An ninh và an toàn là ưu tiên hàng đầu

Khi hàng trăm nghìn du khách tập trung về cùng một nơi, vấn đề an toàn trở thành ưu tiên số một. Chuẩn bị cho Thế vận hội đồng nghĩa với việc lên kế hoạch cho mọi tình huống, từ kiểm soát đám đông đến các trường hợp khẩn cấp về y tế.

1. Lực lượng an ninh phối hợp giữa nhiều cơ quan trong nước và quốc tế.

2. Các cuộc diễn tập khẩn cấp mô phỏng tình huống thật như sơ tán hoặc mất điện đột ngột.

3. Nhân viên y tế, xe cứu thương và phòng khám được bố trí tại tất cả địa điểm thi đấu.

Khán giả thường chỉ thấy phần nổi như kiểm tra an ninh ở cổng vào sân vận động. Nhưng phía sau là nhiều lớp kế hoạch chi tiết nhằm đảm bảo vận động viên và du khách có thể tập trung tận hưởng các cuộc tranh tài mà không phải lo lắng về sự an toàn.

Đào tạo lực lượng tình nguyện viên khổng lồ

Một yếu tố thường bị bỏ quên là vai trò của tình nguyện viên — những con người giúp Thế vận hội vận hành trơn tru. Con số này có thể lên tới hàng chục nghìn người. Họ hướng dẫn du khách lạc đường, hỗ trợ phiên dịch cho vận động viên và giữ cho các sự kiện diễn ra suôn sẻ.

Quá trình tuyển chọn và đào tạo bắt đầu từ nhiều năm trước. Tình nguyện viên được học cách quản lý đám đông, trả lời câu hỏi bằng nhiều ngôn ngữ và giữ bình tĩnh khi xảy ra sự cố. Hãy tưởng tượng bạn là người giúp một vận động viên marathon tìm thấy gia đình sau khi về đích — chính những khoảnh khắc nhân văn ấy khiến Thế vận hội trở nên gần gũi và đáng nhớ.

Bài toán cân bằng kinh tế

Đăng cai Thế vận hội đòi hỏi chi phí khổng lồ, đôi khi lên tới hàng tỷ đô la. Các thành phố phải cân nhắc kỹ giữa chi phí ngắn hạn và lợi ích dài hạn.

1. Một số khoản đầu tư như nhà ở hoặc hệ thống giao thông có thể mang lại lợi ích trong nhiều thập kỷ.

2. Những công trình tạm thời cần được tính toán cẩn thận để không trở thành các khu vực bỏ hoang sau sự kiện.

3. Doanh nghiệp địa phương thường hưởng lợi lớn, từ nhà hàng cho đến cửa hàng lưu niệm.

Sự cân bằng này vô cùng phức tạp. Nếu được quản lý tốt, Thế vận hội có thể thúc đẩy tăng trưởng và niềm tự hào quốc gia. Ngược lại, việc lập kế hoạch thiếu hiệu quả có thể để lại các công trình không sử dụng và gánh nặng tài chính lâu dài. Vì vậy, chiến lược tài chính quan trọng không kém gì việc xây dựng cơ sở vật chất.

Quảng bá bản sắc văn hóa

Thế vận hội không chỉ là sự kiện thể thao mà còn là sân khấu thể hiện bản sắc dân tộc. Thành phố chủ nhà chuẩn bị những lễ khai mạc và bế mạc công phu nhằm giới thiệu văn hóa của mình tới khán giả toàn cầu. Điều này đòi hỏi nhiều năm chuẩn bị cho âm nhạc, trang phục và biên đạo.

Ngoài các nghi lễ chính, thành phố còn tổ chức lễ hội văn hóa, triển lãm nghệ thuật và chợ địa phương. Với du khách, đây là cơ hội khám phá đời sống bản địa ngoài các trận thi đấu. Với nước chủ nhà, đó là dịp kể câu chuyện của mình trước cả thế giới.

Thích ứng với những điều bất ngờ

Dù kế hoạch có chi tiết đến đâu, những tình huống bất ngờ vẫn luôn xảy ra: thời tiết thay đổi, trục trặc giao thông hay sự cố kỹ thuật đột ngột. Vì vậy, khả năng linh hoạt là yếu tố then chốt.

Trong quá trình chuẩn bị, ban tổ chức luôn xây dựng phương án dự phòng cho hầu hết mọi kịch bản. Xe buýt bổ sung luôn sẵn sàng, máy phát điện được kiểm tra liên tục và đôi khi các địa điểm thay thế cũng được chuẩn bị trước. Mục tiêu không phải là loại bỏ hoàn toàn rủi ro — điều đó gần như không thể mà là xử lý nhanh đến mức phần lớn khán giả thậm chí không nhận ra sự cố đã từng xảy ra.

Tất cả cuối cùng hướng đến điều gì

Khi ngọn lửa Thế vận hội được thắp sáng trên sân vận động, đó không chỉ là thành quả của các vận động viên luyện tập suốt nhiều năm. Đằng sau ánh hào quang ấy còn có những công nhân đặt từng khối bê tông, các nhà quy hoạch thiết kế tuyến giao thông, tình nguyện viên luyện tập cách hỗ trợ du khách và những nhà tổ chức âm thầm giải quyết hàng loạt vấn đề phút chót.

Thế vận hội có thể chỉ kéo dài vài tuần, nhưng quá trình chuẩn bị mất gần một thập kỷ, và tác động của nó còn tồn tại lâu dài hơn thế. Tuyến tàu điện bạn sử dụng mỗi ngày, công viên bạn dạo chơi hay khu nhà ở mới nơi bạn sinh sống đều có thể là một phần của di sản ấy.

Vì vậy, lần tới khi bạn nhìn thấy một thành phố rực sáng dưới ánh đèn Thế vận hội, hãy nhớ rằng đó không chỉ là thể thao. Đó là kết quả của vô số nỗ lực thầm lặng, biến nhiều năm chuẩn bị thành một trải nghiệm hiếm có trong đời cho cả thế giới.