Đứng trước rìa đại dương bao la, thật khó để không bị cuốn hút bởi màu xanh thẳm kéo dài đến tận chân trời. Nhưng vì sao nước biển lại có màu xanh? Câu hỏi tưởng chừng đơn giản ấy lại là sự giao thoa giữa khoa học, ánh sáng và cả chút kỳ diệu của tự nhiên.
Câu trả lời không chỉ dừng lại ở việc “bầu trời phản chiếu xuống mặt nước” dù điều đó cũng góp phần tạo nên sắc xanh quen thuộc.
Vai trò của ánh sáng trong màu sắc đại dương
Ánh sáng Mặt Trời thực chất bao gồm nhiều màu sắc khác nhau, mỗi màu có bước sóng riêng. Khi ánh sáng chiếu xuống mặt biển, nước sẽ hấp thụ một số bước sóng và tán xạ những bước sóng khác.
Những điểm chính:
Nước hấp thụ các bước sóng dài như đỏ, cam và vàng hiệu quả hơn, vì vậy những màu này nhanh chóng mờ dần khi ánh sáng xuyên sâu xuống nước.
Ngược lại, các bước sóng ngắn như xanh lam dễ bị tán xạ và truyền đi xa hơn trong môi trường nước, tạo nên sắc xanh đặc trưng của đại dương.
Ngay cả trong hồ bơi, nước cũng có thể trông xanh nhờ cơ chế hấp thụ chọn lọc này, dù sắc độ không đậm như ngoài biển khơi.
Ví dụ thực tế:
Hãy thử tại nhà bằng cách đổ nước vào một chiếc cốc trong suốt rồi chiếu đèn trắng qua đó. Nếu dùng vật chứa sâu hơn, bạn sẽ thấy ánh sáng truyền qua có xu hướng hơi ngả xanh.
Độ sâu và độ tinh khiết quyết định sắc độ
Màu sắc của biển thay đổi tùy theo độ sâu và mức độ trong sạch của nước.
Những điểm chính:
Những vùng nước nông có đáy cát hoặc san hô thường hiện lên màu ngọc lam hay xanh lục nhạt do ánh sáng phản chiếu từ đáy biển.
Ở khu vực nước sâu, gần như mọi màu khác đều bị hấp thụ, chỉ còn lại sắc xanh đậm như xanh hải quân hoặc xanh sapphire giữa đại dương mênh mông.
Tạp chất như tảo hoặc trầm tích có thể làm thay đổi màu nước, khiến biển chuyển sang xanh lục, nâu hoặc xám ở một số nơi.
Ví dụ thực tế:
Khi lặn biển gần bờ, bạn sẽ nhận thấy nước sát mép biển khác hẳn vùng chỉ sâu thêm vài mét. Cát, thực vật và độ sâu đều tạo nên sự biến đổi rõ rệt về màu sắc.
Ảnh hưởng của bầu trời
Dù bản thân nước có sắc xanh, bầu trời vẫn góp phần làm tăng hoặc thay đổi cảm nhận màu sắc, đặc biệt ở lớp bề mặt.
Những điểm chính:
Vào những ngày nắng trong, bầu trời phản chiếu trên mặt nước khiến màu biển trông sáng và rực rỡ hơn.
Khi trời nhiều mây hoặc giông bão, ngay cả vùng nước xanh đậm cũng có thể trở nên xám hoặc trầm hơn.
Góc chiếu của Mặt Trời ảnh hưởng đến mức độ phản xạ và tán xạ ánh sáng, vì vậy buổi sáng sớm hay chiều muộn thường tạo nên những dải sắc xanh chuyển màu tuyệt đẹp.
Ví dụ thực tế:
Hãy chụp ảnh cùng một vị trí trên biển vào các thời điểm khác nhau trong ngày. Bạn sẽ thấy màu nước thay đổi theo cường độ ánh sáng, độ che phủ mây và góc phản chiếu.
Vì sao có nơi biển trông xanh lục?
Không phải mọi vùng biển đều mang sắc xanh lam đậm. Một số nơi có màu xanh lục do nhiều yếu tố kết hợp.
Những điểm chính:
Nồng độ sinh vật phù du hoặc tảo cao có thể tán xạ ánh sáng xanh lục nhiều hơn, khiến nước trông như màu ngọc bích.
Vùng ven bờ thường chứa nhiều trầm tích, làm thay đổi cách ánh sáng bị tán xạ và tạo nên sắc xanh lục đặc trưng.
Sự thay đổi theo mùa, lượng mưa và nhiệt độ cũng có thể khiến màu nước tạm thời chuyển từ xanh lam sang xanh lục.
Ví dụ thực tế:
Hãy quan sát màu nước tại cửa sông hoặc đầm phá ven biển rồi so sánh với vùng biển xa bờ. Bạn sẽ nhận ra tảo, cát và các yếu tố tự nhiên khác ảnh hưởng mạnh mẽ đến sắc độ.
Màu xanh không chỉ để ngắm nhìn
Sắc xanh của biển không chỉ đẹp mắt mà còn phản ánh nhiều yếu tố môi trường.
Những điểm chính:
Nước biển trong xanh thường cho thấy nồng độ hạt lơ lửng và chất ô nhiễm thấp, tạo điều kiện thuận lợi cho sinh vật biển phát triển.
Các nhà khoa học theo dõi màu đại dương bằng vệ tinh để phát hiện hiện tượng nở hoa của tảo, mức độ trầm tích và sự thay đổi chất lượng nước.
Sự biến đổi màu sắc theo thời gian có thể là dấu hiệu của thay đổi hệ sinh thái, giúp các nhà nghiên cứu bảo vệ môi trường biển.
Ví dụ thực tế:
Lần tới khi bạn bắt gặp một vùng biển xanh trong đặc biệt, hãy nghĩ đến tình trạng môi trường nơi đó. Quan sát màu nước cũng là một cách đơn giản để cảm nhận sức khỏe của đại dương.
Màu xanh của biển là kết quả của ánh sáng, phân tử nước, độ sâu và độ tinh khiết cùng phối hợp. Mỗi lần nhìn ra đại dương, chúng ta đang chứng kiến một bài học về vật lý, hóa học và vẻ đẹp tinh tế của tự nhiên. Lần tới khi đến bãi biển, hãy dành vài phút quan sát cách sắc độ thay đổi theo ánh nắng và làn sóng — màu của biển luôn kể một câu chuyện đang không ngừng chuyển động.
