Mời các bạn ngồi lại một chút. Hãy cùng nói về một trong những cơ hội lớn nhất nhưng thầm lặng nhất đang hình thành trong tài chính toàn cầu hiện nay.
Đây không phải là câu chuyện về trí tuệ nhân tạo hay tiền mã hóa mà là về nợ. Cụ thể hơn, đó là khoảng cách khổng lồ và đầy nghịch lý đang mở ra giữa hai cách cho các nền kinh tế đang phát triển vay vốn.
Chúng ta đang nói đến nợ thị trường mới nổi và một “thực tại chia đôi” nơi trái phiếu phát hành bằng nội tệ kể một câu chuyện hoàn toàn khác so với trái phiếu phát hành bằng đô la Mỹ. Đây không chỉ là thuật ngữ dành cho giới giao dịch trái phiếu; khoảng chênh định giá này là tín hiệu trực tiếp về rủi ro, về những cược tiền tệ, và về nơi dòng tiền thông minh có thể đang hướng đến.
Sự Chia Rẽ Lớn: Hai Thế Giới Trong Một Thị Trường
Trước hết, hãy làm rõ các “nhân vật” chính:
Nợ bằng ngoại tệ mạnh:
Trái phiếu do các quốc gia như Mexico hay Indonesia phát hành nhưng được định danh bằng các đồng tiền “cứng” như đô la Mỹ hoặc euro. Với nhà đầu tư, rủi ro chính nằm ở khả năng trả nợ của quốc gia và biến động lãi suất toàn cầu.
Nợ bằng nội tệ:
Trái phiếu do chính quốc gia đó phát hành bằng đồng tiền của họ, chẳng hạn peso Mexico hay rupiah Indonesia. Ở đây, nhà đầu tư phải đối mặt với ba tầng rủi ro: rủi ro tín dụng, rủi ro lãi suất nội địa và rủi ro tỷ giá. Nếu đồng peso mất giá so với đồng tiền của bạn, lợi nhuận có thể bị “bốc hơi”.
Trong lịch sử, hai thị trường này thường vận động tương đối đồng pha. Nhưng hiện tại thì không còn như vậy.
Sự Lệch Pha: Vì Sao Nợ Nội Tệ Thường Trở Thành “Hàng Giảm Giá”
Sau đại dịch, một khoảng cách đáng kể đã xuất hiện. Ở nhiều thị trường mới nổi lớn, trái phiếu nội tệ thường giao dịch với lợi suất cao hơn (giá thấp hơn) so với trái phiếu ngoại tệ của cùng một chính phủ. Điều này cho thấy thị trường đang định giá rủi ro cao hơn đáng kể đối với nợ nội tệ.
Vì sao lại có “tính cách phân thân” này? Phần lớn câu chuyện xoay quanh đồng đô la Mỹ. Trái phiếu ngoại tệ chịu sức ép nặng nề từ việc lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng vọt. Trong khi đó, nợ nội tệ lại hứng chịu đòn kép: lãi suất trong nước tăng cao và—ở nhiều nơi—đồng tiền suy yếu trước một đồng đô la quá mạnh. Mức trừng phạt này đã đi quá xa.
Nói ngắn gọn, thị trường nội tệ đang chiết khấu một kịch bản “ngày tận thế” với lạm phát mất kiểm soát và tiền tệ sụp đổ, trong khi thị trường ngoại tệ chỉ đang định giá rủi ro vỡ nợ ở mức “bình thường”.
Giải Mã Tín Hiệu: Thị Trường Đang Định Giá Điều Gì?
Khoảng cách này không phải ngẫu nhiên. Đó là một bản dự báo của thị trường.
- Trái phiếu ngoại tệ đang nói rằng: “Chúng tôi lo ngại lãi suất toàn cầu và sức khỏe tài khóa của quốc gia này”.
- Trái phiếu nội tệ thì gần như hét lên: “Chúng tôi lo ngại những điều đó, cộng thêm việc ngân hàng trung ương có thể thất bại trong việc kiểm soát lạm phát, và đồng tiền sẽ lao dốc”.
Câu hỏi trị giá hàng tỷ đô la là: thị trường nào đúng? Khoảng chênh định giá cho thấy thị trường nội tệ thường đang định giá quá mức rủi ro thất bại chính sách tiền tệ. Ở nhiều nền kinh tế mới nổi có ngân hàng trung ương đáng tin cậy—như Brazil, Mexico hay một số nước Trung Âu—điều này có phần thái quá. Họ đã tăng lãi suất sớm và mạnh tay để chống lạm phát. Và đó chính là mảnh đất cho sự định giá sai, dành cho những nhà đầu tư kiên nhẫn.
Cơ Hội Và Cái Bẫy
Sự chênh lệch này là tiếng gọi quyến rũ đối với các nhà đầu tư đi ngược đám đông. Nếu bạn tin rằng:
1. Ngân hàng trung ương của một quốc gia sẽ kiểm soát thành công lạm phát…
2. Đồng tiền của họ đã bị bán quá đà và có thể ổn định hoặc phục hồi…
3. …thì trái phiếu nội tệ của họ có thể là “món hời”, mang lại lợi suất cao kèm khả năng lãi từ tỷ giá.
Nhưng đây là một trò chơi được ăn cả, ngã về không. Sai lầm trong dự báo tỷ giá, và những mức lợi suất hấp dẫn ấy có thể tan biến chỉ sau một đêm. Đó là lý do phần lớn nhà đầu tư phổ thông vẫn chọn nợ ngoại tệ vì nó loại bỏ biến động ngoại hối.
Điều Này Có Ý Nghĩa Gì Với Lykkers?
Bạn không cần trở thành một nhà giao dịch tiền tệ, nhưng hiểu được rạn nứt này sẽ giúp bạn **nhìn dòng vốn toàn cầu tinh tường hơn**.
Thước Đo Tâm Lý Thực: Thị trường trái phiếu nội tệ phản ánh quan điểm của “người trong cuộc”. Khoảng chênh lớn cho thấy **bi quan sâu sắc trong nước**, và điều đó đôi khi lại là **chỉ báo ngược chiều** rất mạnh.
Đô La Là Chìa Khóa: Khoảng cách này sẽ thu hẹp nếu **sức mạnh quá mức của đô la Mỹ** suy giảm, qua đó giảm áp lực lên tiền tệ của các thị trường mới nổi.
Chủ Động Hay Thụ Động: Đây là **sân chơi tối thượng của quản lý chủ động**. Một quỹ trái phiếu thị trường mới nổi diện rộng sẽ làm mờ đi những khác biệt then chốt. Giá trị thực chỉ lộ diện khi **phân tích từng quốc gia**.
“Hiện tại, thị trường gần như đóng băng vì không ai muốn chốt mức lãi suất cao như vậy,” bà Omotunde Lawal—người đứng đầu mảng nợ doanh nghiệp thị trường mới nổi—nhận định. Bà cho rằng việc tiếp cận thị trường vốn quốc tế với lợi suất cao chỉ là “lựa chọn cuối cùng”, đồng thời cho biết nhiều doanh nghiệp đã **tái cấp vốn khi lãi suất còn thấp**.
Vì vậy, lần tới khi bạn nghe nói về nợ thị trường mới nổi, hãy nhớ rằng: có hai thị trường song song đang kể hai câu chuyện khác nhau. Khoảng cách giữa chúng không chỉ là chi tiết kỹ thuật mà là một trong những cuộc tranh luận hấp dẫn nhất của tài chính hiện đại, nơi phân định ranh giới giữa nỗi sợ hãi và cơ hội thực sự.
