Bạn đã từng mua bảo hiểm du lịch cho một chuyến đi nước ngoài và tự hỏi: khi cần bồi thường thì rốt cuộc những quy định nào sẽ được áp dụng?

Hoặc bạn từng cân nhắc mua bảo hiểm sức khỏe từ một công ty đặt trụ sở ở nước khác chỉ vì mức phí trông có vẻ hấp dẫn hơn?

Chào mừng các bạn đến với thế giới phức tạp, gần như vô hình của các quy định bảo hiểm xuyên biên giới — nơi mỗi đường biên quốc gia lại mở ra một “bộ luật” riêng, và các doanh nghiệp bảo hiểm phải xoay xở trong một mê cung quy định chồng chéo. Đây không chỉ là chuyện giấy tờ nội bộ của ngành. Hệ thống này ảnh hưởng trực tiếp đến loại bảo hiểm bạn có thể tiếp cận, số tiền bạn phải trả và mức độ suôn sẻ của quá trình giải quyết bồi thường khi mọi thứ diễn ra từ rất xa.

Bức tranh chắp vá: quá nhiều bộ quy tắc

Vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ: không tồn tại một cơ quan quản lý bảo hiểm toàn cầu thống nhất. Mỗi quốc gia tự đặt ra quy định riêng về khả năng thanh toán, bảo vệ người tiêu dùng, thiết kế sản phẩm và cách thức phân phối. Một doanh nghiệp bảo hiểm có trụ sở tại Đức nhưng cung cấp dịch vụ cho khách hàng ở Brazil, Nam Phi và một thị trường Đông Nam Á sẽ phải đồng thời tuân thủ nhiều hệ thống pháp lý khác nhau.

Hệ quả là sự phân mảnh trong quản lý: cùng một sản phẩm bảo hiểm nhưng có thể phải thay đổi nội dung công bố, cách định nghĩa quyền lợi và yêu cầu bảo đảm tài chính tùy theo từng quốc gia nơi sản phẩm được bán.

Sự tắc nghẽn đổi mới

Mạng lưới quy định chắp vá này làm chậm quá trình đổi mới, đặc biệt với các doanh nghiệp bảo hiểm số và công ty công nghệ bảo hiểm. Một doanh nghiệp có thể phát triển một sản phẩm bảo hiểm sức khỏe toàn cầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo, nhưng để triển khai rộng rãi có thể mất nhiều năm vì phải xin phê duyệt lặp đi lặp lại, điều chỉnh hồ sơ và trải qua các vòng rà soát tuân thủ tại từng thị trường.

Sự chậm trễ đó tác động trực tiếp đến người tiêu dùng: khi các sản phẩm hiện đại khó mở rộng, nhiều người buộc phải chấp nhận ít lựa chọn hơn và các gói bảo hiểm kém linh hoạt hơn so với tiềm năng của một hệ thống được điều phối tốt.

Những khoảng trống bảo vệ: nơi rủi ro bị bỏ sót

Một số khoảng trống nguy hiểm nhất xuất hiện ở những rủi ro vốn không bị giới hạn bởi biên giới quốc gia.

Bảo hiểm an ninh mạng:

Một sự cố tấn công mạng xuyên biên giới có thể liên quan đến nhiều tác nhân, hạ tầng kỹ thuật và doanh nghiệp ở các quốc gia khác nhau. Khi đó, câu hỏi đặt ra là quy định nào sẽ chi phối điều khoản bảo hiểm, giới hạn trách nhiệm và quy trình bồi thường. Khi tiêu chuẩn giữa các nước khác biệt lớn, mức độ bất định tăng lên và khoảng trống bảo hiểm dễ dàng hình thành.

Rủi ro khí hậu và thảm họa:

Các hiện tượng thời tiết cực đoan có thể tác động đồng thời đến nhiều quốc gia láng giềng, trong khi mỗi nước lại có cơ chế bảo hiểm và kỳ vọng bồi thường khác nhau. Điều này khiến việc phối hợp trở nên khó khăn, đặc biệt vào thời điểm các hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ cần sự hỗ trợ nhanh chóng và rõ ràng nhất.

Các cơ quan giám sát trong ngành cũng cảnh báo rằng sự thiếu đồng bộ còn có thể khuyến khích “lách quy định”, khi doanh nghiệp bố trí hoạt động ở những nơi có giám sát lỏng lẻo hơn, từ đó làm gia tăng rủi ro cho người tiêu dùng.

Thế khó của người mua bảo hiểm: ai mới thực sự chịu trách nhiệm?

Với người tham gia bảo hiểm, sự rối rắm thường xoay quanh những câu hỏi rất thực tế:

• Nếu bạn mua bảo hiểm từ một công ty đặt trụ sở ở nước ngoài, các quy định bảo vệ người tiêu dùng nào sẽ được áp dụng?

• Nếu doanh nghiệp đó mất khả năng thanh toán, liệu có cơ chế bảo đảm nào không, và do ai quản lý?

• Nếu phát sinh tranh chấp, bạn sẽ khiếu nại ở đâu và cơ quan hay tòa án nào có thẩm quyền giải quyết?

Chính những câu hỏi này khiến nhiều người e dè với bảo hiểm xuyên biên giới, ngay cả khi mức phí ban đầu trông rất hấp dẫn.

Tìm lối ra: hài hòa, không phải hợp nhất

Mục tiêu không phải là xây dựng một cơ quan quản lý bảo hiểm toàn cầu duy nhất — điều đó khó khả thi trên thực tế. Hướng đi thực tế hơn là hài hòa quy định: các quốc gia vẫn giữ quyền kiểm soát thị trường của mình nhưng cùng thống nhất những chuẩn mực nền tảng chung, để bảo hiểm xuyên biên giới trở nên đơn giản và an toàn hơn.

Một nỗ lực quan trọng là bộ tiêu chuẩn vốn bảo hiểm quốc tế, nhằm tạo ra nền tảng so sánh thống nhất cho cách các tập đoàn bảo hiểm hoạt động toàn cầu quản lý nguồn vốn. Việc áp dụng các chuẩn mực này được xem là bước ngoặt đối với ngành bảo hiểm thế giới.

Bên cạnh đó, hợp tác khu vực cũng đóng vai trò then chốt. Ví dụ, sự phối hợp trong Liên minh châu Âu giúp giảm ma sát cho các doanh nghiệp hoạt động đa quốc gia, đồng thời vẫn bảo vệ người tiêu dùng thông qua các kỳ vọng và chuẩn mực chung.

Kết luận dành cho bạn

Quy định bảo hiểm xuyên biên giới là “kiến trúc sư thầm lặng” định hình các lựa chọn của bạn. Nó lý giải vì sao một số sản phẩm không có mặt tại nơi bạn sống, vì sao phí bảo hiểm khác nhau giữa các quốc gia và vì sao việc yêu cầu bồi thường quốc tế đôi khi trở nên rối rắm. Sự bảo vệ tốt nhất cho bạn là đặt câu hỏi rõ ràng trước khi ký hợp đồng: “Hợp đồng này chịu sự điều chỉnh của luật nào?”, “Cơ quan nào giám sát doanh nghiệp bảo hiểm?”, “Quyền lợi của tôi là gì nếu xảy ra tranh chấp?”. Hiểu rõ hệ thống không thể xóa bỏ sự phức tạp trong một sớm một chiều, nhưng nó giúp bạn đưa ra lựa chọn bảo hiểm với ít bất ngờ hơn.