Bạn hẳn đã từng nhận ra có những bức chân dung như thể tự mình “thở”, ánh mắt dường như dõi theo người xem khắp căn phòng. Điều đó không hề ngẫu nhiên — vẽ chân dung không chỉ là sao chép đường nét.
Đó là việc thấu hiểu cấu trúc, biểu cảm và ánh sáng. Mỗi đường nét, mỗi mảng đổ bóng và từng tỷ lệ đều quan trọng nếu bạn muốn tác phẩm có sức sống thay vì phẳng và vô hồn.
Hiểu Về Tỷ Lệ Khuôn Mặt
Trước khi đặt bút lên giấy, việc nắm vững cấu trúc cơ bản của khuôn mặt là điều thiết yếu.
1. Bắt đầu bằng các đường dẫn đơn giản. Chia khuôn mặt thành ba phần: từ chân tóc đến chân mày, từ chân mày đến mũi, và từ mũi đến cằm. Cách này giúp các chi tiết giữ được sự cân đối.
2. Xác định vị trí đôi mắt. Thông thường, mắt nằm ở khoảng giữa chiều cao đầu, và khoảng cách giữa hai mắt xấp xỉ bề ngang của một con mắt.
3. Dùng tỷ lệ như kim chỉ nam linh hoạt. Mỗi khuôn mặt đều khác nhau, nhưng làm chủ nền tảng sẽ giúp các chi tiết không bị méo hoặc lệch.
Ví dụ thực hành: Vẽ năm khuôn mặt khác nhau dựa trên cùng một khung tỷ lệ. So sánh và ghi nhận cách những khác biệt nhỏ — như sống mũi rộng hơn hay gò má cao hơn — làm thay đổi “tính cách” của bức chân dung.
Bắt Trọn Biểu Cảm Và Cảm Xúc
Một khuôn mặt đúng kỹ thuật vẫn có thể trở nên vô hồn nếu thiếu biểu cảm.
1. Quan sát những chuyển động tinh tế của cơ mặt: khóe môi cong nhẹ, chân mày nhướn lên hay nếp nhăn mờ quanh mắt đều có thể thay đổi cảm xúc được thể hiện.
2. Luyện tập phác thảo nhanh các biểu cảm để hiểu cách các bộ phận khuôn mặt dịch chuyển. Những bài tập này rèn cho mắt khả năng nhận ra các thay đổi nhỏ làm chân dung trở nên cuốn hút.
3. Kết hợp biểu cảm với tư thế. Chỉ cần nghiêng đầu nhẹ cũng đủ truyền tải tâm trạng và cá tính.
Ví dụ thực hành: Đặt hẹn giờ 30 giây cho mỗi bản phác biểu cảm. Tập trung thể hiện niềm vui, sự tò mò hoặc bất ngờ mà không quá lo về tỷ lệ hoàn hảo — điều này giúp nâng cao khả năng quan sát.
Đổ Bóng Và Ánh Sáng
Đổ bóng tạo chiều sâu, giúp chân dung trông có khối và ba chiều.
1. Xác định nguồn sáng trước tiên. Mảng sáng và mảng tối phụ thuộc vào hướng ánh sáng chiếu vào khuôn mặt.
2. Ưu tiên chuyển sắc mềm mại thay vì đường viền cứng ở các vùng như má và trán để tạo đường nét tự nhiên.
3. Đừng quên ánh sáng phản chiếu; những điểm sáng nhẹ ở cạnh mũi hoặc dưới cằm làm tăng độ chân thực.
Ví dụ thực hành: Đặt một chiếc đèn ở một bên khuôn mặt người mẫu và vẽ lại những gì bạn quan sát. Chú ý cách bóng đổ khác nhau trên mũi, mắt và môi, rồi tái hiện các mảng chuyển đó trong tranh.
Chăm Chút Các Chi Tiết Chính
Mắt, môi và tóc là điểm nhấn, nhưng đôi khi tiết chế lại hiệu quả hơn.
1. Đôi mắt truyền tải cảm xúc, vì vậy hãy dành nhiều thời gian để thể hiện; những phản chiếu nhỏ trong tròng mắt giúp ánh nhìn trở nên sống động.
2. Môi cần đường cong và mảng đậm nhạt tinh tế, tránh viền quá sắc khiến chúng trông cứng.
3. Tóc chuyển động tự nhiên; dùng nét vẽ có hướng để gợi khối và độ phồng thay vì vẽ từng sợi riêng lẻ.
Ví dụ thực hành: Luyện tập vẽ từng bộ phận riêng biệt — năm bản vẽ mắt, năm bản vẽ môi và năm kiểu chất tóc khác nhau. Nhận ra cách những thay đổi nhỏ ảnh hưởng đến độ chân thực.
Phát Triển Phong Cách Cá Nhân
Kỹ thuật rất quan trọng, nhưng góc nhìn riêng mới khiến chân dung đáng nhớ.
1. Thử nghiệm nhiều chất liệu như bút chì, than hoặc bút màu để tìm cách thể hiện phù hợp nhất.
2. Điều chỉnh độ dày nét và cường độ đổ bóng để tạo tương phản và điểm nhấn.
3. Đừng sợ những khiếm khuyết; phóng đại nhẹ có chủ ý có thể tăng cá tính và cảm xúc cho tác phẩm.
Ví dụ thực hành: Lấy một ảnh tham chiếu và vẽ hai phiên bản: một bản tả thực, một bản cách điệu nhẹ. So sánh để hiểu ranh giới giữa hiện thực và phong cách biểu cảm.
Vẽ chân dung là hành trình của quan sát, kiên nhẫn và luyện tập không ngừng. Từ việc nắm vững tỷ lệ khuôn mặt đến việc bắt được tia cảm xúc trong ánh nhìn, mỗi bước đều giúp bạn chuyển hóa đời sống lên mặt giấy. Khi chú ý đến chi tiết và sẵn sàng thử nghiệm, chân dung của bạn sẽ vượt qua sự giống hình để truyền tải cá tính và câu chuyện.
