Mỗi bậc cha mẹ đều mơ ước nuôi dạy một đứa con có thể suy nghĩ, lựa chọn và hành động một cách tự tin. Tuy nhiên, khuyến khích tính tự lập không có nghĩa là hoàn toàn lùi bước—mà là biết khi nào cần hướng dẫn và khi nào cần để mặc.

Tính tự lập không chỉ đơn thuần là việc buộc dây giày hay tự chuẩn bị cặp sách; mà còn là việc nuôi dưỡng ý thức trách nhiệm, lòng tự tin và sự tò mò kéo dài suốt đời. Khi trẻ cảm thấy được trao quyền tự đưa ra quyết định, chúng không chỉ trở nên có năng lực mà còn trở nên an toàn và tự tin hơn.

Xây dựng nền tảng cho sự tự lập

Sự tự lập không xảy ra chỉ sau một đêm. Đó là một quá trình dần dần bắt đầu từ những khoảnh khắc thường ngày, nơi bạn hướng dẫn con mình suy nghĩ và hành động độc lập.

Bắt đầu từ những việc nhỏ và kiên trì

Trẻ em học được sự tự tin thông qua sự lặp lại và thành công trong những nhiệm vụ nhỏ. Khuyến khích chúng tham gia vào những công việc thường nhật đơn giản—như dọn bàn ăn, sắp xếp đồ chơi hoặc cho thú cưng ăn. Khi bạn giao cho chúng những trách nhiệm rõ ràng, phù hợp với độ tuổi, chúng sẽ phát triển cảm giác năng lực được xây dựng một cách tự nhiên theo thời gian.

Hãy để chúng tự lựa chọn

Ngay cả những quyết định nhỏ cũng có thể dạy cho chúng những bài học lớn. Hãy cho con bạn những lựa chọn hạn chế, chẳng hạn như chọn giữa hai bộ quần áo hoặc chọn một câu chuyện trước khi đi ngủ. Những khoảnh khắc này cho phép chúng cảm thấy mình đang kiểm soát mọi việc trong khi vẫn hoạt động trong giới hạn an toàn. Theo thời gian, những lựa chọn nhỏ này sẽ giúp chúng chuẩn bị để xử lý những việc lớn hơn một cách tự tin.

Khuyến khích giải quyết vấn đề

Khi con bạn gặp phải thử thách, hãy kiềm chế sự thôi thúc muốn giải quyết ngay lập tức. Thay vào đó, hãy hướng dẫn chúng bằng những câu hỏi như “Con nghĩ điều gì có thể hiệu quả?” Hoặc “Chúng ta có thể thử cách khác như thế nào?” Điều này dạy trẻ cách suy nghĩ độc lập và phát triển chiến lược riêng. Quan sát trẻ tự tìm ra giải pháp là một trong những phần thưởng tuyệt vời nhất của việc làm cha mẹ.

Chấp nhận sự không hoàn hảo

Tính độc lập phát triển mạnh trong môi trường mà sai lầm là một phần của quá trình học tập. Nếu con bạn làm đổ nước hoặc quên điều gì đó, hãy phản ứng bằng sự thấu hiểu thay vì sự bực bội. Thể hiện sự kiên nhẫn giúp trẻ xây dựng khả năng phục hồi và lòng tự trọng, biết rằng chúng luôn có thể thử lại.

Joy Berry, chuyên gia và tác giả về phát triển trẻ em người Mỹ, nhấn mạnh rằng việc giao trách nhiệm cho trẻ em giúp chúng trở nên có trách nhiệm và tự tin hơn. Công trình nghiên cứu của Berry tập trung vào việc dạy trẻ các bước để chịu trách nhiệm về bản thân và hành động của mình, từ đó nuôi dưỡng tính độc lập và lòng tự tin khi chúng lớn lên.

Hỗ trợ sự phát triển trong khi vẫn duy trì kết nối

Khi trẻ lớn lên, sự cân bằng giữa tự do và hướng dẫn trở nên tinh tế hơn. Vai trò của bạn phát triển từ việc làm thay cho chúng sang việc trao quyền cho chúng—và đó là nơi sự phát triển thực sự bắt đầu.

Tin tưởng vào khả năng của chúng

Trẻ em thường làm chúng ta ngạc nhiên với những gì chúng có thể làm khi được trao cơ hội. Hãy thể hiện niềm tin vào khả năng của chúng bằng cách lùi lại vừa đủ để chúng thử. Cho dù đó là đi bộ đến trường với bạn bè hay quản lý một dự án nhỏ, sự tin tưởng của bạn nói với chúng rằng, “Con có khả năng”. Niềm tin đó sẽ trở thành tiếng nói nội tâm của chúng khi chúng lớn lên.

Hướng dẫn thông qua thói quen và cấu trúc

Tự do không có nghĩa là thiếu trật tự. Các thói quen nhất quán giúp trẻ cảm thấy an toàn đồng thời khuyến khích khả năng tự quản lý. Ví dụ, danh sách việc cần làm buổi sáng hoặc lịch trình trực quan giúp chúng tự chịu trách nhiệm về các nhiệm vụ hàng ngày mà không cần nhắc nhở liên tục. Cấu trúc cung cấp cho chúng khuôn khổ để phát triển độc lập.

Làm gương cho hành vi bạn muốn thấy

Trẻ em học hỏi bằng cách làm gương nhiều hơn là bằng lời hướng dẫn. Khi con bạn thấy bạn sắp xếp công việc trong ngày, hoàn thành mục tiêu hoặc bình tĩnh xử lý thử thách, chúng sẽ học hỏi những thói quen đó. Tính tự lập bắt đầu từ việc nhìn thấy nó được thể hiện trong thực tế - sự tự tin điềm tĩnh của bạn sẽ trở thành bài học thầm lặng cho chúng.

Luôn sẵn sàng về mặt cảm xúc

Tính tự lập thực sự phát triển tốt nhất trong một không gian an toàn về mặt cảm xúc. Ngay cả khi con bạn trở nên tự lập hơn, chúng vẫn cần sự hiện diện và sự trấn an của bạn. Hãy sẵn sàng lắng nghe, an ủi và cùng con ăn mừng những thành công. Sự cân bằng giữa hỗ trợ và tự do này giúp con bạn trưởng thành mạnh mẽ mà không cảm thấy cô đơn.

Khuyến khích tính tự lập ở trẻ em không phải là thúc ép sự trưởng thành nhanh chóng, mà là nuôi dưỡng nó bằng tình yêu thương, sự kiên nhẫn và lòng tin. Khi bạn hướng dẫn nhẹ nhàng, cho trẻ không gian khám phá và cho phép những sai lầm trở thành bài học, con bạn sẽ học được rằng tính tự lập không chỉ là làm mọi việc một mình, mà còn là tin tưởng vào khả năng của bản thân. Mục tiêu không phải là nuôi dạy những đứa trẻ hoàn hảo, mà là những đứa trẻ tự tin, biết cách sống với lòng dũng cảm, trách nhiệm và trái tim nhân hậu.