Khô mắt là một tình trạng y khoa xảy ra khi bề mặt nhãn cầu không được cung cấp đủ độ ẩm và sự bôi trơn cần thiết.

Khi con người bước vào giai đoạn tuổi cao, tình trạng này không chỉ trở nên phổ biến hơn mà còn có xu hướng kéo dài và dai dẳng hơn theo thời gian.

Khô mắt liên quan đến tuổi tác là gì?

Khô mắt, thường được gọi là hội chứng khô mắt, được đặc trưng bởi sự mất cân bằng của lớp phim nước mắt bảo vệ vốn bao phủ bề mặt nhãn cầu. Lớp phim này gồm nhiều tầng phối hợp chặt chẽ với nhau để giữ cho mắt luôn ẩm, trơn láng và dễ chịu. Khi lượng nước mắt giảm hoặc chất lượng nước mắt suy yếu, bề mặt mắt dễ bị kích ứng, khó chịu và nhạy cảm hơn. Mức độ khô mắt có thể dao động từ cảm giác cộm nhẹ cho đến tình trạng khó chịu mạn tính, ảnh hưởng trực tiếp đến các sinh hoạt hằng ngày như đọc sách, sử dụng thiết bị điện tử hay lái xe.

Những thay đổi sinh lý làm suy giảm khả năng tiết nước mắt

Một trong những nguyên nhân chính khiến khô mắt gia tăng theo tuổi tác là sự suy giảm tự nhiên trong quá trình tiết nước mắt. Các tuyến lệ – cơ quan chịu trách nhiệm sản xuất nước mắt – dần hoạt động kém hiệu quả hơn khi cơ thể lão hóa. Khi lượng nước mắt tiết ra ít đi, bề mặt mắt sẽ mất đi lớp bảo vệ cần thiết, khiến tình trạng khô xảy ra thường xuyên hơn.

Bên cạnh đó, các tuyến dầu nhỏ nằm ở mi mắt cũng chịu ảnh hưởng của tuổi tác. Những tuyến này có nhiệm vụ tiết dầu để làm chậm quá trình bay hơi của nước mắt. Khi chúng bị tắc nghẽn hoặc suy giảm chức năng, nước mắt sẽ bay hơi nhanh hơn, khiến khả năng bôi trơn bề mặt mắt giảm sút đáng kể.

Vai trò của yếu tố nội tiết và toàn thân

Sự thay đổi nội tiết tố đóng vai trò quan trọng trong tình trạng khô mắt liên quan đến tuổi tác. Sau thời kỳ mãn kinh, nhiều phụ nữ trải qua sự biến động hormone ảnh hưởng trực tiếp đến độ ổn định và thành phần của phim nước mắt. Đây là lý do vì sao phụ nữ lớn tuổi thường gặp các triệu chứng khô mắt nhiều hơn nam giới cùng độ tuổi.

Ngoài yếu tố nội tiết tự nhiên, nhiều người cao tuổi còn phải sử dụng thuốc điều trị các bệnh mạn tính. Một số loại thuốc như thuốc kháng dị ứng, thuốc điều trị huyết áp hoặc các thuốc toàn thân khác có thể gây tác dụng phụ làm giảm tiết nước mắt hoặc thay đổi chất lượng nước mắt, từ đó làm tăng nguy cơ khô mắt.

Những thay đổi về cấu trúc và cảm giác của mắt

Theo thời gian, cấu trúc của mắt cũng thay đổi, ảnh hưởng đến sự ổn định của phim nước mắt. Ví dụ, tình trạng chùng mi hoặc bất thường vị trí mí mắt có thể cản trở việc phân bố đều nước mắt trên bề mặt nhãn cầu. Đồng thời, sự suy giảm cảm giác giác mạc và phản xạ chớp mắt cũng làm yếu đi cơ chế tự nhiên giúp duy trì độ ẩm cho mắt.

Khi độ nhạy cảm giảm, mắt có thể không kích hoạt phản xạ chớp mắt đủ thường xuyên để làm mới lớp nước mắt. Điều này khiến một số vùng trên bề mặt mắt bị phơi lộ và mất nước, dẫn đến cảm giác rát, cộm như có cát trong mắt và khó chịu kéo dài.

Ảnh hưởng từ môi trường và lối sống

Các yếu tố môi trường vẫn có tác động ở mọi lứa tuổi, nhưng người lớn tuổi thường dành nhiều thời gian trong không gian kín, nơi độ ẩm thấp do hệ thống sưởi hoặc điều hòa không khí. Những điều kiện này, cùng với gió khô hoặc môi trường hanh khô, có thể làm nước mắt bay hơi nhanh hơn và khiến tình trạng khô mắt trầm trọng hơn.

Theo chia sẻ của một bác sĩ nhãn khoa giàu kinh nghiệm, quá trình lão hóa tự nhiên có thể làm suy giảm cả lượng nước mắt tiết ra lẫn chất lượng của chúng, từ đó gây ra những triệu chứng khô mắt khó chịu kéo dài.

Nhận biết triệu chứng và tìm kiếm chăm sóc y tế

Các triệu chứng của khô mắt do tuổi tác rất đa dạng, thường bao gồm cảm giác nóng rát, kích ứng, thị lực lúc rõ lúc mờ và cảm giác khó chịu dai dẳng. Những biểu hiện này có thể xuất hiện từng đợt nhưng sẽ ngày càng thường xuyên hơn nếu không được kiểm soát đúng cách.

Vì khô mắt có thể ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống, người cao tuổi nên duy trì việc khám mắt định kỳ. Việc phát hiện sớm cho phép bác sĩ đưa ra các phương án điều trị phù hợp như sử dụng thuốc nhỏ mắt chuyên biệt, điều chỉnh môi trường sống hoặc áp dụng các liệu pháp hỗ trợ nhằm cải thiện cả lượng nước mắt lẫn độ ổn định của phim nước mắt.

Khô mắt gia tăng theo tuổi tác là kết quả của nhiều thay đổi sinh học kết hợp với các yếu tố bên ngoài. Việc nhận biết sớm và chăm sóc cá nhân hóa đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát triệu chứng hiệu quả. Với sự hiểu biết đúng đắn và can thiệp phù hợp, hoàn toàn có thể cải thiện tình trạng khô mắt liên quan đến tuổi tác và duy trì sự dễ chịu cho đôi mắt trong những năm tháng về sau.