Các bạn thân mến, nếu bạn từng nín thở khi xem Ngày Kinh Hoàng thì bạn không hề đơn độc. Những cảnh tượng điện ảnh dữ dội về khí hậu sụp đổ và Trái Đất đóng băng chỉ trong chớp mắt đã khiến hàng triệu khán giả không thể rời mắt khỏi màn hình.

Tuy nhiên, đằng sau lớp vỏ kịch tính ấy, bộ phim có chạm đến một số mối lo khoa học có thật — chỉ là không diễn ra theo cách mà phim mô tả.

Hãy cùng tìm hiểu khoa học thực sự nói gì về các dòng hải lưu Đại Tây Dương và những thay đổi khí hậu có thể xảy ra trong tương lai.

Cỗ máy đại dương đứng sau bộ phim

Hệ thống hoàn lưu kinh tuyến Đại Tây Dương:

Trọng tâm của bộ phim là hệ thống hoàn lưu kinh tuyến Đại Tây Dương, một dòng hải lưu khổng lồ giữ vai trò then chốt trong việc điều hòa khí hậu toàn cầu. Hệ thống này hoạt động như một băng chuyền tự nhiên, đưa nước ấm trên bề mặt từ vùng nhiệt đới lên phía bắc, đồng thời dòng nước lạnh, sâu hơn chảy ngược về phía xích đạo.

Vì sao hệ thống này quan trọng:

Sức mạnh của dòng hải lưu này ảnh hưởng trực tiếp đến sự cân bằng khí hậu ở Bắc bán cầu. Khi hoạt động mạnh, nó mang lại thời tiết ấm áp và ẩm hơn cho châu Âu và Bắc Mỹ. Ngược lại, nếu suy yếu, các khu vực phía bắc có thể trở nên lạnh và khô hơn, đồng thời làm xáo trộn lượng mưa ở các vùng nhiệt đới.

Vai trò của băng tan:

Vấn đề bắt đầu khi băng tan làm gia tăng lượng nước ngọt đổ vào Bắc Đại Tây Dương. Nước ngọt nhẹ hơn nước mặn, và nếu quá nhiều, nó có thể cản trở quá trình chìm xuống tự nhiên của dòng nước lạnh, đậm đặc. Sự mất cân bằng này có thể khiến sức mạnh của hệ thống hoàn lưu suy giảm dần theo thời gian.

Bộ phim và thực tế: Điều gì bị phóng đại?

Đóng băng nhanh chóng:

Trong Ngày Kinh Hoàng, hệ thống hải lưu sụp đổ chỉ trong vài ngày, kéo theo một Kỷ Băng Hà tức thì. Trên thực tế, những biến đổi như vậy sẽ diễn ra trong nhiều năm, thậm chí hàng thế kỷ. Ngay cả trong các sự kiện khí hậu cực đoan trong quá khứ, thay đổi cũng diễn ra trong khoảng 2–5 năm, chứ không phải chỉ trong vài giờ.

Các phát hiện khoa học:

Theo những nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature, hệ thống hoàn lưu Đại Tây Dương hiện đang ở mức yếu nhất trong hơn 1.600 năm qua. Các nghiên cứu của Đại học Cambridge cho thấy quá trình suy yếu này đã bắt đầu từ nhiều thế kỷ trước những biến cố khí hậu lớn trong lịch sử. Điều đó có nghĩa là các dấu hiệu cảnh báo thường xuất hiện từ rất lâu trước khi xảy ra những biến đổi nghiêm trọng.

Liệu hệ thống này có dừng hẳn?

Các chuyên gia cho rằng điều này khó có khả năng xảy ra trong thế kỷ 21. Để điều đó xảy ra, cần có một cú sốc cực lớn và đột ngột, chẳng hạn như băng ở Greenland tan với tốc độ phi thường. Các mô phỏng cho thấy, ngay cả trong kịch bản cực đoan, sự ngừng hoạt động hoàn toàn — nếu có — cũng sẽ diễn ra trong hàng trăm năm.

Điều gì thực sự có thể xảy ra?

Gia tăng thời tiết cực đoan:

Ngay cả khi hệ thống hải lưu không sụp đổ, việc nó tiếp tục suy yếu cũng đã góp phần gây ra nhiều biến động khí hậu. Các cơn bão mạnh hơn, hạn hán kéo dài và sự thay đổi thất thường của các mùa có thể trở nên phổ biến hơn.

Châu Âu mát hơn, vùng nhiệt đới nóng hơn:

Một hệ thống hoàn lưu suy yếu có thể làm mát một số khu vực ở châu Âu, trong khi đẩy lượng nhiệt dư thừa về các vùng cận nhiệt đới. Sự dịch chuyển này có thể làm tăng nguy cơ bão lớn và ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp trên nhiều châu lục.

Mực nước biển dâng và hạn hán:

Dòng hải lưu chậm lại có thể khiến mực nước biển dâng cao dọc bờ biển phía đông Bắc Mỹ, đồng thời làm gia tăng nguy cơ hạn hán ở một số khu vực châu Phi. Đây là những tác động dài hạn nhưng nghiêm trọng, không thể xem nhẹ.

Giới khoa học nói gì?

Biến đổi khí hậu đang diễn ra:

Những kịch bản đóng băng toàn cầu tức thì có thể hấp dẫn trên màn ảnh, nhưng trong thế giới thực, biến đổi khí hậu đang diễn ra âm thầm và liên tục. Theo Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia Hoa Kỳ, nhiều thay đổi trong số này là không thể đảo ngược và có thể tác động sâu rộng đến đời sống trong vài thập kỷ tới.

Những dấu hiệu đã hiện hữu:

Tác động của biến đổi khí hậu đã trở nên rõ ràng: bão mạnh hơn, cháy rừng gia tăng, lượng mưa thất thường, hạn hán kéo dài và nhiệt độ tăng cao. Đây không còn là những dự báo xa xôi mà là thực tế hằng ngày của nhiều cộng đồng trên khắp thế giới.

Kết luận

Thế giới được khắc họa trong bộ phim Ngày Kinh Hoàng có thể là hư cấu, nhưng thông điệp cốt lõi mà tác phẩm gửi gắm lại mang tính cảnh tỉnh rất thật. Khí hậu đang thay đổi — không phải bằng những cú sốc tận thế đột ngột, mà thông qua những biến chuyển chậm rãi, có thể đo lường được và đang từng ngày tác động trực tiếp đến hành tinh của chúng ta.

Dù kịch bản Kỷ Băng Hà qua đêm khó có khả năng xảy ra, tầm quan trọng của việc hiểu rõ các dòng hải lưu và mối liên hệ của chúng với khí hậu là điều không thể phủ nhận. Việc cập nhật kiến thức và ủng hộ các hành động bảo vệ môi trường dựa trên khoa học chính là một trong những cách thiết thực nhất để chuẩn bị cho những thay đổi còn đang ở phía trước.