Siêu anh hùng ra đời trên những trang giấy thấm mực của truyện tranh từ rất lâu trước khi họ bước lên màn ảnh rộng. Vào cuối thập niên 1930, những nhân vật như Superman và Batman xuất hiện như biểu tượng của công lý, sức mạnh và hy vọng.
Các hình tượng phi thường ấy nhanh chóng chiếm trọn trí tưởng tượng của cả một thế hệ, đặc biệt trong bối cảnh xã hội và kinh tế đầy khó khăn thời bấy giờ.
Truyện tranh mang đến lối thoát tinh thần, nơi ranh giới giữa thiện và ác được phân định rõ ràng, nơi những người hùng có thể vượt lên trên những vấn đề mà con người bình thường không thể giải quyết. Đến thập niên 1960, Marvel đã làm thay đổi hoàn toàn diện mạo của thế giới siêu anh hùng khi sáng tạo ra những nhân vật phức tạp hơn như Người Nhện, X-Men hay Bộ Tứ Siêu Đẳng. Họ không hoàn hảo: có khuyết điểm, có đấu tranh nội tâm và những lựa chọn đạo đức khó khăn, nhờ đó trở nên gần gũi hơn với độc giả. Chính chiều sâu kể chuyện này đã đặt nền móng cho những chuyển thể điện ảnh sau này.
Những bước thử nghiệm đầu tiên trên màn ảnh
Hành trình đưa siêu anh hùng từ truyện tranh lên màn ảnh không hề suôn sẻ. Vào giữa thế kỷ XX, họ chủ yếu xuất hiện trong các loạt phim dài tập và chương trình truyền hình kinh phí thấp. Bộ phim Batman năm 1966 với sự tham gia của Adam West mang màu sắc hài hước, cường điệu, trở thành tác phẩm kinh điển mang tính sùng bái, nhưng lại không được xem là điện ảnh nghiêm túc.
Phải đến năm 1978, với bộ phim Superman do Richard Donner đạo diễn và Christopher Reeve thủ vai chính, thể loại này mới thực sự được đầu tư bằng tham vọng điện ảnh đúng nghĩa. Bộ phim kết hợp giữa quy mô hoành tráng và cảm xúc chân thành, khiến khán giả lần đầu tiên tin rằng “một con người có thể bay”. Thành công đó chứng minh rằng câu chuyện siêu anh hùng hoàn toàn có thể chinh phục khán giả đại chúng.
Sự trỗi dậy của kỷ nguyên hiện đại
Làn sóng bùng nổ siêu anh hùng hiện đại thực sự bắt đầu với X-Men (2000) và Người Nhện (2002). Các tác phẩm này tận dụng kỹ xảo hình ảnh tiên tiến hơn, cách kể chuyện chặt chẽ hơn và thể hiện sự tôn trọng rõ rệt với nguyên tác truyện tranh. Không chỉ đạt doanh thu cao, chúng còn được giới phê bình đánh giá tích cực, chứng minh rằng phim siêu anh hùng có thể vừa giải trí vừa có chiều sâu.
Tuy nhiên, bước ngoặt mang tính thay đổi toàn bộ ngành công nghiệp điện ảnh đến vào năm 2008 với Iron Man. Bộ phim do Jon Favreau đạo diễn đã mở ra Vũ trụ Điện ảnh Marvel – một thế giới điện ảnh liên kết chặt chẽ, định hình lại cách làm phim bom tấn trong nhiều thập kỷ sau đó.
Hiện tượng Vũ trụ Điện ảnh Marvel
Marvel đã cách mạng hóa điện ảnh đại chúng bằng hình thức kể chuyện dài hơi, nơi mỗi bộ phim đều góp phần vào một mạch truyện lớn hơn, dẫn đến những sự kiện hội tụ quy mô như Biệt Đội Báo Thù và Hồi Kết. Vũ trụ này chứng minh rằng khán giả sẵn sàng theo dõi các nhân vật suốt nhiều năm, qua nhiều tác phẩm, miễn là câu chuyện nhất quán và giàu cảm xúc.
Một trong những yếu tố then chốt làm nên thành công là sự cân bằng giữa hành động, hài hước, phát triển nhân vật và chiều sâu cảm xúc. Hành trình chuộc lỗi của Tony Stark, lý tưởng đạo đức kiên định của Captain America hay nỗi đau mất mát của Wanda Maximoff đều chạm đến những cảm xúc phổ quát, vượt qua ranh giới của thể loại.
Vũ trụ DC và những hướng đi khác
DC Comics – đối thủ lâu năm của Marvel – cũng xây dựng vũ trụ điện ảnh riêng, bắt đầu với Man of Steel năm 2013. Dù Vũ trụ Điện ảnh DC gặp không ít khó khăn về tông màu và phản hồi phê bình, vẫn có những tác phẩm nổi bật như Aquaman, Shazam! hay The Batman (2022), mỗi phim mang một phong cách riêng biệt và dấu ấn cá nhân rõ nét.
Ngoài Marvel và DC, nhiều hãng phim khác cũng thử nghiệm những câu chuyện mang tinh thần siêu anh hùng theo hướng khác biệt, như Gia Đình Siêu Nhân, Kick-Ass hay Glass, cho thấy sự đa dạng trong cách kể chuyện có thể tồn tại trong khuôn khổ thể loại này.
Vai trò của công nghệ trong sự chuyển mình
Một yếu tố then chốt giúp phim siêu anh hùng bùng nổ chính là sự phát triển vượt bậc của công nghệ kỹ xảo. Những nỗ lực ban đầu bị giới hạn bởi hiệu ứng thực tế và ngân sách eo hẹp. Ngày nay, kỹ xảo vi tính cho phép tái hiện những cảnh từng bị xem là không thể quay: thành phố sụp đổ, con người bay lượn hay những phản diện biến hình ngoạn mục.
Công nghệ cũng mở rộng khả năng xây dựng thế giới điện ảnh, đưa khán giả đến những thiên hà xa xôi, vương quốc bí ẩn và các chiều không gian song song với độ chân thực ấn tượng. Chính yếu tố thị giác này đã trở thành sức hút lớn của thể loại.
Chiều sâu tư tưởng và bình luận xã hội
Dù thường bị xem là giải trí thuần túy, nhiều bộ phim siêu anh hùng thực chất khai thác những chủ đề rất sâu sắc. Black Panther nói về bản sắc, di sản và quyền lực. Logan đào sâu vào sự hữu hạn của đời người và gánh nặng tuổi già. The Batman phản ánh vấn đề sức khỏe tinh thần và sự thờ ơ của xã hội.
Tương lai của phim siêu anh hùng
Khi thể loại này tiếp tục phát triển, thách thức lớn nhất là làm mới câu chuyện. Khán giả ngày càng tinh tế hơn, và những công thức lặp lại dễ dẫn đến cảm giác bão hòa. Tuy vậy, phim siêu anh hùng đang dần mở rộng sang các thể loại khác như kinh dị, trinh thám, tuổi trưởng thành, thậm chí cả nhạc kịch.
Những dự án sắp tới như Deadpool & Wolverine, Bộ Tứ Siêu Đẳng hay Blade cho thấy vẫn còn rất nhiều dư địa sáng tạo. Đồng thời, các nền tảng phát trực tuyến cũng góp phần thay đổi cuộc chơi, cho phép kể những câu chuyện dài hơi và sâu sắc hơn qua các loạt phim như WandaVision hay Loki.
Vì sao chúng ta vẫn không ngừng theo dõi?
Ở tầng sâu nhất, phim siêu anh hùng chạm đến khát vọng muôn thuở của con người về công lý, lòng dũng cảm và sự chuyển hóa bản thân. Những câu chuyện ấy cho phép chúng ta tưởng tượng về một thế giới nơi người bình thường có thể vươn lên đối mặt với những thử thách phi thường. Dù bị cuốn hút bởi các trận chiến mãn nhãn hay những hành trình cảm xúc, chúng ta vẫn tìm thấy nguồn cảm hứng và đôi khi là hình ảnh người hùng bên trong chính mình.
Người hùng của bạn là ai?
Siêu anh hùng yêu thích của bạn là ai, và vì sao? Là sức mạnh, tính cách hay hành trình trưởng thành của họ khiến bạn đồng cảm? Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn – bởi trong một thế giới đầy thử thách, ai trong chúng ta cũng cần một chút cảm hứng từ những người hùng dám ước mơ lớn trên màn ảnh.
