Bạn đã bao giờ thấy mình phải vật lộn để “chống chọi” đến cuối tháng? Quản lý tài chính cá nhân có thể khiến ta choáng ngợp, nhưng lập ngân sách không hề khó như tưởng tượng.
Với những công cụ và chiến lược phù hợp, chúng ta có thể dễ dàng theo dõi thu nhập và chi tiêu, giảm bớt căng thẳng, thậm chí còn tiết kiệm được cho tương lai.
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ hướng dẫn bạn cách tạo một ngân sách cá nhân giúp bạn kiểm soát tài chính và tránh những khoản chi tiêu không cần thiết.
Bước 1: Hiểu Rõ Thu Nhập Của Bạn
Trước khi bắt đầu lập ngân sách, bạn cần biết chính xác mỗi tháng mình có bao nhiêu tiền. Hãy bắt đầu bằng việc liệt kê tất cả các nguồn thu nhập, chẳng hạn như lương, công việc làm thêm hoặc các nguồn thu thụ động khác. Đừng quên sử dụng thu nhập ròng—tức là số tiền còn lại sau khi đã trừ thuế và các khoản khấu trừ khác. Khi bạn đã có cái nhìn rõ ràng về thu nhập hàng tháng, việc phân bổ tiền cho các hạng mục sẽ trở nên dễ dàng hơn.
Bước 2: Theo Dõi Chi Tiêu
Bước tiếp theo là theo dõi chi tiêu của bạn. Điều này bao gồm mọi khoản tiền bạn bỏ ra từ tiền thuê nhà, thực phẩm, đến giải trí và các gói đăng ký. Hãy liệt kê chi tiết nhất có thể. Một số khoản sẽ cố định (như tiền thuê nhà, hóa đơn điện nước), trong khi một số khác biến động (như ăn uống, vui chơi). Bạn có thể sử dụng ứng dụng quản lý chi tiêu hoặc bảng tính đơn giản để ghi lại và theo dõi thói quen chi tiêu hàng tháng. Khi đã có dữ liệu cụ thể, bạn sẽ hiểu rõ hơn tiền của mình đang đi đâu.
Bước 3: Đặt Mục Tiêu Thực Tế
Lập ngân sách không chỉ là giới hạn chi tiêu mà còn là đặt ra mục tiêu tài chính để bạn có động lực duy trì kế hoạch. Dù bạn đang tiết kiệm cho quỹ khẩn cấp, kỳ nghỉ hay trả nợ, việc đặt mục tiêu rõ ràng và khả thi là rất quan trọng. Hãy chia nhỏ mục tiêu thành các bước cụ thể. Ví dụ, nếu bạn muốn tiết kiệm 12 triệu đồng trong 3 tháng, hãy tính toán xem mỗi tuần hoặc mỗi ngày cần tiết kiệm bao nhiêu. Việc có mục tiêu cụ thể giúp bạn tập trung và có trách nhiệm hơn.
Ghi chú chuyên gia:
Nhà tâm lý học tài chính Farnoosh Torabi nhấn mạnh tầm quan trọng của yếu tố hành vi trong việc đặt mục tiêu. Ví dụ, tiết kiệm 500 đô la mỗi tháng là hữu ích, nhưng bài viết có thể cụ thể hơn khi áp dụng nguyên tắc SMART (Cụ thể, Đo lường được, Khả thi, Thực tế, Có thời hạn).
Lưu ý chuyên sâu:
Khái niệm “thực tế” mang tính tương đối. Với những hộ gia đình có nợ cao hoặc sống tại khu vực có chi phí đắt đỏ, việc tiết kiệm 20% thu nhập có thể không khả thi ban đầu. Một lộ trình mục tiêu theo từng giai đoạn sẽ bền vững hơn: quỹ khẩn cấp (ưu tiên 1), trả nợ (nếu có), rồi mới đến các khoản tiết kiệm khác.
Bước 4: Tạo Ngân Sách Của Bạn
Khi đã hiểu rõ thu nhập và chi tiêu, giờ là lúc xây dựng ngân sách. Một cách đơn giản là áp dụng quy tắc 50/30/20:
• 50% thu nhập dành cho nhu cầu thiết yếu (tiền thuê nhà, điện nước, thực phẩm).
• 30% dành cho chi tiêu tùy ý (giải trí, ăn ngoài, mua sắm).
• 20% dùng để tiết kiệm hoặc trả nợ.
Tất nhiên, đây chỉ là hướng dẫn cơ bản. Hãy điều chỉnh tỷ lệ dựa trên hoàn cảnh và ưu tiên cá nhân của bạn. Nếu bạn đang trả nợ có lãi suất cao, chẳng hạn, có thể tăng tỷ lệ dành cho khoản nợ để giảm gánh lãi lâu dài.
Bước 5: Theo Dõi Và Điều Chỉnh
Ngân sách không phải là thứ bạn lập ra rồi quên đi. Hãy theo dõi chi tiêu hàng tháng và điều chỉnh khi cần thiết. Nếu nhận thấy mình chi quá nhiều cho ăn uống bên ngoài, hãy thử nấu ăn tại nhà nhiều hơn. Hoặc nếu tiết kiệm chưa đạt như mong muốn, hãy xem lại các khoản chi tiêu tùy ý. Đừng ngại điều chỉnh ngân sách thường xuyên để đảm bảo nó luôn phù hợp với mục tiêu tài chính của bạn.
Kết Luận: Hãy Kiên Trì Với Ngân Sách Của Bạn
Việc lập và tuân thủ ngân sách là một cách mạnh mẽ để kiểm soát tài chính cá nhân. Nó giúp bạn thấy rõ tiền đi đâu, cắt giảm chi phí không cần thiết và ưu tiên những gì quan trọng nhất. Dù có thể mất thời gian để làm quen, nhưng phần thưởng là xứng đáng. Khi bạn kiên trì với ngân sách, bạn sẽ cải thiện sức khỏe tài chính và tiến gần hơn đến một tương lai an toàn, ổn định. Chúng tôi hy vọng những mẹo này sẽ giúp bạn bắt đầu — hãy bắt tay ngay hôm nay để làm chủ ví tiền của mình!
