Hãy tưởng tượng thế này: Bạn mở tủ lạnh, thấy vài loại rau củ đang sắp đến hạn sử dụng, nhưng vẫn chần chừ chưa dùng. Vài ngày sau, bạn đành vứt chúng đi, hơi áy náy một chút — nhưng mà, thực phẩm thì hỏng là chuyện bình thường, đúng không?
Giờ hãy tưởng tượng nếu bao bì có thể “nói” cho bạn biết chính xác khi nào đồ ăn thật sự hư hỏng, hoặc một ứng dụng có thể theo dõi thực phẩm trong tủ lạnh và gợi ý món ăn trước khi chúng bị bỏ phí.
Điều đó không còn là giấc mơ. Trên khắp thế giới, công nghệ và chính sách thông minh đang bắt tay để giải quyết vấn đề lãng phí thực phẩm — một thách thức lớn với hậu quả nghiêm trọng cho môi trường và kinh tế.
1. Bao bì thông minh: Giữ thực phẩm tươi ngon và trung thực
Một trong những đổi mới thú vị nhất trong cuộc chiến chống lãng phí thực phẩm là bao bì thông minh. Khác với nhãn mác truyền thống chỉ in ngày hết hạn, loại bao bì này sử dụng cảm biến để giám sát độ tươi thực tế của thực phẩm bên trong. Ví dụ, tại Nhật Bản, một số công ty đã ra mắt bao bì có màng đổi màu, giúp người dùng nhận biết khi cá hoặc rau quả thật sự hỏng — chứ không chỉ dựa vào con số trên lịch. Điều này giúp bạn tránh vứt bỏ thực phẩm vẫn còn tốt chỉ vì “đến hạn”. Tại châu Âu, nhiều công ty khởi nghiệp đang phát triển bao bì tích hợp cảm biến siêu nhỏ, theo dõi nhiệt độ và độ ẩm, đồng thời gửi cảnh báo đến điện thoại khi thực phẩm cần được sử dụng sớm. Nhờ vậy, người tiêu dùng có thông tin thời gian thực thay vì phải phụ thuộc vào các hạn sử dụng được in sẵn, vốn thường quá “an toàn”.
2. Ứng dụng theo dõi thực phẩm và lượng lãng phí của bạn
Công nghệ cũng len lỏi vào chiếc điện thoại của bạn. Các ứng dụng quản lý tủ lạnh và nhà bếp được thiết kế để nhắc nhở bạn về những gì đang có sẵn, gợi ý công thức nấu ăn phù hợp, thậm chí giúp lên kế hoạch mua sắm hiệu quả hơn. Tại Pháp, bên cạnh luật chống lãng phí nghiêm ngặt (sẽ nói thêm bên dưới), nhiều ứng dụng phổ biến đã giúp người dân giảm thiểu lãng phí thực phẩm tại nhà. Người dùng cho biết họ nấu ăn sáng tạo hơn và vứt bỏ ít thực phẩm hơn, nhờ các thông báo kịp thời và tính năng lên thực đơn thông minh. Ở Nhật Bản, nơi dân số am hiểu công nghệ, các ứng dụng tương tự được kết hợp quét mã vạch và gợi ý món ăn bằng trí tuệ nhân tạo, giúp việc sử dụng thực phẩm trở nên tối ưu hơn bao giờ hết.
3. Chính sách và ưu đãi thúc đẩy thay đổi
Công nghệ rất quan trọng, nhưng chính sách hỗ trợ cũng đóng vai trò không nhỏ. Pháp từng gây chú ý toàn cầu khi cấm siêu thị vứt bỏ thực phẩm còn ăn được, buộc họ phải quyên góp cho các tổ chức từ thiện. Luật này đã khởi đầu cho một phong trào mạnh mẽ, khuyến khích các ngân hàng thực phẩm, tổ chức phi lợi nhuận và nhà bán lẻ hợp tác chặt chẽ hơn. Đây được xem là một trong những chính sách nghiêm ngặt và hiệu quả nhất thế giới. Trong khi đó, Nhật Bản lại chọn hướng tiếp cận khác — tập trung vào khuyến khích và giáo dục. Chính quyền địa phương tổ chức các chương trình ủ phân hữu cơ cộng đồng, đồng thời trợ cấp cho doanh nghiệp áp dụng công nghệ giảm lãng phí như tủ lạnh thông minh và hệ thống theo dõi thực phẩm.
4. Vì sao điều này quan trọng và bạn có thể làm gì?
Tại sao chúng ta nên quan tâm? Lãng phí thực phẩm không chỉ là mất đi đồ ăn, mà còn là lãng phí nước, năng lượng và công sức đã bỏ ra để tạo ra chúng. Trên toàn cầu, gần một phần ba lượng thực phẩm sản xuất ra bị vứt bỏ, đồng nghĩa với lượng khí nhà kính khổng lồ thải ra môi trường. Nhờ các cải tiến công nghệ và chính sách táo bạo, nhiều quốc gia và thành phố đang dần đảo ngược xu hướng này. Và không chỉ là nỗ lực của các “ông lớn” — mỗi cá nhân, khi được trang bị công cụ và kiến thức đúng đắn, đều có thể góp phần thay đổi. Lần tới khi bạn nhìn thấy dòng chữ “dùng trước ngày…”, hãy nhớ rằng có nhiều cách thông minh hơn để biết thực phẩm còn tươi hay không. Với bao bì thông minh, ứng dụng tiện ích và luật hỗ trợ, chúng ta đang thật sự nghiêm túc trong việc cắt giảm lãng phí thực phẩm. Và đó chính là chiến thắng kép — cho ví tiền của bạn và cho hành tinh này.
