Chỉ cần một lần xịt lốp xe, một lần mất việc đột ngột, hay một hóa đơn thú y bất ngờ, cũng đủ khiến tài chính của bạn chao đảo nếu không chuẩn bị trước.
Đó chính là lý do bạn cần có quỹ dự phòng khẩn cấp — không chỉ là một ý tưởng hay, mà là tấm lưới an toàn tài chính, giúp bạn không rơi vào vòng xoáy nợ nần khi khủng hoảng xảy ra.
Nhưng làm sao để xây dựng quỹ này, nhất là khi bạn đang sống “chật vật” với đồng lương hàng tháng? Hãy cùng phân tích thành từng bước cụ thể, dễ thực hiện.
1. Xác Định "Quỹ Dự Phòng" Có Nghĩa Gì Với Bạn
Không phải “tình huống khẩn cấp” nào cũng giống nhau với mọi người. Với người này, đó là mất việc; với người khác, là xe hỏng hoặc chi phí y tế bất ngờ. Hãy bắt đầu bằng cách tự hỏi: Những chi phí nào có thể khiến ngân sách của tôi bị phá vỡ?
Sau đó, đặt ra mục tiêu thực tế. Các chuyên gia tài chính thường khuyên nên tiết kiệm 3–6 tháng chi phí sinh hoạt. Nhưng nếu con số đó khiến bạn thấy “quá sức”, hãy bắt đầu với 500 USD hoặc 1.000 USD trước. Ngay cả một khoản nhỏ cũng tạo nên khác biệt lớn khi sự cố xảy ra.
2. Biết Rõ Chi Phí Cần Thiết Hàng Tháng
Trước khi đặt mục tiêu tiết kiệm, bạn cần biết mình phải chi bao nhiêu để duy trì cuộc sống cơ bản. Bao gồm:
- Tiền thuê nhà hoặc trả góp thế chấp
- Hóa đơn điện, nước, gas
- Thực phẩm
- Phương tiện đi lại
- Bảo hiểm
- Khoản trả nợ tối thiểu
Cộng tất cả lại — đó chính là chi phí sinh hoạt tối thiểu mỗi tháng. Nhân con số đó với 3, bạn có mục tiêu quỹ khẩn cấp ngắn hạn. Nhân với 6, bạn có một tấm đệm tài chính vững chắc hơn.
3. Mở Một Tài Khoản Tiết Kiệm Riêng
Đừng để tiền quỹ khẩn cấp chung với tài khoản chi tiêu hoặc quỹ du lịch. Hãy tách riêng – tốt nhất là trong tài khoản tiết kiệm sinh lãi cao, vừa giúp tiền sinh lời, vừa tránh việc “lỡ tay” tiêu vào việc không cần thiết. Điều này giúp bạn không vô tình tiêu sạch quỹ dự phòng cho những việc không khẩn cấp.
4. Bắt Đầu Nhỏ, Nhưng Duy Trì Đều Đặn
Bạn không cần phải bỏ ra hàng trăm đô la ngay lập tức. Hãy bắt đầu từ số nhỏ có thể là 10, 20 hoặc 50 USD mỗi tuần. Quan trọng nhất là duy trì thói quen. Hãy thiết lập chuyển khoản tự động mỗi kỳ lương, dù chỉ là một khoản nhỏ. Dần dần, bạn sẽ không còn “nhớ” rằng mình đang tiết kiệm – nhưng quỹ của bạn sẽ lớn lên từng chút một mà không cần nỗ lực quá nhiều.
5. Tạm Cắt Một Khoản Chi Nhỏ
Nếu bạn cảm thấy không còn “dư” để tiết kiệm, hãy nhìn lại ngân sách của mình. Chỉ cần cắt một khoản chi không thiết yếu trong 2–3 tháng, chẳng hạn:
- Hủy tạm một dịch vụ xem phim trực tuyến
- Bỏ một lần gọi đồ ăn ngoài mỗi tuần
- Tạm ngưng mua sắm quần áo hoặc mỹ phẩm
Ví dụ: nếu bạn thường chi 25 USD cho bữa ăn cuối tuần, bỏ qua 4 lần như vậy là tiết kiệm được 100 USD/tháng, tương đương 1.200 USD/năm. Chỉ cần có kế hoạch và kiên trì, tiền sẽ tự tích lại nhanh hơn bạn nghĩ.
6. Sử Dụng Tiền Bất Ngờ Một Cách Thông Minh
Khi nhận được thưởng, hoàn thuế, hay tiền mừng sinh nhật, rất dễ bị cám dỗ tiêu xài. Bạn có thể tự thưởng cho mình một chút, nhưng hãy dành phần lớn khoản đó vào quỹ dự phòng. Đây là cách nhanh nhất để đạt mục tiêu mà không phải cắt giảm chi tiêu hàng ngày.
7. Theo Dõi Tiến Độ Một Cách Trực Quan
Con người có xu hướng thích thấy kết quả bằng mắt. Hãy dùng bảng theo dõi tiết kiệm, có thể là bảng tính điện tử hoặc một biểu đồ in giấy — tô màu dần khi bạn tiết kiệm được thêm. Nghe có vẻ nhỏ, nhưng hiệu ứng tâm lý tích cực này giúp bạn duy trì động lực. Hãy ăn mừng những cột mốc nhỏ: 100 USD, rồi 500 USD — mỗi lần như vậy là một bước tiến đến tự do tài chính.
8. Chỉ Dùng Cho Những Tình Huống “Thật Sự Khẩn Cấp”
Một vé xem hòa nhạc hay chuyến du lịch phút chót không phải là khẩn cấp. Hãy giữ quỹ đúng mục đích: mất việc, bệnh tật, hư xe, hỏng nhà — chỉ vậy thôi. Càng kỷ luật trong việc định nghĩa “khẩn cấp”, quỹ của bạn càng đáng tin cậy khi bạn thật sự cần đến nó.
Chia Sẻ Từ Chuyên Gia
Kenya Castillo, chuyên gia huấn luyện tài chính tại Đại học California, Merced, nhấn mạnh rằng việc xây dựng quỹ khẩn cấp đòi hỏi sự chủ động, tập trung và sống dưới khả năng chi tiêu của bản thân. Bà khuyên nên lập ngân sách, đặt mục tiêu tiết kiệm rõ ràng và kiểm soát chi tiêu không cần thiết để tăng khả năng chống chọi tài chính.
Xây dựng quỹ dự phòng không phải là sự hoàn hảo, mà là sự chuẩn bị. Mỗi đồng bạn tiết kiệm là một hành động âm thầm chăm sóc cho chính tương lai của mình.
Vì vậy, hãy bắt đầu nhỏ. Kiên nhẫn. Và hãy tin rằng — tiến bộ chậm vẫn là tiến bộ. Lần tới khi đối mặt với một hóa đơn bất ngờ, bạn sẽ không còn hoảng loạn nữa. Và cảm giác bình yên ấy – đáng giá hơn mọi khoản tiền.
