Vài năm trước, việc đặt hàng tạp hóa trực tuyến còn là điều mới lạ. Giờ đây, các ứng dụng có thể dự đoán những gì bạn muốn trước cả khi bạn thêm sản phẩm vào giỏ hàng.

Đằng sau sự thay đổi này là trí tuệ nhân tạo, đang âm thầm len lỏi vào quy trình trồng trọt, chế biến và tiêu thụ thực phẩm. Nhưng liệu công nghệ này có khiến bữa ăn của chúng ta trở nên thông minh hơn, hay chỉ đơn giản là phức tạp hơn?

Nông nghiệp thông minh hơn, ít phỏng đoán hơn

Đối với người nông dân, việc trồng trọt luôn là sự kết hợp giữa kỹ năng, truyền thống và may mắn. Thời tiết thay đổi, sâu bệnh xuất hiện bất ngờ, và chất lượng đất thay đổi theo từng năm. AI đang giúp giảm bớt sự bất ổn đó.

• Các cảm biến trên đồng ruộng có thể theo dõi độ ẩm và chất dinh dưỡng, cảnh báo người nông dân chính xác thời điểm cần tưới nước hoặc bón phân.

• Các mô hình học máy phân tích hình ảnh vệ tinh để dự đoán năng suất cây trồng với độ chính xác đáng kinh ngạc.

• Ngay cả máy bay không người lái cũng được AI hướng dẫn phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh tật trước khi chúng lây lan.

Ðiều này không nhằm mục đích thay thế người nông dân, mà là cung cấp cho họ những công cụ tốt hơn. Bằng cách cắt giảm lãng phí và tăng hiệu quả, AI có tiềm năng giúp nông nghiệp vừa bền vững hơn vừa sinh lời nhiều hơn.

Dinh dưỡng cá nhân hóa

Nếu bạn đã từng nhìn chằm chằm vào một quầy hàng trong siêu thị và tự hỏi nên chọn loại thực phẩm "lành mạnh" nào, thì bạn không phải là người duy nhất. Có quá nhiều lựa chọn thực phẩm. Các ứng dụng AI đang bắt đầu hoạt động như những huấn luyện viên dinh dưỡng, tìm hiểu về mục tiêu sức khỏe, dị ứng và thậm chí cả DNA của bạn để đề xuất những bữa ăn phù hợp với nhu cầu riêng của bạn.

Thay vì các kế hoạch ăn kiêng chung chung, các nền tảng này tạo ra các khuyến nghị phù hợp. Đối với người đang mệt mỏi, ứng dụng có thể gợi ý họ về các loại thực phẩm giàu sắt. Đối với người đang tập luyện cho một cuộc chạy marathon, ứng dụng có thể làm nổi bật các công thức nấu ăn giàu protein. Giống như có một chuyên gia dinh dưỡng riêng trong túi, nhưng nhanh hơn và sẵn sàng 24/7.

Chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn hơn

Việc thu hồi thực phẩm có thể rất đáng báo động—một lô hàng bị nhiễm bẩn có thể ảnh hưởng đến hàng ngàn người. AI đang can thiệp để giúp hệ thống thực phẩm an toàn hơn bằng cách phát hiện sớm các vấn đề. Các công cụ học máy đã được sử dụng để truy xuất nguồn gốc các thành phần trên khắp các chuỗi cung ứng toàn cầu, đánh dấu những điểm không nhất quán có thể cho thấy sự nhiễm bẩn hoặc gian lận.

Hãy tưởng tượng việc quét mã trên bao bì của bạn và ngay lập tức biết không chỉ nơi sản xuất mà còn liệu nó có an toàn để ăn hay không. Đó chính là mức độ minh bạch mà AI có thể mang lại. Nó không loại bỏ hoàn toàn rủi ro, nhưng giúp phát hiện vấn đề nhanh hơn rất nhiều.

Thay đổi trải nghiệm ăn uống

AI không chỉ hoạt động ở hậu trường. Nó còn hiện diện ngay tại bàn ăn. Một số nhà hàng đang thử nghiệm robot đầu bếp có thể sao chép công thức nấu ăn một cách chính xác. Những nhà hàng khác sử dụng hệ thống hỗ trợ AI để dự đoán giờ cao điểm và tối ưu hóa lịch trình của nhân viên, giảm thời gian chờ đợi của khách hàng.

Ngay cả ở nhà, các thiết bị nhà bếp thông minh cũng đang học thói quen nấu nướng - nhắc nhở bạn khi nguyên liệu sắp hết hoặc hướng dẫn bạn từng bước thực hiện công thức. Đối với những người bận rộn, điều đó không chỉ tiện lợi mà còn có thể tạo nên sự khác biệt giữa việc gọi đồ ăn mang về và nấu món ăn tươi ngon.

Cân bằng giữa đổi mới và niềm tin

Tất nhiên, sự hào hứng về AI đi kèm với những câu hỏi. Ai sở hữu dữ liệu về thói quen ăn uống của bạn? Liệu thuật toán sẽ thúc đẩy bạn lựa chọn những lựa chọn lành mạnh hơn, hay chỉ đơn giản là những lựa chọn sinh lời hơn? Ngoài ra còn có mối lo ngại về việc công nghệ đang nới rộng khoảng cách giữa những người có khả năng chi trả cho các giải pháp được cá nhân hóa và những người không đủ khả năng.

Ngành công nghiệp thực phẩm phát triển mạnh mẽ nhờ niềm tin. Mọi người muốn cảm thấy an toàn về những gì họ đang ăn. Để AI thực sự cải thiện cách chúng ta trồng trọt và tiêu thụ thực phẩm, tính minh bạch là chìa khóa. Các công ty sử dụng những công cụ này cần thể hiện cách thức đưa ra quyết định và đảm bảo con người luôn cập nhật thông tin.

Tương lai trên đĩa thức ăn của chúng ta

Sự trỗi dậy của AI trong thực phẩm không phải là khoa học viễn tưởng—nó đã và đang diễn ra trong các trang trại, nhà bếp và cửa hàng tạp hóa. Điều làm cho sự thay đổi này khác biệt so với những đổi mới trước đây là nó tác động sâu sắc đến mọi giai đoạn của hành trình thực phẩm, từ đất đai đến kệ hàng siêu thị rồi đến bàn ăn.

Câu hỏi không phải là liệu AI có định hình những gì chúng ta ăn hay không, mà là chúng ta sẽ định hướng nó như thế nào. Liệu chúng ta sẽ để các thuật toán đơn giản làm cho thực phẩm nhanh hơn và rẻ hơn, hay chúng ta sẽ thúc đẩy công nghệ cũng làm cho nó lành mạnh hơn, an toàn hơn và bền vững hơn?

Có lẽ lần tới khi bạn ngồi vào bàn ăn, bạn sẽ tự hỏi: bao nhiêu phần trong đĩa thức ăn này đã bị ảnh hưởng bởi trí tuệ nhân tạo—và đó có phải là một tương lai mà bạn cảm thấy hài lòng không?