Hãy tưởng tượng bạn đã luyện tập hàng năm trời, chạy cuộc đua của đời mình, cán đích với thời gian kỷ lục thế giới—nhưng rồi nhận ra rằng thành tích đó không được tính. Tại sao? Vì gió. Trong điền kinh, sự hỗ trợ của gió có thể giúp một cuộc đua nhanh trở nên nhanh hơn nữa, nhưng ranh giới giữa sự hỗ trợ và quá nhiều sự hỗ trợ là rất mong manh.
Bài viết này khám phá cách gió ảnh hưởng đến thành tích trên đường đua, đặc biệt là trong các cuộc chạy nước rút và nhảy, và tại sao nó lại đóng vai trò quan trọng trong việc xác định kỷ lục chính thức.
Hiểu về hỗ trợ gió
Trong các nội dung chạy nước rút (100m, 200m và nhảy xa), gió có thể tạo ra lực đẩy hoặc lực cản. Gió xuôi giúp vận động viên tiến về phía trước nhanh hơn, trong khi gió ngược có thể làm chậm họ lại. Để đảm bảo tính công bằng và nhất quán, Liên đoàn Điền kinh Thế giới (trước đây là IAAF) đã đặt ra các quy định nghiêm ngặt:
• Gió xuôi +2,0 mét/giây (m/giây) trở xuống được coi là hợp lệ để lập kỷ lục.
• Bất kỳ tốc độ nào trên +2,0 m/giây đều không đủ điều kiện để được công nhận là kỷ lục chính thức, mặc dù nó vẫn có thể được tính vào thứ hạng thi đấu.
Ngược lại, không có giới hạn về lượng gió ngược mà một vận động viên có thể gặp phải—nghĩa là việc gặp phải lực cản mạnh sẽ không ảnh hưởng đến việc tính thời gian, ngay cả khi thời gian chậm hơn.
Gió ảnh hưởng đến cơ chế chạy nước rút như thế nào
Gió xuôi làm giảm lực cản không khí, cho phép vận động viên di chuyển hiệu quả hơn trong không gian. Trong các nội dung như chạy nước rút 100m, nơi mà kết quả thắng thua chỉ tính bằng phần trăm giây, ngay cả một chút gió mạnh cũng có thể dẫn đến sự khác biệt lớn về hiệu suất.
Theo nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Cơ học Sinh học Ứng dụng, gió xuôi +2,0 m/giây có thể cải thiện thời gian chạy nước rút 100m khoảng 0,10 đến 0,12 giây. Đó chính là sự khác biệt giữa việc lập kỷ lục quốc gia và việc lỡ mất bục vinh quang.
Mặt khác, gió ngược -2,0 m/giây cũng có thể làm chậm vận động viên với biên độ tương tự, khiến điều kiện gió mạnh trở thành một trong những yếu tố bên ngoài lớn nhất ảnh hưởng đến các cuộc đua cự ly ngắn.
Khoa học đo lường gió
Để đảm bảo tính công bằng, tốc độ gió được đo bằng máy đo gió đặt gần đường chạy. Trong các cuộc chạy nước rút lên đến 200m và các cú nhảy ngang như nhảy xa và nhảy ba bước, gió được đo trong một khoảng thời gian cụ thể sau khi xuất phát:
• Chạy vượt rào 100m và 110m: Đo trong 10 giây sau khi xuất phát.
• 200m: Đo trong khoảng thời gian 10 giây, bắt đầu từ khi vận động viên vào đường thẳng.
• Nhảy xa/nhảy ba bước: Đo trong 5 giây sau khi bắt đầu nhảy.
Các phép đo này được thực hiện để đảm bảo kết quả đo nhất quán và giảm nguy cơ gió giật bất thường ảnh hưởng đến kết quả một cách không công bằng.
Không phải tất cả các nội dung đều bị ảnh hưởng như nhau
Điều thú vị là không phải mọi nội dung điền kinh đều bị ảnh hưởng bởi gió theo cùng một cách. Ví dụ:
• Các cuộc đua 400m trở lên: Tác động của gió được coi là một phần của cuộc thi và không được đo lường chính thức cho mục đích lập kỷ lục.
• Nhảy cao (nhảy cao, nhảy sào): Gió có thể đóng một vai trò nhưng không được quy định để lập kỷ lục.
• Các nội dung ném: Gió có thể có tác động đáng kể (đặc biệt là trong ném đĩa hoặc ném lao), nhưng các nội dung này không bị giới hạn bởi gió để lập kỷ lục.
Điều này là do các cuộc đua dài hơn và các nội dung điền kinh có tương tác môi trường phức tạp hơn và thường tính trung bình các tác động của gió theo thời gian hoặc hướng.
Những trường hợp nổi tiếng về kỷ lục được hỗ trợ bởi gió
Đã có một số trường hợp đáng chú ý khi những màn trình diễn xuất sắc bị loại khỏi danh sách kỷ lục do gió xuôi quá mạnh:
• Florence Griffith-Joyner từng chạy 100m trong 10,49 giây với sức gió xuôi +2,7 m/giây—quá mạnh để được tính là kỷ lục thế giới.
• Mike Powell đã nhảy xa với tốc độ đáng kinh ngạc 8,99 mét với sự hỗ trợ của gió trên +2,0 m/giây. Mặc dù ấn tượng, nhưng thành tích này không đủ điều kiện để được ghi vào sách kỷ lục.
Những ví dụ này cho thấy ngay cả những vận động viên giỏi nhất cũng có thể bị từ chối vinh quang chính thức vì bàn tay vô hình của tạo hóa.
Luyện tập trong điều kiện gió khác nhau
Các vận động viên chạy nước rút và huấn luyện viên rất hiểu rõ tác động của gió và thường điều chỉnh bài tập để chuẩn bị cho mọi điều kiện. Các vận động viên luyện tập:
• Ngược gió: Để tăng cường sức mạnh và khả năng chịu đựng.
• Thuận gió: Để cải thiện nhịp điệu và thời gian chạy ở tốc độ nhanh hơn.
Một số chương trình ưu tú sử dụng đường hầm gió hoặc mô phỏng máy tính để phân tích cách các góc độ và tốc độ khác nhau ảnh hưởng đến cơ sinh học và hiệu quả năng lượng. Những công cụ tiên tiến này giúp tinh chỉnh tư thế, độ dài sải chân và dáng chạy để giảm thiểu lực cản của gió.
Kỷ lục điền kinh trong nhà so với ngoài trời
Vì gió là một yếu tố quan trọng trong các cuộc đua ngoài trời, các cuộc thi điền kinh trong nhà thường được xem là một bài kiểm tra "thuần túy" hơn về khả năng thể thao. Đường chạy trong nhà không bị ảnh hưởng bởi thời tiết, giúp thời gian nhất quán hơn và dễ so sánh hơn.
Đó là lý do tại sao kỷ lục trong nhà và ngoài trời được World Athletics theo dõi riêng biệt, và gió không được đo lường cho các thành tích trong nhà.
Kết luận: Gió - Đối thủ vô hình
Gió không thể nhìn thấy trên bảng điểm, nhưng nó là một trong những lực lượng mạnh mẽ nhất trong điền kinh. Dù hỗ trợ hay cản trở, nó đều định hình thành tích, quyết định kỷ lục và thêm yếu tố bất ngờ vào các cuộc thi ngoài trời.
Vì vậy, lần tới khi bạn xem một cuộc chạy nước rút 100m rực lửa hay một cú nhảy xa vút lên không trung, hãy dành một chút thời gian để suy nghĩ: Gió đang ủng hộ hay đang chống lại họ?
Bạn đã bao giờ cảm thấy gió đẩy bạn về phía trước—hoặc kéo bạn lại—khi chạy chưa? Hãy chia sẻ trải nghiệm của bạn!
